تحریریه آوش/ درست در لحظه‌ای که هوش مصنوعی با جذب بیش از ۱ میلیارد کاربر در کمتر از ۳۶ ماه، عنوان سریع‌ترین فناوری مورد پذیرش در تاریخ بشر را به خود اختصاص داده، در ایران فرمان ایست صادر شده است. در این رقابت نفس‌گیر، امارات متحده عربی، سنگاپور، نروژ و ایرلند در صدر کشورهای جهان از نظر نرخ استفاده از هوش مصنوعی قرار دارند و نشان داده‌اند که با سیاست‌ گذاری هوشمندانه، بدون نیاز به مراکز داده عظیم یا مدل‌های بومی، می‌توان به قدرت این عرصه تبدیل شد. اما در حالی که آمریکا با مدل جی‌پی‌تی-۵ و چین با فاصله‌ای کمتر از شش ماه در صدر حرکت می‌کنند و نرخ پذیرش در شمال جهانی دو برابر جنوب است، سیاست‌گذاران ایرانی با هدف فیلترینگ هوشمند و با دغدغه حاکمیت داده‌ها، پیشگیری از نفوذ فرهنگی و ناکارآمدی پالایش سنتی در برابر پویایی هوش مصنوعی، دسترسی به این ابزارها را مسدود کرده‌اند.

تحریریه آوش/ خانواده‌هایی که سال‌ها هزینه‌های سنگین مدارس غیرانتفاعی را پرداخت کرده بودند، حالا خود را مقابل پرسشی جدی می‌بینند؛ وقتی آموزش قرار است از پشت گوشی موبایل و در بستر پر اختلال «شاد» و اینترنت بی‌ثبات ارائه شود، دیگر تفاوت مدرسه دولتی و غیرانتفاعی چیست؟

تحریریه آوش/ جامعه امروز ایران با یک بحران پنهان اما عمیق دست ‌و پنجه نرم می‌کند؛ بحران سلامت روان. طبق آخرین گزارش‌های رسمی وزارت بهداشت، از هر چهار ایرانی یک نفر به یکی از اختلالات روان مبتلاست و افسردگی و اختلالات اضطرابی شایع‌ترین مشکلات کشور هستند.

تحریریه آوش/ تصمیم به بازگشت تمام‌عیار نیروی کار به ادارات و نهادها در شرایطی اتخاذ شده است که زیرساخت‌های مراقبتی لازم برای فرزندان این قشر به طور کامل فلج شده‌اند. تا پیش از این، والدین با بهره‌گیری از دورکاری یا شیفت‌بندی‌های موقت، به هر دشواری که بود خلا حضور مهدکودک‌ها را پر می‌کردند. اما اکنون با لغو تمام تسهیلات دورکاری، خانواده‌های کارمند در برابر یک پرسش بی‌جواب قرار گرفته‌اند که فرزندان خود را به چه کسی بسپارند؟

تحریریه آوش/در روزهایی که خاطره تلخ همه‌گیری کرونا هنوز از حافظه جمعی پاک نشده، شنیدن نام یک ویروس جدید کافی است تا موجی از نگرانی سراسر جهان را فرا بگیرد. هانتا ویروس، نامی که این روزها دوباره بر سر زبان‌ها افتاده، برخلاف تصور عمومی یک پدیده نوظهور نیست، بلکه تهدیدی قدیمی است که اخیرا با وقوع اتفاقاتی در قلب اقیانوس اطلس، توجه محافل علمی و خبری را به خود جلب کرده است.

تحریریه آوش/ آمارهای رسمی و میدانی حکایت از یک سقوط آزاد در وضعیت سلامت دهان و دندان جامعه دارند. طبق آخرین پیمایش‌های ملی، هر ایرانی بالغ به ‌طور میانگین ۶ دندان پوسیده، پرشده یا کشیده شده دارد؛ عددی که در سنین میانسالی به طرز وحشتناکی افزایش یافته و به مرز ۱۳ تا ۱۵ دندان آسیب‌دیده می‌رسد.بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۸۰ درصد هزینه‌های دندان‌پزشکی مستقیما از جیب مردم پرداخت می‌شود. این در حالی است که قیمت یک واحد ایمپلنت یا درمان ریشه تخصصی، گاه با نیمی از حقوق ماهانه یک کارگر برابری می‌کند. در چنین ساختار ناعادلانه‌ای، کشیدن دندان به تنها گزینه اقتصادی برای دهک‌های پایین جامعه تبدیل شده است؛ انتخابی تلخ که نتیجه آن، جامعه‌ای با معلولیت‌های پنهان دهانی در سنین جوانی است. طبق داده‌های موجود، خدمات زیربنایی مانند جراحی لثه، پیوند نسج و عصب‌کشی‌های چندکاناله که ستون‌های حفظ دندان هستند، در فهرست سیاه بیمه‌ها قرار دارند و به عنوان خدمات غیرضروری یا نیمه ‌لوکس قلمداد می‌شوند.

