لجستیک هوشمند در خدمت قدرت بازدارندگی ایران

روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:

افزایش کاربرد هوش مصنوعی در تنظیم روابط میان حلقه‌های یک زنجیره تأمین، معادلات سنتی تبادل کالا و خدمات در دنیا را متحول کرده  و موجب افزایش سرعت تبادل اطلاعات، بهره وری در اجرای وظایف و کاهش ضایعات شده است.

«لجستیک هوشمند» به معنای ترکیب سیستم‌های قدیمی لجستیک با سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اینک در بسیاری از کشورهای پیشرفته به عنوان یک متد جدید مدیریتی به کار گرفته شده است.

با کمک این ویژگی می‌توان برای انتقال اطلاعات به صورت دقیق و با کمک سیستم‌های فناوری اطلاعات اقدام کرد. در نتیجه این اقدام، تمام مراحل مربوط به فرآیند لجستیک در هر زمانی به مدیران و سایر ذینفعان مانند مشتریان سازمان یا کارکنان برخی از واحدها نمایش داده می‌شود.

سعید توکلیان کارشناس ارشد مدیریت صنعتی و مشاور یکی از بنگاه‌های بزرگ تهیه و توزیع کالا در کشور در گفتگو با اطلاعات ضمن تشریح ویژگی های لجستیک هوشمند گفت: لجستیک هوشمند، با خودکارسازی(اتوماسیون) فرایندها موجب شناسایی سریع، پردازش اطلاعات، تجزیه و تحلیل، تصمیم‌گیری، کنترل فرآیند (با نیروی انسانی کمتر و سریع‌تر) شده است.

در این شیوه مدیریتی زنجیره تأمین، هوش مصنوعی به راحتی نیازهای مختلف کاربران را شناسایی و در راستای رفع آن‌ها تلاش می‌کند. برخی از تکنولوژی‌هایی که در لجستیک هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند، برای رفع این نیازها ایجاد شده‌اند. از جمله این فناوری‌ها می‌توان به سنسورها، اینترنت اشیا، اینترنت موبایل و تجزیه و تحلیل داده‌ها اشاره کرد.

توکلیان ادامه داد: با کمک این شیوه مدیریتی می‌توان پیش از وقوع بسیاری از حوادث، اقدامات ضروری را انجام داد. به عنوان مثال، می‌توان پیش از ایجاد سفارش توسط یک مشتری، مسائل مربوط به حمل و نقل محموله مورد نظر را پیش‌بینی کرد و اقداماتی مانند رزرو کردن وسیله لازم برای جابجایی اقلام را انجام داد.

وی گفت: لجستیک هوشمند در رویدادهایی نظیر راهپیمایی اربعین که میلیون‌ها نفر ناگهان به تقاضای حمل و نقل و تأمین کالاهای مورد نیاز در یک نقطه جغرافیایی افزوده می‌شوند، بسیار کارآمد است.

 هوش مصنوعی به مدیران زنجیره تأمین در چنین رویدادهایی می‌تواند اطلاع دهد که نیازهای هر حلقه چیست و در کدام حلقه‌ها با کمبود مواد اولیه، قطعات یدکی یا کاهش بهره‌وری عوامل تأمینی روبرو هستیم. با پیش‌بینی چنین مشکلاتی و تلاش برای انجام اقدامات پیشگیرانه می‌توان از ایجاد بسیاری از مشکلات و تأخیرهای طولانی‌مدت جلوگیری کرد.

 وی گفت: امروزه لجستیک هوشمند حتی به صنعت «انبارش» نفوذ کرده و بهره‌وری مدیریتی ذخیره سازی کالا و خدمات را بالا برده است. به‌کارگیری هوش مصنوعی در لجستیک انبار به مدیران زنجیره تأمین کمک می‌کند تا انبارهای خود را به بهترین شکل فضاسازی کنند و بتوانند بیشترین بهره را از آن‌ها ببرند.

از سوی دیگر، شناسایی مشکلات و ایرادهای فرایندهای مختلف یکی دیگر از مزایای به‌کارگیری هوش مصنوعی در مدیریت زنجیره تأمین است. با کمک این ویژگی می‌توان مشکلات موجود در هر بخش را شناسایی و از این طریق از ایجاد ضایعات تا حد زیادی جلوگیری کرد.

علیرضا صالحی مدیر یکی از شرکت‌های بزرگ حمل و نقل بار هم با اشاره به مزایای کاربرد لجستیک هوشمند به خبرنگار اطلاعات گفت: اکنون نرم افزارهای هوشمندی در مدیریت جابجایی کالا مورد استفاده قرار می‌گیرند که فرآیند پایش مسیر تبادل کالا را  آسان کرده‌اند.

