دیپلماسی بهترین مسیر خروج از تنش

آرمان ملی در گزارشی نوشت:

ایالات‌متحده آمریکا در برابر تهران صحنه‌ای پرتنش چیده است و این صحنه با ورود ناو‌های هواپیمابر آمریکایی به آب‌های آزاد نزدیک ایران شباهت زیادی به رویارویی دارد.

هرچند مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند که ورود این میزان از تجهیزات نظامی به منطقه در معنای حمله نظامی نیست، اما تهران بنا برآنچه وزیر امور خارجه اعلام کرده، برای هر شرایطی، چه جنگ و چه گفت‌و‌گو آماده است.

*آمریکا و شروط چندگانه

به‌نظر می‌رسد فارغ از نگاهی که اسرائیل در حمله به ایران دارد، یعنی تلاش برای تغییر ساختاری در ایران که حتی از فروپاشی و تجزیه ایران هم استقبال می‌کند، اما آمریکایی‌ها با چنین دیدگاهی موافق نیستند و در برنامه کلان آنها فروپاشی ایران جایی ندارد. هرچند با حضور ترامپ در کاخ سفید باید به هر سناریویی که آمریکایی‌ها در نظر می‌گیرند، با دیده تردید نگریست چرا که به‌نظر می‌رسد فرماندهی تحرکات علیه ایران اکنون در دست اسرائیل قرار دارد. با این وجود در حال حاضر آمریکا چند خواسته از ایران دارد و احتمالا به‌منظور رسیدن به این خواسته‌هاست که حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده است. این خواسته‌ها عبارتنداز: غنی‌سازی صفر درصد، عدم حمایت از مقاومت در منطقه و مذاکره در مورد برد موشکی و یک مورد عجیب دیگر است که تمام موارد از خطوط قرمز تهران محسوب می‌شوند و تهران هیچیک از این شروط را نخواهد پذیرفت که پذیرش این شروط به معنای تسلیم بی‌قید و شرط است و چنین چیزی در ماهیت نظام سیاسی کشور تعریف شدنی نیست. از این‌رو آمریکا قصد دارد با ایجاد شرایطی شبه‌جنگی ایران را به پذیرش آن خواسته‌های عجیب مجبور کند. 

* ایران و کشور‌های منطقه 

از سوی دیگر کشور‌های منطقه بعد از جنگ ۱۲ روزه به دیدگاه ایران نزدیک شده‌اند و متوجه ذات جنایتکارانه و زیاده‌خواهانه اسرائیلی‌ها و ترامپ تحت‌تاثیر صهیونیست‌ها هستند. اغلب کشور‌های منطقه با افزایش تنش بین ایران و آمریکا موافقت ندارند و به‌نظر می‌رسد موضع کشور‌های منطقه بر نگاه آمریکایی‌ها اثرگذار است. عربستان، قطر و دیگر کشور‌های حاشیه جنوبی خلیج‌فارس بار‌ها اعلام کرده‌اند که از هیچ تنشی خصوصا تنش بین قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای حمایت نمی‌کنند. به نظر می‌رسد دلیل این مخالفت‌ها آن است که کشور‌های منطقه از گسترش تنش در منطقه بیم دارند و هر تنشی را مانعی در راه توسعه خود می‌دانند. در صورتی‌که تنش بین ایران و آمریکا به مرحله جدی برسد، احتمال اینکه این تنش به کشور‌های همسایه برسد نیز وجود دارد. خصوصا اینکه برخی از این کشور‌ها پایگاه‌هایی را در اختیار آمریکا قرار داده‌اند و تهران بار‌ها با صراحت اعلام کرده که اگر در معرض حمله قرار بگیرد با تمام توان به مواضع آمریکایی‌ها در منطقه حمله خواهد کرد. از سوی دیگر برخی کشور‌های منطقه صرفنظر از صهیونیست‌ها با تحرک علیه ایران از سوی آمریکا موافق هستند. امارات متحده عربی سال‌هاست در غرب آسیا و آفریقا با ایران و برخی دیگر از قدرت‌های منطقه‌ای رقابت دارد. آیا رقابت با ایران به امارات متحده عربی دلیل کافی خواهد داد که دیدگاه‌ها و آرای خود را با اسرائیل هماهنگ کند؟ آیا امارات در نهایت در کنار آمریکا و اسرائیل خواهد ایستاد یا متوجه ذات جنایتکارانه این رژیم خواهد شد و مانند دیگر کشور‌های عرب منطقه اسرائیل را دشمن خواهد دانست؟ خصوصا اینکه امارات سال‌هاست در ارتباط با جزایر سه‌گانه ایرانی ادعا‌هایی دارد و شاید هم در همراهی با آمریکا در هرگونه تحرک علیه ایران گوشه چشمی به اشغال این جزایر داشته باشد. 

*در نهایت

در نهایت باید گفت در مرحله کنونی است که دیپلماسی مفهوم و معنا پیدا می‌کند خصوصا اینکه در میان متحدان منطقه‌ای آمریکا برخی صراحتا با اعمال نظامی علیه ایران مخالف هستند و تهران می‌تواند از قدرت چانه‌زنی این کشور‌ها در آمریکا و نفوذی که سران این کشور‌ها بر شخص رئیس‌جمهور آمریکا دارند، استفاده کند. دیپلماسی هنر ممکن‌کردن ناممکن‌هاست و اکنون تهران باید بتواند از این مورد به نفع منافع ملی خود استفاده کند. در گذشته ایران با استفاده از این ابزار از پس یک اجماع جهانی علیه کشور برآمد. اکنون نیز همین وضعیت وجود دارد و هنر دیپلمات‌ها این است که بتوانند از موقعیت‌ها کمال استفاده را به نفع منافع ملی ببرند. ایران هم اکنون نیازمند یک نقشه راه جدی و حتی تحول در سیاست خارجه خود است، به گونه‌ای که هم تنش افزایش بیشتری پیدا نکند و هم اینکه مسائل و مشکلات در سیاست خارجه کشور حل و فصل شود. اخیرا هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، به سوالی درباره احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران پاسخ داد. فیدان گفت: به دوستان آمریکایی‌ام توصیه می‌کنم، اجازه ندهید این موضوع به یک ونزوئلای دیگر تبدیل شود. وی با بیان اینکه ایران آماده مذاکره است، اما شما باید راهی برای مذاکره به شیوه‌ای درست پیدا کنید تا آنها اعتبارشان را از دست ندهند، بیان کرد: (ایرانی‌ها) اگر احساس کنند در تنگنا قرار گرفته‌اند، برای بدترین سناریو آماده خواهند شد. حال باید دید در شرایط کنونی تا چه میزان از فرصت دیپلماسی برای رسیدن به مسیر کاهش تنش استفاده خواهد شد هر چند همه‌چیز به ایران بازنمی‌گردد و ایالات‌متحده نیز باید مستقل از اسرائیل در ارتباط با تحولات در منطقه غرب آسیا تصمیم بگیرد.