بورس دوپاره با رشد سهام و فرار پول؛ بزرگان در سراشیبی، کوچکها در صعود
تحریریه آوش/شاخص کل بازار سرمایه در هفته منتهی به ۲۷ آبان عقب نشست، اما شاخص هموزن بیش از ۳درصد بالا رفت؛ خروج ۴هزار و ۶۶۲ میلیارد تومان پول حقیقی نیز نشان داد موج خرید یکشنبه برای تغییر تراز نقدینگی هفته کافی نبود.
بورس تهران هفته را با دو کارنامه متفاوت به پایان رساند؛ افت ۰.۴۲درصدی شاخص کل در برابر رشد ۳.۳۶درصدی شاخص هموزن. فشار فروش در نمادهای بزرگ، نماگر اصلی یعنی شاخص کل را پایین کشید، اما سهام کوچک و متوسط در مجموع این هفته موقعیت بهتری داشتند. از سوی دیگر در بحث ورودی و خروجی پول نیز برتری با فروشندگان حقیقی بود و ورود پرحجم نقدینگی در یکشنبه نتوانست خروج سرمایه در چهار روز دیگر را جبران کند.
بزرگان عقب ماندند
شاخص کل بورس که در پایان هفته قبل روی عدد ۸ میلیون و ۴۲۷ هزار و ۳۱۴ واحد ایستاده بود، معاملات چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ را در ارتفاع ۸ میلیون و ۳۹۱هزار و ۸۶۸ واحد به پایان رساند. حاصل پنج روز معاملات بازار، کاهش ۳۵هزار و ۴۴۶ واحدی این شاخص بود؛ افتی معادل حدود ۰.۴۲درصد که البته نوسانهای قابلتوجه طول هفته را بهتنهایی نشان نمیدهد. بازار در این فاصله هم روزی با رشد بیش از ۱۱۱هزار واحدی شاخص کل داشت و هم روزی را با سقوط بیش از ۱۰۵هزار واحد پشت سر گذاشت. در نتیجه، کاهش محدود هفتگی به معنای آرامبودن معاملات نبود. رفتوبرگشتهای شاخص از تغییر مکرر توازن عرضه و تقاضا حکایت داشت؛ توازنی که در پایان به زیان نماگر اصلی تمام شد. بخش مهمتر ماجرا اما بیرون از مسیر شاخص کل اتفاق افتاد. در همان هفتهای که این شاخص عقب نشست، شاخص هموزن توانست بازدهی مثبتی ثبت کند و تصویری متفاوت از وضعیت بخش دیگری از سهام ارائه دهد.
مسیر متفاوت شاخص هموزن
شاخص هموزن از سطح ۲ میلیون و ۳۵۶هزار و ۴۳۳ واحد در پایان هفته قبل به ۲ میلیون و ۴۳۵هزار و ۵۶۵ واحد رسید. افزایش ۷۹هزار و ۱۳۲ واحدی این نماگر، بازدهی هفتگی آن را به حدود ۳.۳۶درصد رساند و فاصله عملکردش با شاخص کل را به نزدیک ۴درصد افزایش داد. این اختلاف، مهمترین مشخصه معاملات این هفته بود. در حالی که فشار عرضه در شرکتهای بزرگ بر شاخص کل سنگینی میکرد، بخش قابلتوجهی از سهام کوچک و متوسط توانستند مسیر صعودی خود را حفظ کنند. بنابراین، افت نماگر اصلی را نمیتوان به کاهش قیمت در تمام بازار تعمیم داد. جدایی مسیر دو شاخص در سهشنبه و چهارشنبه روشنتر شد. در هر دو روز، شاخص کل کاهش یافت، اما شاخص هموزن مثبت ماند. به این ترتیب، فروش در نمادهای بزرگ نتوانست تمام بازار را با خود همراه کند. البته رشد شاخص هموزن نیز به معنای افزایش قیمت همه سهامهای کوچک نبود؛ آنچه دیده میشود، برتری عملکرد کلیت این بخش از بازار در مجموع هفته است.
