پناهندگی سرمایهگذاران به درآمد ثابتها/ ادامه خروج پول از صندوقهای طلا
تحریریه آوش/ وقتی به جریان نقدینگی بازار سرمایه ایران نگاه میکنیم، یکی از مهمترین شاخصهایی که برای درک رفتار سرمایهگذاران حقیقی به آن توجه میکنم ورود و خروج پول حقیقی است؛ بهویژه در صندوقهای درآمد ثابت. این صندوقها در ساختار مالی بورس ایران نقشی شبیه مخزن تعادل دارند
اول هفته جاری در بازار معاملات بازار سرمایه، مجموع حجم معاملات در بازار صندوقها و ابزارهای مالی قابل معامله به حدود ۵.۳ میلیارد واحد رسید و ارزش معاملات نیز در محدوده حدود ۱۶ هزار و ۵۴۶ میلیارد تومان ثبت شد. طبق آمار معاملات، در این روز حدود ۲ هزار و ۷۵۲ میلیارد تومان ورود پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت ثبت شده است. صندوقهای طلا با خروج پول حقیقی مواجه شدند و حدود ۷۶۳ میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها خارج شد.
محمود جمالی، تحلیلگر بازارهای مالی به تحلیل معاملات در بازار امروز میپردازد:
وقتی به جریان نقدینگی بازار سرمایه ایران نگاه میکنیم، یکی از مهمترین شاخصهایی که برای درک رفتار سرمایهگذاران حقیقی به آن توجه میکنم ورود و خروج پول حقیقی است؛ بهویژه در صندوقهای درآمد ثابت. این صندوقها در ساختار مالی بورس ایران نقشی شبیه مخزن تعادل دارند. در دورههایی که ریسک بازار افزایش پیدا میکند، پولها به سمت این صندوقها حرکت میکنند و در دورههایی که امید به بازدهی بیشتر در بازارهای پرریسکتر ایجاد میشود، سرمایهها از آنها خارج میشوند.
افزایش ورود پول به درآمد ثابتها
بر اساس دادههای معاملاتی روز شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ که از تجمیع اطلاعات معاملاتی بازار صندوقها و آمار منتشرشده در پلتفرمهای تحلیلی بازار سرمایه به دست آمده، تصویر بسیار جالبی از رفتار سرمایهگذاران حقیقی مشاهده میشود. این تصویر در واقع بازتابی از شرایط کلان اقتصاد ایران، سطح تورم، انتظارات ارزی، ریسکهای ژئوپلیتیک و حتی وضعیت روانی فعالان بازار سرمایه است.
در روز ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ مجموع حجم معاملات در بازار صندوقها و ابزارهای مالی قابل معامله به حدود ۵.۳ میلیارد واحد رسید و ارزش معاملات نیز در محدوده حدود ۱۶ هزار و ۵۴۶ میلیارد تومان ثبت شد. در چنین فضایی، مهمترین عددی که توجه تحلیلگران بازار را جلب میکند میزان ورود پول حقیقی است. طبق آمار معاملات، در این روز حدود ۲ هزار و ۷۵۲ میلیارد تومان ورود پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت ثبت شده است. این رقم در واقع خالص جریان سرمایهای است که از سوی سرمایهگذاران حقیقی به سمت این صندوقها هدایت شده است.
این عدد از چند جهت قابل توجه است. نخست اینکه قدرت خرید حقیقیها در این گروه برابر با ۱.۲۸ ثبت شده است. به بیان ساده، سرانه خرید سرمایهگذاران حقیقی در این صندوقها به طور متوسط ۱.۲۸ برابر سرانه فروش آنها بوده است. در واقع اگر میانگین سرانه فروش حدود ۱۷۶ میلیون تومان باشد، سرانه خرید به حدود ۲۲۵ میلیون تومان رسیده است. این تفاوت بهخوبی نشان میدهد که جریان غالب در این روز به سمت خرید واحدهای صندوقهای درآمد ثابت بوده است.
برای درک بهتر اهمیت این عدد باید آن را در کنار سایر گروههای صندوقی قرار داد. همین امروز، صندوقهای طلا با خروج پول حقیقی مواجه شدند و حدود ۷۶۳ میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها خارج شد. قدرت خرید در صندوقهای طلا نیز عدد منفی ۱.۹۹ را نشان میدهد که بیانگر برتری فروشندگان نسبت به خریداران است. این یعنی بخشی از سرمایهگذاران که پیشتر در صندوقهای مبتنی بر طلا حضور داشتند، در این روز تصمیم گرفتهاند از این بازار خارج شوند.
در صندوقهای نقره اما وضعیت متفاوتی دیده میشود. حدود ۳۸.۶ میلیارد تومان ورود پول حقیقی ثبت شده است، هرچند قدرت خرید در این گروه نیز منفی ۲.۶۲ گزارش شده که نشان میدهد خریدها توسط تعداد محدودتری از سرمایهگذاران با حجمهای بزرگ انجام شده است.
