«میانجیگری» ؛ آخرین روزنه برای ادامه دیپلماسی
وزیر خارجه آمریکا، در تماس تلفنی با نخستوزیر عراق، ضمن گفتوگو درباره وضعیت زندانیان داعش، بر نگرانی واشنگتن از نفوذ ایران بر ساختار سیاسی عراق تأکید کرد.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
وزیر خارجه آمریکا، در تماس تلفنی با نخستوزیر عراق، ضمن گفتوگو درباره وضعیت زندانیان داعش، بر نگرانی واشنگتن از نفوذ ایران بر ساختار سیاسی عراق تأکید کرد.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، روز یکشنبه در تماس تلفنی با محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، درباره انتقال و نگهداری اعضای گروه داعش در بازداشتگاههای عراق و همچنین روابط بغداد و تهران گفتوگو کرده است.
چند روز پیش بود که نخستوزیر عراق با تأکید بر لزوم تقویت ثبات و امنیت در منطقه و هشدار نسبت به بازگشت منطق زور در روابط بینالملل، از انجام رایزنیهایی با جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا جهت برقراری یک ایستگاه گفتوگو در بغداد خبر داده بود.
از سوی دیگر، قطر، عمان، عربستان سعودی و مصر از آمریکا خواستهاند که از حمله به ایران خودداری کند و درباره خطرهای امنیتی و اقتصادی که میتواند هم بر آمریکا و هم بر منطقه تأثیر بگذارد، هشدار دادند.
یک رسانه آمریکایی به نقل از یک مقام افزود: شنیدن این پیام از سوی متحدان منطقهای، بهویژه شرکای کلیدی خلیج فارس که در کانون دستور کار سیاست خارجی دونالد ترامپ قرار دارند، برای واشنگتن اهمیت زیادی دارد.
به گفته مقام یاد شده ، این تلاشهای دیپلماتیک به کاهش تنش در اوضاع منجر شده است. قطر، متحد کلیدی آمریکا، پیش از این به عنوان میانجی در غزه و سایر درگیریها عمل کرده است.
در دو هفته اخیر نیز ایران و آمریکا بارها در وضعیت دوگانه دیپلماسی و تقابل نظامی قرار داشتند. یک روز خبر میرسید دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده قصد حمله نظامی به ایران را دارد و صحبت از ارسال کمک به مردم ایران در صورت حضور در خیابان و اعتراض میکند و روز دیگر از سمت سایر مقامات این کشور صحبت از دیپلماسی و ملاقات با مقامات ایران میشد.
از طرفی استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ و مذاکرهکننده ارشد تیم آمریکایی نیز عنوان کرد که واشنگتن دیپلماسی با ایران را ترجیح میدهد و هرگونه توافق احتمالی میان طرفین شامل چهار محور اصلی توقف غنیسازی هستهای، کاهش بُرد و موجودی موشکی، مواد هستهای موجود در ایران و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی ایران است.
همزمان با تشدید ابهامها در سیاست خارجی ایران و تداوم پیامهای متناقض از سوی واشنگتن، روابط تهران و آمریکا بار دیگر در وضعیت دوگانه «دیپلماسی یا تقابل نظامی» قرار گرفته است؛ وضعیتی که از یکسو با تهدیدهای نظامی و شروط سختگیرانه آمریکا همراه است و از سوی دیگر با تحرکات دیپلماتیک منطقهای و اختلاف نظر کارشناسان درباره امکان احیای میز مذاکره، آینده این پرونده را بیش از پیش پیچیده کرده است.
در میانه این تحلیلها اما آنچه مهم به نظر میرسد این است که در حال حاضر مرکز و کانون مشکل به صورت دقیق چیست و کجاست؟ به دیگر سخن، صورتبندی مسئله میان ایران و آمریکا باید چگونه باشد تا نزدیکترین فاصله از واقعیات میدانی لحاظ شود؟ کدام یک از دو گزاره زیر صورتبندی دقیقی از مسئله ارائه میکند؟
«ایران و آمریکا برای آغاز مذاکرات نیازمند میانجی هستند» یا ایران و آمریکا برای آغاز مذاکرات نیازمند درکی مشترک از این فرایند هستند»، پذیرش هریک از این صورتبندیها، تحلیلگران سیاسی و رسانهای را به مسیر متفاوت برای حل چالش و مسئله هدایت خواهد کرد.
آنچه اما از اظهارات و موضعگیریهای مقامات ایرانی میتوان دریافت این است که گزاره یا صورتبندی دوم در حال حاضر برای تصمیمگیران در تهران، صورت مسئله اصلی است و آغاز هر روند دیپلماتیکی منوط و مشروط به آن خواهد بود. به این معنا که مجموع واکنشهای وزارت امور خارجه به این تحلیلها نشان میدهد که این موارد اشاره شده حداقل تا دوره زمانی مشخص فقط گمانهزنیهای رسانهای باقی خواهد ماند.
هر چند در مقاطع مختلف نیز ثابت شده است که رایزنی هایی مخفیانه در پشت پرده میان ایران و آمریکا وجود دارد که برای موثر بودن و به نتیجه رسیدن از اساس رسانه ای نمی شوند و یا همواره تکذیب می شوند.