اولین روز، زیر فشار فروشندگان
معاملات شنبه ۲۳ آبان با شرایط دشواری برای خریداران همراه بود. شاخص کل ۷۳هزار و ۲۶۶ واحد افت کرد و شاخص هموزن نیز ۳هزار و ۳۴۱ واحد پایین آمد. در کنار کاهش دو شاخص، خالص خروج پول حقیقی از سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به ۴هزار و ۵۶۸ میلیارد تومان رسید که سنگینترین خروج روزانه سرمایه حقیقی در این هفته بود. بازار البته در نیمه دوم معاملات تا حدودی از فشار اولیه فاصله گرفت. بخشی از صفهای فروش جمعآوری شد و تعداد نمادهای مثبت به ۴۹۰ مورد رسید. حضور خریداران در ادامه روز نشان داد که عرضهها در همه نمادها بیپاسخ نمانده است. بااینحال، بهبود معاملات در ساعات پایانی برای جبران افت شاخصها و تغییر تراز نقدینگی کافی نبود. شنبه با خروج سنگین پول به پایان رسید و سهم بزرگی در منفیشدن جریان سرمایه هفتگی پیدا کرد. بازار برای عبور از این شروع ضعیف به تقاضایی نیاز داشت که تنها به جمعشدن بخشی از صفهای فروش محدود نماند.
روز دوم، روز بازگشت خریداران
پاسخ بازار در یکشنبه ۲۴ آبان، پرقدرت بود. شاخص کل ۱۱۱هزار و ۵۸۴ واحد بالا رفت و شاخص هموزن نیز ۳۴هزار و ۸۶۷ واحد افزایش یافت. برخلاف شنبه، اینبار هر دو شاخص در جهت صعود حرکت کردند و رشد قیمتها دامنه گستردهتری پیدا کرد. تعداد نمادهای مثبت به ۸۳۰ مورد رسید، درحالیکه تنها ۱۳۰ نماد با افت قیمت مواجه شدند. این برتری در صفهای معاملاتی نیز دیده میشد؛ در پایان روز، ۴۴۸ نماد صف خرید داشتند و شمار صفهای فروش به ۳۴ مورد محدود شده بود.
یکشنبه از نظر جریان نقدینگی نیز بهترین روز هفته شد. خالص ورود پول حقیقی به سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به ۵هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان رسید. این رقم نهتنها بیشترین ورود روزانه پول در هفته بود، بلکه از میزان خروج سرمایه در شنبه نیز فراتر رفت. بازار در دومین جلسه معاملاتی، بخش مهمی از فشار روز نخست را پشت سر گذاشت.
اوج تقاضا در یک روز متفاوت
برتری خریداران یکشنبه فقط در رشد شاخصها یا تعداد نمادهای سبز خلاصه نمیشد. تراز سفارشهای خرید و فروش نیز با اختلاف ۱۳هزار و ۶۲۳ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان به نفع خریداران ثبت شد که بالاترین تراز مثبت سفارشها در پنج روز معاملاتی هفته بود. همزمانی ورود پول، افزایش قیمتها، گسترش صفهای خرید و برتری سفارشهای تقاضا، یکشنبه را از دیگر روزها متمایز کرد. در این روز، نشانههای مختلف معاملات یکدیگر را تایید میکردند و خریداران در بخش بزرگی از بازار دست بالا را داشتند. با وجود این، نتیجه هفتگی به تداوم چنین وضعیتی وابسته بود. ورود نقدینگی در یک جلسه هر اندازه قابلتوجه، زمانی میتوانست تراز هفته را مثبت نگه دارد که خروج پول در روزهای بعد دوباره شدت نگیرد؛ این اتفاق نیفتاد و از دوشنبه جریان سرمایه حقیقی بار دیگر منفی شد و بازار تا پایان هفته روز دیگری با ورود خالص پول حقیقی تجربه نکرد.

بازگشت خروج پول از روز سوم
دوشنبه، ۳۷۰ میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی خارج شد. این رقم در مقایسه با خروج شنبه محدود بود، اما نشان میداد که موج ورود نقدینگی یکشنبه ادامه پیدا نکرده است.
روز سهشنبه، خالص خروج پول حقیقی به یک هزار و ۹۲۱ میلیارد تومان رسید و چهارشنبه نیز ۳هزار و ۳۰۷ میلیارد تومان دیگر از این بخش بازار خارج شد. در نتیجه، شدت خروج سرمایه در دو روز پایانی بیشتر شد و چهارشنبه پس از شنبه، دومین روز سنگین هفته از این نظر بود.
