هشدار درباره تبلیغ نمک‌های رنگی
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به ابعاد نگران‌کننده برخی شاخص‌های تغذیه‌ای و با بیان اینکه نیمی از کودکان زیر پنج سال با کمبود ویتامین دی مواجه هستند؛ در عین حال تاکید کرد که مصرف لبنیات در ایران حدود نصف مقدار توصیه‌شده است و تبلیغات نادرست درباره نمک‌های رنگی و غیریددار می‌تواند دستاوردها در کنترل کمبود ید را به خطر اندازد.
علیرضا رئیسی در همایش بزرگداشت روز جهانی «غذا و تغذیه سالم و روز جهانی مقابله با کاهش اتلاف وضایعات غذایی» که امروز برگزار شد، اظهار کرد: تغذیه از مسائل مهم در سطح دنیا به شمار می‌رود و با توجه به پیشینه علمی کشور در حوزه علوم تغذیه، انتظار می‌رود این دانش بتواند برای مردم مفید واقع شود.
معاون بهداشت وزیر بهداشت با بیان اینکه سیمای بیماری‌ها در گذر زمان تغییر کرده، تصریح کرد: سیمای بیماری‌ها از بیماری‌های واگیر به سمت بیماری‌های غیرواگیر تغییر کرده، بر این اساس، اهمیت نقش تغذیه طی این روزها بیش از گذشته است. ریشه بسیاری از بیماری‌های متابولیک و غیرواگیر به تغذیه و فرایندهای مرتبط با متابولیسم بازمی‌گردد؛ بنابراین توجه به این ارتباط می‌تواند تاثیر بسزایی در سلامت جامعه داشته باشد.
او با بیان تغذیه فراتر از رفع گرسنگی است، افزود: تغذیه سلولی، موضوع مهمی است. این احتمال وجود دارد افراد بر اساس استانداردهای موجود، ترکیب مناسبی از مواد غذایی دریافت کند، اما سلول‌های بدن آنها همچنان از نظر مواد مغذی مورد نیاز در وضعیت مطلوبی نباشند. بنابراین، تغذیه سلولی موضوع مهمی است که باید به‌عنوان یکی از معیارهای سلامت مورد توجه قرار گیرد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره تغییر رویکردها در زمینه شناخت بیماری‌ها توضیح داد: دنیا در مسیر بازنگری در حوزه فیزیولوژی و پاتوفیزیولوژی بیماری‌ها و درمان گام برمی‌دارد. در این میان، برخی مواد غذایی می‌توانند نقش دارویی داشته باشند و در مقابل، بعضی مواد غذایی نیز می‌توانند برای بدن مضر باشند؛ بنابراین، توجه به این دو موضوع اهمیت زیادی دارد.
رئیسی درباره ضرورت کاهش اتلاف موادغذایی گفت: سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) بر ارزش غذا و ضرورت جلوگیری از دورریز مواد غذایی تاکید می‌کنند. منظور از غذا در این بحث فقط غذای پخته‌شده نیست، بلکه انواع مواد غذایی از جمله گندم، برنج، گوشت و سایر محصولات را نیز شامل می‌شود.
او ادامه داد: تولید موادغذایی به مصرف منابعی مانند آب و انرژی نیاز دارد؛ به همین دلیل، نباید مواد غذایی را به‌سادگی دور ریخت؛ چرا که بیش از ۳۰ درصد مردم جهان از فقر و گرسنگی رنج می‌برند.
رئیسی درباره شیوع اضافه‌وزن و چاقی در ایران گفت: ۶۳ درصد بزرگسالان کشور به اضافه‌وزن و چاقی مبتلا هستند. بر اساس آمار، ۳۸ درصد بزرگسالان دچار اضافه‌وزن و ۲۵ درصد دچار چاقی هستند. زنان نیز بیش از مردان با چاقی مواجه هستند و میزان چاقی شکمی نیز ۴۸ درصد است. چاقی شکمی از عوامل خطر اصلی سندرم متابولیک است و می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت افراد به همراه داشته باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره وضعیت سوءتغذیه کودکان زیر پنج سال گفت: اگرچه وضعیت کشور در برخی شاخص‌ها نسبت به میانگین جهانی بهتر است، اما با موضوع چاقی و اضافه‌وزن، لاغری و سوءتغذیه کودکان در برخی مناطق مواجه هستیم. بررسی وضعیت کودکان زیر پنج سال در مناطق مختلف کشور بیانگر این است که لاغری و سوءتغذیه در جنوب‌شرق کشور وجود دارد.
