مسدودیت ارتباط اینترنتی و تاثیر آن بر روی جوانان و نوجوانان
فشارهای روحی و روانی ناشی از احساس «انسداد» و قطع ارتباط، در ماههای اخیر به یکی از دغدغههای جدی نسل جوان و نوجوان تبدیل شده است
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
فشارهای روحی و روانی ناشی از احساس «انسداد» و قطع ارتباط، در ماههای اخیر به یکی از دغدغههای جدی نسل جوان و نوجوان تبدیل شده است؛ نسلی که زندگی روزمرهاش بهطور عمیق با اینترنت و فضای مجازی گره خورده و اکنون با محدودیتهای گسترده، نوعی اختلال در سبک زندگی خود را تجربه میکند. این مسئله تنها یک چالش فنی یا ارتباطی نیست، بلکه بهگفته کارشناسان، به بحرانی در حوزه سلامت روان تبدیل شده که آثار آن میتواند در بلندمدت نیز باقی بماند. در سالهای گذشته، سیاستگذاریها و تحولات اجتماعی بهگونهای پیش رفته که اینترنت به بخش جداییناپذیر زندگی تبدیل شده است. نوجوانان و جوانان نهتنها برای سرگرمی، بلکه برای آموزش، ارتباطات اجتماعی، کسبوکار، و حتی شکلدهی به هویت فردی خود به این فضا وابسته شدهاند. از موسیقی و فیلم گرفته تا بازیهای آنلاین و تعاملات اجتماعی، همه در بستری دیجیتال شکل گرفتهاند. اکنون، با محدود شدن این فضا، بسیاری از آنها احساس میکنند بخشی از زندگیشان از دست رفته است.
کارشناسان حوزه روانشناسی معتقدند که این وضعیت، نوعی «احساس انسداد روانی» ایجاد میکند؛ حالتی که فرد در آن احساس میکند راههای ارتباطی و پیشرفت برایش بسته شده است. این احساس میتواند با پیامدهایی مانند اضطراب، افسردگی، خشم فروخورده و حتی کاهش انگیزه برای فعالیتهای روزمره همراه باشد. در چنین شرایطی، فرد نهتنها از نظر اجتماعی منزوی میشود، بلکه ممکن است اعتماد خود را به ساختارهای پیرامون نیز از دست بدهد.
احساس نابرابری شیوع پیدا نکند
یکی از مهمترین ابعاد این بحران، احساس نابرابری است. بخشی از جوانان که توانایی مالی دارند، به استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیتها روی میآورند؛ ابزارهایی که گاه هزینههای بالایی دارند. در مقابل، گروهی دیگر که امکان تأمین این هزینهها را ندارند، با احساس ناتوانی و محرومیت بیشتری مواجه میشوند. این شکاف، علاوه بر فشار اقتصادی، نوعی بیعدالتی ادراکشده را نیز تقویت میکند که خود به تشدید مشکلات روانی دامن میزند. از سوی دیگر، قطع یا محدودیت طولانیمدت اینترنت، نظم ذهنی و برنامهریزی روزانه افراد را مختل میکند. بسیاری از جوانان برای فعالیتهای تحصیلی، شغلی یا حتی ارتباط با دوستان خود به اینترنت وابستهاند. وقتی این دسترسی بهطور ناگهانی و بدون پیشبینی محدود میشود، فرد دچار سردرگمی و بیثباتی روانی میشود. این وضعیت بهویژه در نوجوانان که هنوز در حال شکلگیری هویت و مهارتهای اجتماعی هستند، تأثیر عمیقتری دارد.