به گفته وی، استفاده از نرم‌افزارهای مختلف در فرآیند زنجیره تأمین، تأثیر زیادی در برنامه‌ریزی، بهبود عملکرد و کنترل دقیق‌تر هر گام دارد. به عنوان مثال، برخی از این نرم‌افزارها می‌توانند بهترین مسیر ممکن را به رانندگان فعال در ناوگان حمل و نقل نشان دهند و حتی بهترین استراحتگاه‌ها را برای آن‌ها شناسایی کنند.

 صالحی گفت: این نوع مدیریت هوشمند باعث بالا رفتن حجم تولید خدمات و در نتیجه افزایش سودآوری شده است.

وی افزود: متأسفانه نظام سنتی لجستک در ایران هنوز مقابل هوشمندسازی فرایندها مقاومت می‌کند. برخی از مدیران شرکت های بزرگ حمل و نقل و صاحبان انبارها از بارگذاری اطلاعات خود در سامانه های هوشمند واهمه دارند، زیرا معتقدند که لو رفتن این اطلاعات باعث از دست رفتن مزیت‌های رقابتی مجموعه  آنها خواهد شد. این مدیر حمل و نقل ادامه داد: بخش عمده نظام حمل‌ونقل کالا و مسافر در ایران هنوز کاملا سنتی اداره می‌شوند. فعالان این حوزه هنوز به دنبال رویداد خاص زمانی  برای ایجاد یک سرویس حمل و نقل هستند و هیچ جستجویی برای یافتن  ظرفیت‌های مغفول یا پیش‌بینی اتفاقات پیش‌رو ندارند.

 حمایت دولت

دولت  به دنبال حمایت از استفاده‌کنندگان فراینده های هوشمند در زنجیره های تأمینی است و بر توسعه هوشمندسازی نظام لجستیکی کشور تأکید دارد.

محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهوری  در جلسه اخیر ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی با تأکید بر ضرورت رفع موانع مقرراتی اقتصاد دیجیتال در کشور دستور داد مقررات توسعه لجستیک هوشمند در زنجیره‌های تأمینی ظرف دو تا سه ماه آینده اصلاح شود. 

وی همچنین بر ارتقای امنیت سایبری، حمایت از نخبگان و فعالان زیست‌بوم فضای مجازی و تقویت هماهنگی دستگاه‌های اجرایی برای پیشبرد برنامه‌های این حوزه تأکید کرد .

عارف گفت: برای توسعه اقتصاد دیجیتال باید موانع مقرراتی برطرف شود و اصلاح مقررات حوزه لجستیک هوشمند با جدیت در دستور کار قرار گیرد.

وی با بیان اینکه تحقق لجستیک هوشمند به کاهش هزینه‌های توزیع کالا کمک می‌کند، افزود: بخشی از گرانی کالاها ناشی از هزینه‌های حمل‌ونقل است؛ از این رو باید اقدامات لازم برای اصلاح مقررات این حوزه انجام گیرد تا ظرف دو تا سه ماه آینده نتایج ملموسی حاصل شود .

معاون اول رئیس‌جمهوری گفت: باید سازوکاری مشخص برای رسیدگی به دغدغه‌ها و مطالبات نیروی انسانی متخصص و نخبگان حوزه اقتصاد دیجیتال طراحی شود تا انگیزه لازم برای فعالیت و نقش‌آفرینی آنان افزایش یابد.

به گفته وی، مدیریت لجستیکی راهپیمایی اربعین با استفاده از هوش مصنوعی و فرآیندهای دیجیتال آسان‌تر و مطمئن‌تر خواهد شد.

«شهر لجستیک هوشمند»

به گزارش خبرنگار اطلاعات، دولت اخیراً  طرح «شهر لجستیک هوشمند» را به‌عنوان زیرساخت ملی توسعه زنجیره تأمین و تقویت اقتصاد دیجیتال با بخش خصوصی رونمایی کرد.

براساس این طرح، شهر لجستیک هوشمند صرفاً یک مرکز انبارداری یا توزیع کالا نیست، بلکه مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و خدمات یکپارچه است که فرآیندهای دریافت، نگهداری، بسته‌بندی، آماده‌سازی و ارسال کالا را برای فعالان اقتصادی تسهیل می‌کند و امکان بهره‌گیری از خدمات استاندارد لجستیکی را در سطح ملی فراهم می‌سازد.