رئیسی ادامه داد: آمارهای سال ۲۰۲۲ سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد ۳۹۰ میلیون کودک و نوجوان پنج تا ۱۹ ساله در جهان طی آن سال دچار اضافه‌وزن بودند که بیش از ۱۶۰ میلیون نفر از آنها نیز به چاقی مبتلا بودند.
او با بیان اینکه میزان فعالیت بدنی کودکان و نوجوانان کاهش یافته است، افزود: بسیاری از کودکان، اغلب وقت خود را با تلفن همراه و رایانه سپری می‌کنند و تحرک کافی ندارند. این الگو در مدارس نیز مشاهده می‌شود و اضافه‌وزن در میان دانش‌آموزان نگرانی‌هایی را درباره سلامت نسل آینده ایجاد کرده است.
معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: بررسی نقشه‌های وضعیت تغذیه کودکان و نوجوانان نشان می‌دهد الگوی اضافه‌وزن و چاقی در مناطق مختلف یکسان نیست. به طور مثال، چاقی و اضافه‌وزن در مناطق جنوب شرق کشور پایین‌تر است، اما مناطق مرکز و شمال شاخص بالاتری دارند.
او با بیان اینکه نقشه‌های تغذیه‌ای باید مبنایی برای سیاست‌گذاری در کشور باشند، افزود: تفاوت‌های موجود بیانگر نابرابری و فقدان دسترسی عادلانه و مناسب به امکانات و خدمات مورد نیاز است. بنابراین، لازم است توجه بیشتری به مناطق دارای وضعیت نامطلوب تغذیه‌ای شود.
رئیسی درباره کمبود ریزمغذی‌ها در کشور گفت: آمارهای مربوط به کم‌خونی و کمبود ویتامین D اهمیت زیادی دارند. بر اساس آمار و ارقام، تقریباً نیمی از کودکان زیر پنج سال کشور با کمبود ویتامین D مواجه هستند؛ وضعیتی که قابل‌قبول نیست؛ به‌ویژه اینکه پیشگیری از این کمبود با اقدامات ساده و کم‌هزینه امکان‌پذیر است.
او با انتقاد از انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی اظهار کرد: گاهی‌اوقات، افراد بر اساس مطالبی که در شبکه‌های اجتماعی می‌خوانند، درباره مصرف ویتامین D یا سایر داروها دچار تردید می‌شوند. این در حالی است که توصیه‌های مربوط به مصرف مکمل‌ها باید بر اساس شواهد علمی و نظر متخصصان باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: این احتمال وجود دارد فردی بیماری زمینه‌ای داشته باشد، سیگار مصرف کند و تحرک کافی نداشته باشد، اما به دلیل مطالبی که در فضای مجازی خوانده است، درباره مصرف یک داروی ضروری نگرانی داشته باشد. در چنین شرایطی، به برخی رفتارهای پرخطر توجه نمی‌شود، اما درباره داروهای تجویزشده نگرانی‌های بی‌اساس شکل می‌گیرد. این مسائل از جمله واقعیت‌هایی است که باید در سطح جامعه با آنها مقابله کرد.
رئیسی با اشاره به وضعیت کم‌خونی و کمبود ویتامین D در گروه‌های مختلف جمعیتی گفت: آمار و ارقام نشان می‌دهد، کمبود ویتامین D در ۶۰ درصد نوجوانان، مادران باردار و زنان در سنین باروری وجود دارد. همچنین توجه به تامین ریزمغذی‌ها در گروه‌های مختلف جمعیتی به‌ویژه زنان و کودکان، ضروری است.