اما نکته اصلی در تحلیل این روز همان ورود قابل توجه نقدینگی به صندوقهای درآمد ثابت است. وقتی رقم ۲۷۵۲ میلیارد تومان ورود پول حقیقی را در کنار سایر دادههای بازار قرار میدهیم، متوجه میشویم که صندوقهای درآمد ثابت عملا به بزرگترین مقصد جریان نقدینگی روز تبدیل شدهاند.
اگر به نمودار جریان ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت در طول روز نگاه کنیم، روندی صعودی مشاهده میشود. از ابتدای معاملات در ساعت ۹ صبح تا حوالی ظهر، جریان ورود پول به تدریج افزایش پیدا کرده و در برخی مقاطع حتی به بیش از دو هزار میلیارد تومان رسیده است. این روند نشان میدهد که تقاضا برای این صندوقها نهتنها در ابتدای بازار بلکه در طول روز نیز تقویت شده است.
اما در انتهای بازار یک نکته جالب مشاهده میشود. در حوالی ساعت ۱۲:۵۵ یک خروج قابل توجه از این صندوقها ثبت شده است. این موضوع احتمالا به دلیل معاملات بزرگ در دقایق پایانی بازار یا جابهجایی پرتفوی برخی سرمایهگذاران حقوقی بوده است. با این حال خالص جریان نقدینگی همچنان مثبت باقی مانده و رقم ۲۷۵۲ میلیارد تومان ورود پول حقیقی را نشان میدهد.
در کنار این جریان نقدینگی باید به ساختار سفارشها نیز توجه کرد. در گروه صندوقهای درآمد ثابت ارزش سفارشهای خرید حدود ۴۳ هزار و ۵۰۶ میلیارد تومان و ارزش سفارشهای فروش حدود ۳۹ هزار و ۵۴۸ میلیارد تومان ثبت شده است. این اختلاف نشان میدهد که فشار تقاضا در این بازار همچنان بیشتر از عرضه بوده است.
سبقت فروش از خرید در صندوقهای طلا
در مقابل در صندوقهای طلا وضعیت معکوس دیده میشود. ارزش سفارشهای فروش در این گروه از سفارشهای خرید بیشتر بوده و همین موضوع باعث خروج پول حقیقی شده است. این جابهجایی نقدینگی میان صندوقهای طلا و صندوقهای درآمد ثابت میتواند نشانهای از تغییر انتظارات کوتاهمدت سرمایهگذاران باشد.
اگر این رفتار را در چارچوب اقتصاد کلان ایران تحلیل کنیم به این نتیجه میرسیم که صندوقهای درآمد ثابت در واقع نقش پارکینگ سرمایه را در بازار مالی کشور بازی میکنند. زمانی که سرمایهگذاران نسبت به آینده بازارهای پرریسک تردید دارند، پول خود را در این صندوقها نگه میدارند تا بعدا بتوانند آن را به بازارهای دیگر منتقل کنند.
این موضوع بهویژه در شرایطی که تورم بالا، ریسکهای سیاسی و نوسانات اقتصادی همزمان وجود دارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین فضایی تصمیمگیری بلندمدت برای بسیاری از سرمایهگذاران دشوار است و آنها ترجیح میدهند سرمایه خود را در ابزارهایی با نقدشوندگی بالا و ریسک کمتر نگه دارند.
درآمد ثابتها، ارائهدهنده تصویری دقیق از وضعیت روانی و انتظارات سرمایهگذاران
در نهایت میتوان گفت که ورود بیش از ۲۷۵۰ میلیارد تومان پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت در روز ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ نشانهای از افزایش رفتار احتیاطی در میان سرمایهگذاران بازار سرمایه است. این رفتار احتیاطی میتواند ناشی از مجموعهای از عوامل از جمله نااطمینانی سیاسی، ریسکهای ژئوپلیتیک، نگرانی از آینده بازار سهام و همچنین تلاش برای حفظ ارزش پول در برابر تورم باشد.
بنابراین صندوقهای درآمد ثابت نهتنها یک ابزار مالی ساده، بلکه شاخصی مهم برای سنجش احساسات سرمایهگذاران در اقتصاد ایران هستند. هرچه جریان ورود پول به این صندوقها بیشتر شود، میتوان نتیجه گرفت که سطح ریسکگریزی در بازار افزایش یافته است. در مقابل، زمانی که خروج پول از این صندوقها شدت میگیرد، معمولا نشانهای از بازگشت تمایل سرمایهگذاران به داراییهای پرریسکتر مانند سهام است.
بر همین اساس، رصد روزانه جریان نقدینگی در صندوقهای درآمد ثابت میتواند تصویری دقیق از وضعیت روانی و انتظارات سرمایهگذاران در بازار سرمایه ایران ارائه دهد؛ تصویری که در بسیاری از موارد حتی زودتر از شاخص کل بورس، تغییر جهت جریان سرمایه در اقتصاد را نشان میدهد.