جمع خروج پول حقیقی در سهشنبه و چهارشنبه به ۵هزار و ۲۲۸ میلیارد تومان رسید. این فشار در کنار خروج شنبه و دوشنبه، اثر ورود پرحجم یکشنبه را از بین برد. بازار اگرچه در دومین روز هفته توانسته بود سرمایه حقیقی قابلتوجهی جذب کند، اما در حفظ آن روند موفق نبود و در نهایت با تراز منفی به تعطیلات رفت.
حساب هفتگی نقدینگی منفی ماند
برآیند جریان پول حقیقی در پنج روز معاملاتی، خروج ۴هزار و ۶۶۲ میلیارد تومان بود. این عدد، تفاوت میان ورود ۵هزار و ۵۰۴ میلیارد تومانی یکشنبه و مجموع خروج سرمایه در چهار جلسه دیگر را نشان میدهد. از این منظر، مسئله بازار کمبود یک روز پرتقاضا نبود؛ یکشنبه چنین روزی را فراهم کرده بود. مشکل در ادامه معاملات خودش را نشان داد، جایی که ورود پول تکرار نشد و فروش حقیقیها دوباره از خرید آنان پیشی گرفت. افزایش خروج سرمایه در پایان هفته نیز اجازه نداد که اثر مثبت یکشنبه در تراز نهایی باقی بماند.
آنچه میتوان از ارقام نتیجه گرفت، ناپایداری جریان ورود سرمایه است. در هفتهای که شاخص هموزن رشد مناسبی داشت، تراز پول حقیقی همچنان منفی ماند؛ نشانهای از اینکه بهبود قیمتها در بخشی از سهام، الزاما با ورود خالص نقدینگی به مجموعه این بازار همراه نبوده است.
چهارشنبه سخت برای شاخص کل
چهارشنبه ۲۷ آبان، شاخص کل بیشترین افت روزانه هفته را ثبت کرد. شاخص کل ۱۰۵هزار و ۶۷۵ واحد، معادل ۱.۲۴درصد کاهش یافت و به سطح ۸ میلیون و ۳۹۱هزار و ۸۶۸ واحد رسید. این افت سنگین در شرایطی رخ داد که شاخص هموزن حدود ۰.۴درصد بالا رفت. تضاد عملکرد دو شاخص در آخرین جلسه، تفاوت وضعیت نمادهای بزرگ با بخش دیگری از بازار را برجستهتر کرد. فشار فروش بر شرکتهای اثرگذار بر شاخص کل ادامه داشت، اما همزمان، تقاضا در برخی سهامها اجازه افت به شاخص هموزن نداد.
خروج ۳هزار و ۳۰۷ میلیارد تومان پول حقیقی نیز بر معاملات این روز سایه انداخت. به این ترتیب، چهارشنبه از یکسو با سنگینترین کاهش شاخص کل همراه شد و از سوی دیگر، رشد هموزن را در کارنامه خود داشت؛ پایانی که اجازه نمیداد هفته را صرفا نزولی یا یکسره صعودی توصیف کرد.
گردش سنگین معاملات با نتایج متفاوت
مجموع ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی در هفته اخیر به ۲۴۶هزار و ۷۹۵ میلیارد تومان رسید. بیشترین رقم روزانه به دوشنبه تعلق داشت که ۵۴هزار و ۷۳۰ میلیارد تومان معامله در این بخش انجام شد. شنبه با ارزش معاملات ۵۳هزار و ۹۰۸ میلیارد تومان در رتبه بعد قرار گرفت. سهشنبه نیز ۴۹هزار و یک میلیارد تومان معامله ثبت شد و ارزش معاملات چهارشنبه به ۴۶هزار و ۴۷۷ میلیارد تومان رسید.
