تحریریه آوش/ بازار کار ایران در سال گذشته بی‌صدا اما عمیق لرزید؛ لرزشی که مردان را به‌عنوان ستون سنتی اشتغال در اقتصاد ایران و نهاد خانواده نشانه گرفت. داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که ترکیب خطرناک جنگ، نااطمینانی و قطعی اینترنت به‌ویژه در زمستان ۱۴۰۴ ضربه‌ای جدی به اشتغال مردان در بخش خصوصی وارد کرده است؛ بخشی که عملا موتور اصلی اشتغال کشور محسوب می‌شود.

تحریریه آوش/ اگر چند سال قبل شارژ گاز کولر یکی از سرویس‌های معمول پیش از تابستان بود، حالا برای بسیاری از مالکان خودرو به یک تصمیم اقتصادی تبدیل شده است؛ تصمیمی که در آن باید میان تحمل گرما، پرداخت هزینه بالا، یا ریسک خرابی بیشتر یکی را انتخاب کنند. هزینه‌ای که صاحب خودرو در نهایت پرداخت می‌کند، فقط بهای گاز نیست

تحریریه آوش/نگاهی دقیق به آمارهای رسمی معاملات امروز بورس تهران نشان می‌دهد که ما با یک نوسان عادی و روزمره مواجه نیستیم، بلکه یک چرخش پارادایم عمیق در رفتار معامله‌گران رخ داده است. در پایان جریان دادوستدهای امروز، شاخص کل بورس با جهش چشمگیر و خیره‌کننده ۷۹ هزار و ۷۲۵ واحدی نه تنها کانال‌های قبلی را با قدرت فتح کرد، بلکه بر فراز ارتفاع ۴ میلیون و ۱۵۳ هزار و ۳۷۶ واحد ایستاد تا بازدهی روزانه ۱.۹۶درصدی را به ثبت برساند. به عقیده برزو حق‌شناس، تحلیلگر بازارهای مالی بازار سرمایه پس از بازگشایی، خصوصا در معاملات امروز بسیاری از کارشناسان را شگفت‌زده کرد که عواملی نظیر تورم فزاینده، کاهش تنش‌های سیاسی و پایین آمدن سطح ریسک‌های جنگی، مدیریت صحیح بازار سرمایه و جذابیت مفروضات بنیادین و سودسازی شرکت‌ها در بعضی از گروه‌ها در این وضعیت بازار موثر است.

تحریریه آوش/ شایعات، گمانه‌زنی‌ها و جنجال‌های ژئوپلیتیک همیشه می‌توانند نقشه مالی جهان را تغییر دهند. به گفته خبرگزاری رویترز، یوان چین در برابر دلار آمریکا به بالاترین سطح سه ساله خود رسیده است و این ناشی از امیدواری به پایان جنگ علیه ایران و بازگشایی تنگه هرمز است.

تحریریه آوش/درحالی‌که پشت درهای بسته و در راهروهای تصمیم‌گیری، حرف از تعادل بازار و حمایت از تولید می‌زنند در بازار گویا خبرهای دیگری است. افزایش چراغ‌خاموش قیمت شیر خام، حالا زلزله‌ای بی‌سابقه در بازار صنایع لبنی بپا کرده است؛ تکانه‌های شدیدی که فرآورده‌های لبنی را از یک نیاز حیاتی روزمره به وعده غذایی تجملی بدل کرده و سفره سلامت مردم را به مسلخ برده است. اما پشت پرده این گرونی‌ها زنجیره‌ای چیست و چه کسی قرار است تاوان حذف کلسیم از سبد غذایی خانواده‌ها را بپردازد؟

تحریریه آوش/کود شیمیایی در کشاورزی مدرن ستون فقرات بهره‌وری خاک است. بخش بزرگی از کودهای ازته با گاز طبیعی تولید می‌شود و هر اختلال در بازار انرژی، خیلی زود به قیمت کود منتقل می‌شود. همین وابستگی باعث شده است تا تنش‌های ژئوپلیتیک، محدودیت‌های صادراتی و نااطمینانی در مسیرهای تجاری، به‌ویژه در خاورمیانه و مسیرهای حساس حمل‌ونقل، اثر مستقیمی بر بازار نهاده‌ها بگذارند. فشار اصلی این بحران، روی دوش کشاورز است. وقتی هزینه کود از توان مالی تولیدکننده بالاتر می‌رود، انتخاب منطقی او کاهش مصرف، تعویق خرید یا حتی کنار گذاشتن بخشی از زمین زیرکشت است. قربانیان این بحران، فقط کشاورزان نیستند. مصرف‌کنندگان کم‌درآمد در کشورهای واردکننده غذا، نخستین گروهی‌اند که اثر گرانی را حس می‌کنند.