او درباره اهمیت پیشگیری از کمبود ویتامین D در سنین پایین گفت: مصرف ویتامین D در میان سالمند نسبت به سایر گروه‌ها بهتر است. این احتمال وجود دارد فرد در دوران سالمندی با پوکی استخوان و شکستگی مواجه شود و مصرف دارو را در آن بازه زمانی آغاز کند، این در حالی است که تقویت تراکم استخوان باید از دوران کودکی و نوجوانی مورد توجه قرار گیرد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره نقش ویتامین D برای سلامت گفت: ویتامین D برای سلامت استخوان، پوست، مو و ناخن و سلامت باروری نقش دارد.
رئیسی با بیان اینکه با کم‌خونی در برخی مناطق کشور مواجه هستیم، گفت: بیماری‌های خونی مانند تالاسمی در این مناطق از مسائل قابل توجه به شمار می‌رود. این موضوع ضرورت توجه بیشتر به وضعیت سلامت و تغذیه در این مناطق را نشان می‌دهد.
معاون وزیر بهداشت درباره تجربه موفق کشور در کنترل کمبود ید اظهار کرد: یکی از دستاوردهای مهم حوزه بهداشت و سلامت کشور، کنترل کمبود ید است. در گذشته، کمبود ید در جامعه شیوع بالایی داشت و بسیاری از افراد با بزرگ‌شدگی غده تیروئید مواجه بودند، اما با اجرای برنامه غنی‌سازی نمک با ید و توصیه به مصرف نمک یددار، این وضعیت تا حد زیادی کنترل شد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره تبلیغات نادرست در زمینه انواع نمک در شبکه‌های اجتماعی گفت: متأسفانه برخی افراد و جریان‌هایی که با عنوان طب اسلامی یا عناوین مشابه فعالیت می‌کنند، مردم را از مصرف نمک یددار منع می‌کنند و انواع نمک دریا و نمک‌های رنگی را تبلیغ می‌کنند. این تبلیغات می‌تواند دستاوردهای بهداشتی کشور را با خطر مواجه کند.
رئیسی با اشاره به نتایج پایش‌های انجام‌شده گفت: بر اساس آخرین بررسی‌های انجام شده، برخی استان‌ها مانند آذربایجان غربی، سیستان و بلوچستان و چهارمحال و بختیاری، مشکلاتی در زمینه دریافت ید دارند، اما وضعیت کلی کشور همچنان مطلوب است.
او درباره پایش نمک در مراحل تولید و عرضه اظهار کرد: بررسی نمونه‌برداری از محصولات کارخانه‌هایی که ادعای تولید نمک یددار دارند، نشان می‌دهد برخی محصولات عرضه‌شده فاقد ید بوده‌اند. فروش چنین محصولاتی با عنوان نمک یددار، وضعیتی نامطلوب و غیرقابل قبول است و باید مورد توجه قرار گیرد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره اهمیت ید در دوران بارداری افزود: ید برای رشد و تکامل جنین و نوزاد اهمیت بسیار زیادی دارد و نیاز بدن به این ماده در دوران بارداری افزایش می‌یابد. کمبود ید در مادر باردار می‌تواند بر تکامل جنین تأثیر منفی بگذارد؛ بنابراین تأمین میزان کافی این ماده در این دوران ضروری است.
رئیسی درباره الگوی مصرف مواد غذایی در کشور گفت: مصرف سبزیجات، گوشت قرمز و لبنیات در ایران پایین‌تر از مقادیر توصیه‌شده است؛ متاسفانه، میزان مصرف لبنیات تقریباً نصف مقدار توصیه‌شده است و یکی از مشکلات تغذیه‌ای کشور به شمار می‌رود.
رئیسی درباره میزان مصرف پروتئین در کشور اظهار کرد: سرانه مصرف پروتئین در کشور حدود ۶۵ گرم در روز است. میزان نیاز روزانه افراد به پروتئین با توجه به وضعیت متابولیسم و شرایط بدن متفاوت است، اما به‌طور میانگین، مصرف روزانه ۰.۸گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن توصیه می‌شود.
او درباره میزان مصرف چربی نیز گفت: به‌طور کلی، حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد کالری روزانه می‌تواند از چربی تأمین شود، اما نکته مهم نوع چربی مصرفی است. میزان چربی اشباع مصرفی باید حداکثر ۱۰ درصد و میزان چربی ترانس حداکثر یک درصد از کالری روزانه باشد.