کمترین ارزش معاملات هفته اما متعلق به یکشنبه بود که بهترین وضعیت تقاضا و بیشترین ورود پول حقیقی را داشت. ارزش معاملات این جلسه به ۴۲هزار و ۶۷۹ میلیارد تومان رسید. این مقایسه نشان میدهد که بالاتربودن گردش معاملات لزوما به معنای رشد بیشتر قیمتها یا ورود قویتر سرمایه حقیقی نیست. شنبه با وجود قرارگرفتن در رتبه دوم ارزش معاملات، سنگینترین خروج پول را داشت؛ یکشنبه هم با کمترین ارزش معاملات، بیشترین ورود پول را ثبت کرد.
سفارشهای خرید بیشتر بود، اما کافی نبود
یکی دیگر از ویژگیهای این هفته، مثبتبودن تراز سفارشها در تمام روزهای معاملاتی بود. در هر پنج روز هفته، ارزش سفارشهای خرید از سفارشهای فروش بیشتر بود و مجموع این برتری به حدود ۴۶هزار و ۴۸۰ میلیارد تومان رسید. با این حال، این وضعیت نتوانست مانع افت هفتگی شاخص کل یا خروج پول حقیقی شود. تفاوت میان تقاضای موجود در سفارشها و نتیجه معاملات در همین نقطه اهمیت پیدا میکند. سفارش خرید تا زمانی که به معامله منتهی نشده، نمیتواند بهتنهایی نشانه ورود قطعی و ماندگار نقدینگی باشد.
از سوی دیگر، آمار کلی سفارشها جزئیات توزیع تقاضا میان نمادها را نشان نمیدهد. در بازاری که سهام بزرگ و کوچک عملکرد متفاوتی دارند، مثبتبودن تراز مجموع سفارشها برای توضیح وضعیت همه گروهها کافی نیست. همین محدودیت درباره ارزش معاملات هم وجود دارد؛ هر عدد بخشی از وضعیت بازار را روشن میکند، نه تمام آن را.
برندگان هفته در سایه افت شاخص
سهامهای کوچک و متوسط در مجموع این هفته کارنامه بهتری از نمادهای بزرگ و شاخصساز داشتند. رشد بیش از ۳درصدی شاخص هموزن در برابر افت شاخص کل، روشنترین نشانه این برتری بود. با این حال، نمیتوان از این عملکرد، رونق یکدست در تمام بازار را نتیجه گرفت. یکشنبه گستردهترین حضور خریداران را داشت، اما در ادامه، بازار دوباره با خروج پول روبهرو شد. در دو روز پایانی هم رشد شاخص هموزن با کاهش شاخص کل همراه بود؛ بنابراین، آنچه در طول هفته رخ داد، توزیع نامتوازن تقاضا بود؛ بخشی از سهامها توانستند خریداران خود را حفظ کنند و بخش دیگری زیر فشار عرضه باقی ماندند.
چنین ترکیبی توضیح میدهد که چرا تجربه سهامداران از یک هفته معاملاتی میتواند متفاوت باشد. افت شاخص کل لزوما بازتاب عملکرد تمام سبدها نبود و رشد شاخص هموزن نیز به معنای سودآوری برای همه سرمایهگذاران نیست. ترکیب سهام در این هفته بیش از رنگ پایانی شاخص اصلی اهمیت داشت.
هفتهای که با یک رنگ تمام نشد
بورس تهران، معاملات منتهی به ۲۷ آبان را بدون یک روند مشترک در همه بخشها به پایان رساند. شاخص کل پایینتر از هفته قبل ایستاد، شاخص هموزن رشد کرد، ارزش معاملات از ۲۴۶هزار میلیارد تومان گذشت و تراز سرمایه حقیقی منفی ماند. در این میان، یکشنبه نشان داد که بازار توان شکلدادن به تقاضایی گسترده را دارد، اما سه روز بعد روشن کرد که تکرار و حفظ آن، مسئلهای جداگانه است. ورود پرحجم پول در یک روز نتوانست جای خروج مداوم آن در روزهای دیگر را بگیرد.
خلاصه که پایان هفته، بیش از هر چیز، فاصله میان وضعیت بزرگان و کوچکترها را پیش چشم گذاشت. برای بخشی از بازار، روزهای صعود ادامه داشت و برای بخشی دیگر، فشار فروش نتیجه را تغییر داد. بورس در حالی به تعطیلات رفت که کوچکترها بازدهی بهتری ثبت کرده بودند، اما شاخص کل و حساب نقدینگی همچنان از عقبنشینی خبر میدادند.