هشدار درباره تداوم قطع اینترنت آزاد
در همین راستا، انجمن علمی روانپزشکان ایران اخیراً با صدور بیانیهای نسبت به پیامدهای روانی و اجتماعی محدودیت اینترنت هشدار داده است. در این بیانیه تأکید شده که اینترنت در دنیای امروز، دیگر یک ابزار لوکس یا صرفاً سرگرمی نیست، بلکه به یکی از نیازهای اساسی زندگی تبدیل شده است. بهعبارت دیگر، همانطور که دسترسی به آب، غذا یا آموزش اهمیت دارد، دسترسی به اینترنت نیز نقشی حیاتی در زندگی مدرن ایفا میکند. امیرحسین جلالی ندوشن، سخنگوی این انجمن، در تشریح این موضوع بر اهمیت «احساس عدالت و شفافیت» در دسترسی به منابع اساسی زندگی تأکید میکند. بهگفته او، جامعهای از ثبات روانی و تابآوری بیشتری برخوردار خواهد بود که شهروندان آن احساس کنند به امکانات ضروری بهطور عادلانه دسترسی دارند. اینترنت، بهویژه برای نسل جوان، نهتنها ابزار ارتباطی، بلکه بستری برای آموزش، تعامل اجتماعی و تجربههای گوناگون است.
وی معتقد است که نسل جدید، از ابتدای زندگی خود با اینترنت و فناوریهای دیجیتال رشد کرده و این ابزارها را بهعنوان بخشی طبیعی از زندگی پذیرفته است. بنابراین، محرومیت از اینترنت برای این نسل، صرفاً به معنای قطع یک سرویس نیست، بلکه به معنای از دست دادن بخشی از هویت و سبک زندگی است. این موضوع میتواند پیامدهایی مشابه محرومیت از نیازهای پایهای داشته باشد. جلالی ندوشن همچنین به مسئله «پیشبینیپذیری» اشاره میکند و میگوید که حتی در شرایط خاص، مانند بحرانها یا محدودیتهای موقت، اگر این اقدامات با اطلاعرسانی شفاف و مدتزمان مشخص همراه باشد، جامعه میتواند تا حدی آن را تحمل کند. اما زمانی که این محدودیتها طولانی، مکرر و بدون توضیح کافی باشند، به یک بحران تبدیل میشوند و آثار مخربی بر سلامت روان افراد میگذارند.
او این وضعیت را با مسدود شدن یک مسیر ارتباطی مقایسه میکند: اگر خیابانی برای چند ساعت بسته شود، قابل تحمل است، اما اگر این انسداد به چند روز یا چند هفته برسد، زندگی روزمره مختل شده و بحران شکل میگیرد. به همین ترتیب، محدودیت طولانیمدت اینترنت نیز میتواند نظم اجتماعی و روانی جامعه را بر هم بزند.
از دیگر پیامدهای مهم این وضعیت، کاهش حضور و صدای جامعه در عرصه بینالمللی است. در دنیایی که ارتباطات جهانی نقش کلیدی در تبادل اطلاعات و فرهنگ دارند، محدود شدن دسترسی به اینترنت میتواند به کمرنگ شدن حضور افراد در فضای جهانی منجر شود. این مسئله نهتنها بر هویت فردی، بلکه بر تصویر جمعی یک جامعه نیز تأثیرگذار است. کارشناسان بر این باورند که برای مدیریت این بحران، باید رویکردی متعادل و مبتنی بر درک واقعیتهای اجتماعی اتخاذ شود. ایجاد محدودیتهای هدفمند و کوتاهمدت، همراه با اطلاعرسانی شفاف، میتواند از شدت پیامدهای منفی بکاهد. همچنین، فراهم کردن دسترسی عادلانه و کاهش شکاف میان گروههای مختلف جامعه، از اهمیت بالایی برخوردار است. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، توجه به سلامت روان نسل جوان است؛ نسلی که آینده جامعه را شکل میدهد و نیازمند احساس امنیت، ارتباط و امید است. نادیده گرفتن این نیازها، میتواند پیامدهایی فراتر از یک دوره زمانی کوتاه داشته باشد و به چالشی پایدار در ساختار اجتماعی تبدیل شود.