تحریریه آوش/بحران آب در ایران از مرحله هشدار عبور کرده و به یک ورشکستگی کامل آبی رسیده است. در حالی که افکار عمومی با دیدن چند روز بارندگی دچار توهم فراوانی می‌شوند، داده‌های رسمی شرکت مدیریت منابع آب ایران نشان می‌دهد که تراز آبی کشور در وضعیتی قرمز و غیرقابل بازگشت قرار دارد. ما با بحران فهم واقعیت روبه‌رو هستیم؛ جایی که ۳۵ میلیون ایرانی با تنش آبی مستقیم مواجهند و فرونشست زمین در دشت‌های تهران به عدد هولناک ۳۶ سانتی‌متر در سال رسیده است. این یعنی زمین زیر پای ما در حال بلعیدن آینده است و ما همچنان با مدیریت واکنشی و کوتاه ‌مدت، به سمت تابستانی حرکت می‌کنیم که شاید تاریک ‌ترین فصل آبی تاریخ ایران باشد.

تحریریه آوش/برخی بیماری‌ها از جمله سرطان بیش از آنکه یک چالش جسمی باشد، یک بحران روانی است. در این میان، شکاف میان واقع‌گرایی پزشکی و رویاپردازی شبه‌علم، همان جایی است که بیمار قربانی می‌شود. پزشک متخصص با تکیه بر آمار و احتمالات، از سختی‌های درمان می‌گوید، اما مدعی طب سنتی با اطمینانی کاذب، وعده درمان بدون عارضه را می‌دهد. این تمایل به شنیدن «دروغ شیرین» به جای «حقیقت تلخ»، سالانه جان صدها نفر را که در مراحل اولیه بیماری قابل درمان بودند، به خطر می‌اندازد.

تحریریه آوش/ در بخشنامه جدیدی که اخیرا از سوی وزارت بهداشت، ابلاغ شده است، ارقام آزادسازی مدرک برای سال ۱۴۰۵ به سطحی باورنکردنی رسیده است. هزینه استنکاف از تعهدات برای هر سال تحصیل در رشته پزشکی به رقم ۴۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

تحریریه آوش/جنگ با امضای قطعنامه‌ها تمام نمی‌شود؛ جنگ در کالبد نخاله‌ها ادامه می‌یابد. وقتی از نخاله جنگی حرف می‌زنیم، از حجمی عظیم از بتن مسلح، سرب، آزبست و مهمات عمل ‌نکرده می‌گوییم که هر تن آن، بمبی ساعتی برای سلامت خاک است.آمارها نشان می‌دهند که برای پاکسازی ویرانه های ناشی از حملات موشکی و نبردهای سنگین زمینی در ایران، به ناوگانی متشکل از ۲۰۰ هزار دستگاه کامیون نیاز است تا بیش از ۱۵۰ هزار تن آوار سمی را از بافت مسکونی خارج کنند. این یعنی زیانی معادل ۷۵۰ میلیارد تومان که تنها ۳۰۰ میلیارد تومان آن، هزینه خالص مدیریت پسماند ویژه نظامی برای جلوگیری از نفوذ سموم به آب‌های زیرزمینی بود. این بحران، امروز در مقیاسی جهانی تکرار می‌شود. سخنگوی محیط ‌زیست سازمان ملل، فاش کرده است که جنگ غزه ۲۳ میلیون تن نخاله تولید کرده است

تحریریه آوش/ طبق آمارهای بین‌المللی که در منابع داخلی نیز بازتاب داشته، در شرایط جنگی، شکایات ثبت ‌شده در حوزه خشونت خانگی تا ۵۶ درصد رشد می‌کند، اما کارشناسان معتقدند این تنها «نوک کوه یخ» است. در ایران، افزایش آمار تماس‌های ۱۲۳ نشان‌ دهنده این است که کودک‌آزاری در دوران بحران‌های ملی، رشدی تصاعدی دارد. خشونت علیه کودکان در این دوران فقط فیزیکی نیست؛ سوتغذیه ناشی از بحران، محرومیت از تحصیل به دلیل ناامنی و آسیب‌های روانی جبران‌ ناپذیر ناشی از مشاهده خشونت در خانه، آینده یک نسل را به یغما می‌برد.

تحریریه آوش/ بازنشستگان، کارگران و حقوق ‌بگیرانی که ماهانه بخشی از درآمد ناچیز خود را به امید روز مبادا به حساب شرکت‌های بیمه‌گر واریز می‌کردند، اکنون در لحظات بحرانی یعنی در آستانه اتاق عمل یا در مقابل باجه داروخانه‌ها، با حقیقتی تلخ روبه‌رو می‌شوند که در آن قراردادها لغو شده، حواله‌ها صادر نمی‌شوند و مبالغ پرداختی با هزینه‌های واقعی فرسنگ‌ها فاصله دارد.