سید رضا حسینی یکی از کارشناسان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تشریح جزئیات این طرح به خبرنگار اطلاعات گفت: با گسترش تجارت الکترونیک در سال‌های اخیر، ایجاد زیرساخت‌های مشترک لجستیکی به‌عنوان گام بعدی توسعه اقتصاد دیجیتال کشور ضروری است؛ زیرساختی که بتواند در خدمت تمامی بخش‌های تولید، توزیع، صادرات، واردات و سایر فعالان اقتصادی قرار گیرد.

به گفته حسینی در این مدل اجرایی، مراکز لجستیکی در نقاط مختلف به یکدیگر متصل می‌شوند تا مدیریت جریان کالا، کاهش زمان تحویل، بهینه‌سازی حمل‌ونقل و کاهش هزینه‌های زنجیره تأمین امکان‌پذیر شود.

بر اساس طرح ارائه‌ شده، اجرای پروژه شهر لجستیک هوشمند به‌صورت مرحله‌ای و در چند فاز برنامه‌ریزی شده است. همچنین پیش‌بینی می‌شود اجرای این طرح با کاهش هزینه‌های لجستیک، افزایش بهره‌وری زنجیره تأمین، حمایت از توسعه تجارت الکترونیک، کاهش مصرف سوخت و هزینه‌های حمل‌ونقل، ایجاد اشتغال و ارتقای کیفیت خدمات توزیع کالا، آثار اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی قابل توجهی به همراه داشته باشد.

بازدارندگی توسعه‌ای

 احسان چیت ساز معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات هم با تاکید بر ضرورت استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای لجستیکی به ایرنا گفت: امروز باید وارد مرحله بازدارندگی توسعه‌ای شویم. 

به گفته وی، تداوم رشد اقتصادی و افزایش قدرت رقابت‌پذیری ایران در گرو سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و بهره‌گیری از ظرفیت هوش مصنوعی است.

چیت ساز گفت: ایران باید از مرحله بازدارندگی صرفاً دفاعی عبور کرده و با اتکا به هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، حکمرانی هوشمند و سرمایه انسانی، امنیت را به پیشران توسعه اقتصادی تبدیل کند.

به گفته وی، تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت در حوزه اقتصاد دیجیتال، علاوه بر ارتقای بهره‌وری و رفاه عمومی، می‌تواند تاب‌آوری کشور را در برابر تحریم‌ها، جنگ فناوری و سایر تهدیدهای نوظهور نیز افزایش دهد.

وی  معتقد است امروز ایران به سطحی از توان موشکی، پهپادی، سایبری، اطلاعاتی و سرمایه انسانی رسیده که هزینه هرگونه تعرض را برای دشمن به شدت افزایش داده است؛ همین واقعیت، منطق بازدارندگی را شکل می‌دهد. اما این نکته را نباید فراموش کنیم بازدارندگی محصول موشک تنها نیست؛ محصول دانشگاه، آزمایشگاه، شرکت دانش‌بنیان، صنعت، مهندس، دانشمند و سرمایه انسانی است.

چیت ساز ادامه داد: آینده قدرت جهانی، بیش از هر زمان دیگری به هوش مصنوعی گره خورده است. رهبر معظم انقلاب هم بارها تأکید کردند که ایران باید در جمع کشورهای پیشرو این حوزه قرار گیرد. اما نکته مهم اینجاست مصرف‌کننده هوش مصنوعی بودن، مزیت نیست؛ توسعه دهنده لایه‌های هوش مصنوعی بودن مزیت است. کشوری که فقط از ابزارهای دیگران استفاده کند، داده، تصمیم و آینده خود را هم به دیگران واگذار خواهد کرد.

چیت ساز گفت: فرایندهایی نظیر لجستیک هوشمند به ایران اجازه می دهد تا قدرت بازدارندگی خود را در حوزه های لجستیک و تمامی حلقه های یک زنجیره تأمین اعمال کند.

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: دوران اتکا به شیوه های سنتی در مدیریت لجستیک به پایان رسیده و اگر از فناوری‌‎های این بخش بی بهره بمانیم، به راحتی مهمترین زیرساخت‌های اقتصادی خود را در معرض نفوذ دشمن و ناکارآمدسازی قرار خواهیم داد.

 چیت ساز تأکید کرد: لجستیک هوشمند قدرت بازدارندگی ایران را مقابل حیله دشمنان برای ضربه زدن به اقتصاد داخلی به ویژه در بخش زنجیره‌های تأمین افزایش می دهد.