روزی برای شاعر انسان فراتر از زمان / روایت سعدی از دل جنگ تا زبان انسانیت

روز اول اردیبهشت، نامی در تقویم می‌درخشد که فقط متعلق به یک شاعر نیست؛ نام اندیشمندی است که قرن‌ها پیش، در میانه آشوب و ویرانی، از انسان گفت: سعدی شیرازی.
در روزگاری که ایران زیر سایه حملات مغول می‌سوخت و شهرها یکی پس از دیگری فرو می‌ریختند، سعدی راهی متفاوت انتخاب کرد. او به جای ماندن در ویرانه‌ها، سفر را برگزید؛ از شیراز تا بغداد، از شام تا حجاز. سال‌ها در جهان گشت و رنج، فقر، جنگ و بی‌عدالتی را از نزدیک دید. همین تجربه‌ها بود که بعدها در کلماتش جان گرفت؛ کلماتی که نه از خیال، بلکه از زندگی می‌آمدند.
سعدی وقتی به شیراز بازگشت، دیگر فقط یک شاعر نبود؛ او روایتگر انسان شده بود. حاصل این بازگشت، دو اثر ماندگار شد: بوستان و گلستان سعدی.
بوستان، شعری است از اخلاق، از عدالت، از عشق و از آن‌چه انسان را انسان می‌کند و گلستان، آیینه‌ای است از زندگی؛ پر از حکایت‌هایی کوتاه که در هر کدام، حقیقتی بزرگ پنهان شده است.اما آن‌چه سعدی را از بسیاری دیگر جدا می‌کند، فقط زیبایی کلامش نیست. او در دل تاریک‌ترین روزگار، از همدلی سخن گفت. از این‌که رنج یک انسان، رنج همه انسان‌هاست. همان نگاهی که در یک بیت ساده اما ماندگار خلاصه شد؛ بیتی که قرن‌ها بعد، از مرزها عبور کرد و به زبان مشترک جهان تبدیل شد؛ بنی آدم اعضای یک پیکرند
سعدی زبان فارسی را به شکلی نو زنده کرد؛ زبانی که نه پیچیده بود و نه دور از مردم. او کلمات را آن‌گونه کنار هم نشاند که هم دل را لمس کند و هم عقل را. به همین دلیل، هنوز هم پس از قرن‌ها، نوشته‌هایش تازه‌اند؛ گویی برای همین امروز نوشته شده‌اند و شاید راز ماندگاری سعدی همین باشد: او از انسان نوشت، نه از زمان. از دردهایی گفت که کهنه نمی‌شوند و از امیدی که هیچ‌وقت از بین نمی‌رود.امروز، در روزی که به نام اوست، سعدی فقط یک شاعر از گذشته نیست؛ صدایی است که هنوز شنیده می‌شود. صدایی که یادآوری می‌کند، حتی در میان ویرانی، هنوز می‌شود از انسانیت گفت.