شوک قیمت انرژی در راه است؟

روزنامه شرق در گزارشی نوشت:

جنگی دیگر در خاورمیانه نگرانی‌ها را برای اقتصاد جهان برانگیخت. دانیل کاتز، معاون اول رئیس صندوق بین‌المللی پول (IMF)، هشدار داد تشدید درگیری در خاورمیانه خطرات قابل توجهی برای اقتصاد جهانی، به‌ویژه از نظر تورم و رشد، به همراه دارد، اما تاکید کرد که برای ارزیابی کامل میزان تاثیر هنوز خیلی زود است.

کاتز روز سه‌شنبه، در سخنرانی خود در رویداد «آینده مالی» موسسه میلکن در واشنگتن گفت که پیش از تشدید اخیر درگیری‌ها در خلیج‌فارس انتظار می‌رفت اقتصاد جهانی با سرعت ثابتی به رشد خود ادامه دهد.

با این حال، جدیدترین تحولات، عدم قطعیت‌های جدیدی را ایجاد کرده است و پیامدهای اقتصادی نهایی تا حد زیادی به مدت و شدت درگیری بستگی دارد.

کاتز خاطرنشان کرد: «این درگیری می‌تواند بر اقتصاد جهانی در طیف وسیعی از معیارها، چه تورم، رشد و غیره، بسیار تاثیرگذار باشد، اما هنوز برای داشتن یک باور قطعی زود است.»

این مقام صندوق خاطرنشان کرد که صندوق بین‌المللی پول اثرات مستقیم جنگ بر منطقه، از جمله آسیب فیزیکی به زیرساخت‌ها و اختلال در گردشگری، حمل و نقل هوایی، تولید و تاسیسات انرژی را بررسی خواهد کرد. اختلال طولانی‌مدت در بازارهای انرژی، به‌ویژه بسته شدن احتمالی تنگه هرمز، می‌تواند به عواقب اقتصادی جدی، به ویژه برای کشورهایی که به‌شدت به صادرات نفت وابسته هستند، منجر شود.

او در ادامه افزود: میزان تاثیر وابسته به سطح مواجهه کشورها و سپرهای مالی متفاوت خواهد بود.

کاتز همچنین به افزایش اخیر قیمت نفت و گاز طبیعی و همچنین افزایش متوسط ‌نرخ بهره اشاره و اظهار کرد که بازارها در حال به حساب آوردن ریسک افزایش هزینه‌های انرژی و افزایش تورم هستند.

بر اساس گزارش خبرگزاری آناتولی، اگر افزایش قیمت انرژی موقتی باشد و انتظارات تورمی به‌خوبی تثبیت شوند، بانک‌های مرکزی ممکن است این شوک را بررسی کنند. با این حال، کاتز گفت: «یک شوک انرژی پایدارتر که انتظارات تورمی را بی‌ثبات می‌کند، می‌تواند واکنش سیاست پولی را برانگیزد. در مواجهه با عدم قطعیت طولانی‌مدت، بانک‌های مرکزی احتمالا با احتیاط پیش می‌روند و سیاست را با تغییر شرایط تنظیم می‌کنند.»

نفت از صعود بیشتر بازماند

ابراز نگرانی برای تبعات جنگ مشترک اسرائیل و آمریکا با ایران در شرایطی است که قیمت نفت امروز در پنجمین روز جنگ، اندکی کوتاه آمد. بهای نفت که پیش از این در میانه کانال ۶۰ دلار بود با وقوع جنگ ایران و اسرائیل و آمریکا تا کانال ۸۰ دلار رسید و اندکی از آن عبور کرد. این در حالی بود که بهای نفت قبل از جنگ به دلیل افزایش عرضه و کاهش تقاضا از میانگین معمول قیمت خود یعنی ۷۰ دلار ریزش کرده بود.

با وقوع جنگ و گزارش حملات ایران به تاسیسات نفت و گاز عربستان و قطر و بنادر امارات مانند فجیره و...، همچنین اختلال عبور و مرور نفتکش‌ها در تنگه هرمز قیمت نفت تا ۸۲ دلار رسید اما این نرخ دوام نیاورد و بهای نفت دیروز به ۷۸ دلار برگشت. امروز اما دوباره بهای نفت صعودی شد و به ۸۰ دلار رسید.

از آن سو با هدف قرار گرفتن تاسیسات گاز قطر بهای گاز در اروپا صعودی شد. شرکت قطر انرژی گزارش داده است تاسیسات ذخیره گاز قطر آسیب دیده است و فعلا تولید گاز را متوقف می‌کند. قطر سومین تولیدکننده گاز جهان است و پس از جنگ روسیه و اوکراین تبدیل به یکی از بزرگترین صادرکنندگان گاز به اروپا شده است؛ پیش از این روسیه حدود نیمی از گاز مورد نیاز اروپا را تامین می‌کرد و پس از جنگ اوکراین از سوی اروپا تحریم شد. تحریم گاز روسیه، اقتصاد اروپا را تحت فشار قرار داد و نرخ تورم بسیاری از کشورهای اروپایی را دورقمی کرد. با این حال اروپا با افزایش ذخایر گاز، جایگزینی روسیه با قطر و سایر کشورهای تولیدکننده گاز و افزایش تولید انرژی‌های تجدیدپذیر توانست به سرعت تنش قیمت انرژی را مهار کند.

حالا اما با ناامن شدن تنگه هرمز و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل از این تنگه که چیزی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل گاز مایع از آن می‌گذرند، قیمت گاز بالا رفته و بهای گاز در معاملات آتی اروپا ۲۵ درصد افزایش داشته است.

با این حال کشورهای عربی بیانیه مشترک داده و هشدارهایی صادر کرده‌اند. علاوه بر آن شورای همکاری خلیج فارس علیه حملات به کشورهای عربی بیانیه صادر کرده و انگلیس، فرانسه و آلمان هم تهدیدهایی را مطرح کرده‌اند.

علاوه بر این آمریکا اعلام کرده است اسکورت نفتکش‌ها از تنگه هرمز را انجام می‌دهد. همچنین اینکه وابستگی ایران به صادرات نفت از تنگه هرمز نمی‌تواند اختلالی در تنگه هرمز را طولانی و جدی کند. گذشته از این چین بزرگترین واردکننده انرژی از کشورهای حاشیه خلیج فارس است و اختلال در تنگه هرمز می‌تواند پای این کشور را هم به غائله بکشاند.

مجموع این مسائل سبب شده است که قیمت نفت کوتاه بیاید و در کانال ۷۰ تا ۸۰ دلار رفت و برگشت کند و سناریوهای بدبینانه برای قیمت انرژی و تبعات آن برای اقتصاد جهان را فعلا منتفی کند.