تحریریه آوش/بالاخره پس از ماه‌ها چانه‌زنی‌های فنی و پشت‌پرده‌های سیاسی، قفل آهنین بروکسل به روی پسته ایران شکست. اتحادیه اروپا که از سال ۲۰۱۹ به بهانه وجود باقی‌ماندن سمومی مثل کلرپیریفوس و بالا بودن سطح آفلاتوکسین، درهای بازارا خود را به روی پسته ایران بسته بود، ناچار به عقب‌نشینی شد.

تحریریه آوش/ حذف ارز ترجیحی برای بازار نهاده‌های دامی فقط یک تغییر نرخ قیمتی نبود، بلکه یک هشدار جدی بود درباره اینکه وقتی دولت به‌جای اصلاح واقعی به نسخه‌های نیمه‌کاره و متناقض پناه می‌برد، اولین قربانی نه واردکننده است نه تولیدکننده و نه حتی نهادهای نظارتی، بلکه قربانی اصلی، سفره مردم است. اگر قرار بود حذف ارز ترجیحی به معنای سپردن کالا به مکانیسم بازار باشد، دولت باید از ابتدا تا انتهای زنجیره را به قواعد بازار می‌سپرد. اما اتفاقی که افتاد، نه بازار آزاد واقعی است، نه کنترل دولتی کارآمد، بلکه چیزی میان آزادسازی و مداخله‌گری است. ادعای اصلی مجریان این سیاست آن بود که با حذف ارز ترجیحی، بازار از چندنرخی‌بودن خلاص می‌شود و منابع بهینه‌تر تخصیص می‌یابد. اما این ادعا فقط زمانی درست است که تمام اجزای بازار آزاد شوند و قوانین بازی ثابت بماند. در شرایط فعلی، هزینه تامین نهاده آزاد شده است، اما قیمت‌گذاری محصول نهایی همچنان تحت کنترل است.

تحریریه آوش/ سقف ۲۵ درصدی افزایش اجاره‌ که ابتدا در اوج همه‌گیری پاندمی کرونا و به‌عنوان یک اقدام اضطراری اعلام شد، به‌سرعت تبدیل به یکی از ابزارهای ثابت دولت برای به اصطلاح کنترل بازار مسکن شد. این مداخله اما با چند واقعیت کلیدی همچون تورم عمومی بالا، کاهش ارزش پول ملی، رشد قیمت زمین و مصالح و مهم‌تر از همه تبدیل مسکن به کالای سرمایه‌ای و محافظ دارایی در برابر تورم روبه‌رو بود

تحریریه آوش/ با نزدیک شدن به فصل خرماپزان، دغدغه سرمایش دوباره به جان خانوارها افتاده است؛ اما امسال داستان کمی متفاوت و البته دردناک‌تر است. نگاهی به ویترین مغازه‌ها و پلتفرم‌های فروش نشان می‌دهد که گرمای تابستان پیش از رسیدن به دماسنج‌ها به جیب مردم زده است.

تحریریه آوش/ ایالات متحده با سرمایه‌گذاری خیره‌کننده ۹۳۰ میلیارد دلاری طی ۶ سال آینده روی دیتاسنترهای هوش مصنوعی، بزرگ‌ترین جابه‌جایی ثروت در تاریخ مدرن را کلید زده است. رقمی که ابعاد آن از مجموع هزینه‌های تاریخی پروژه آپولو، ساخت بمب اتمی، طرح مارشال و شبکه بزرگراه‌های سراسری آمریکا فراتر می‌رود. برای درک ابعاد واقعی ۹۳۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری روی دیتاسنترهای هوش مصنوعی جدید باید خط‌کش‌های سنتی اقتصاد را کنار گذاشت و سراغ مقایسه‌های تاریخی رفت. این رقم نه یک عدد بودجه‌ای معمولی که معادل کل تولید ناخالص داخلی بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته است که قرار است صرفا در بخش سخت‌افزار، سرورها، سیستم‌های سرمایشی و شبکه‌های انتقال داده مرتبط با فناوری‌های جدید هزینه شود.

تحریریه آوش/بازار پلاستیک وارد فاز حساسی شده است که اصطلاح گرانی برای آن کافی نیست؛ این‌جا با یک شوک عرضه روبه‌رو هستیم که از بطری آب معدنی تا شوینده و صدها کالای بسته‌بندی‌شده در تله افزایش قیمت افتاده‌اند. گزارش‌ها حاکی از این است که جنگ و خسارت به زیرساخت‌های انرژی، بروز اختلال در زنجیره پتروشیمی و اغتشاش در کریدورهای انرژی و حمل‌ونقل، قیمت رزین‌ها و مواد اولیه بسته‌بندی را به بالاترین سطوح چندساله رسانده است.