ایستاده در میدان
ما اکنون در میانه جنگ و در برابر تجاوز آشکار دشمن ایستادهایم. شرایطی که هر تصمیم، هر موضع و هر اقدام اجرایی میتواند بر امنیت روانی و معیشت میلیونها ایرانی اثر بگذارد.
روزنامه ایران در گزارشی نوشت:
ما اکنون در میانه جنگ و در برابر تجاوز آشکار دشمن ایستادهایم. شرایطی که هر تصمیم، هر موضع و هر اقدام اجرایی میتواند بر امنیت روانی و معیشت میلیونها ایرانی اثر بگذارد. در چنین وضعیتی، «دولت در میدان» دیگر یک تعبیر رسانهای نیست بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای اداره کشور است. دولت چهاردهم به ریاست مسعود پزشکیان در حالی مسئولیت را بر عهده گرفت که کشور با انبوهی از مشکلات انباشته اقتصادی و اجتماعی روبهرو بود. با این حال، رویکرد مبتنی بر برنامهریزی، مشورت با صاحبنظران و تکیه بر خرد جمعی، به ستون اصلی تصمیمسازیها تبدیل شد.
این دومین جنگی است که دولت چهاردهم در عمر کوتاه خود تجربه میکند. آزمونی دشوار که میتوانست به بیثباتی گسترده در بازارها و فضای عمومی منجر شود، اما تشکیل کارگروههای تخصصی در حوزههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، فعالسازی دیپلماسی منطقهای، مدیریت بازار ارز و کالاهای اساسی و تقویت سازوکارها برای جلوگیری از التهاب روانی، بخشی از تدابیری بوده که برای حفظ آرامش جامعه در دستور کار قرار گرفته است.
در کنار اقدامات فوری برای عبور از شرایط جنگی، برنامههای میانمدت و بلندمدت نیز متوقف نشده است؛ از اصلاح برخی رویههای اقتصادی تا تلاش برای ارتقای تابآوری ملی و بازسازی سرمایه اجتماعی. اکنون پرسش اصلی این است که دولت تا چه اندازه در میدان حضور دارد و چگونه میکوشد در اوج ناملایمات، کشور را با برنامه و تدبیر از گردنههای سخت عبور دهد. در گفتوگو با سخنگوی دولت و معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول، این موضوع را به بحث گذاشتهایم.
اختیارات کامل دولت
بر اساس اصل ۱۳۸ قانون اساسی
سخنگوی دولت در گفتوگو با «ایران» می گوید: «حمله به پاستور و هدف قرار دادن دفتر ریاستجمهوری تأثیری در اراده و روند اجرایی دولت نداشته است. دولت از همان دقایق نخست پس از تجاوز دشمن، کار خود را با قوت آغاز کرد. پایداری خدمات اداری و حضور مستمر مسئولان در محل کار خود، نشاندهنده این است که ساختار اجرایی کشور نه تنها دچار خلل نشده، بلکه با انسجام بیشتری در حال خدمترسانی است. «زندگی در ایران و بهویژه تهران جریان دارد» و دولت اجازه نمیدهد این شیطنتها در مسیر خدمت به مردم وقفه ایجاد کند.»
فاطمه مهاجرانی درمورد تأمین کالاهای اساسی برای رمضان و عید تأکید کرد: «این موضوع بسیار جدی و عملیاتی است و طبق گفته وزیر محترم ذخایر استراتژیک کشور حتی در طول روزهای جنگ دستنخورده باقی مانده است. وزیر جهاد کشاورزی هم اعلام کرده که اقلام ضروری به میزان کافی تأمین و در انبارها موجود است. همچنین کارگروه ساماندهی بازار با هدف جلوگیری از افزایش قیمتها فعال شده است.»
وی همچنین در ادامه اینطور توضیح می دهد که تاکنون تلاش شده شبکه سراسری برق پایدار بماند و تاکنون گزارشی مبنی بر توقف خدمات عمومی حیاتی (مانند برق، گاز یا پست) منتشر نشده است.
همچنین به گفته سخنگوی دولت چهاردهم، تفویض اختیار به مدیران استانی شکل گرفته تا بدون بوروکراسیهای معمول، بحرانها را مدیریت کنند. مهاجرانی افزود: «تأکید دولت بر این بوده که مردم نباید حس کنند شرایط جنگی است. خدمات آب و برق «مانند نفس کشیدن» برای مردم تداوم داشته و حتی در اوج درگیریها، افتتاح پروژههای جدید نیروگاهی و آبرسانی متوقف نشد.»
سخنگوی دولت از جمله اقدامات دولت در این ایام را اینطور نام برد: بازدیدهای رئیسجمهوری و وزرا از نقاط مختلف آسیبدیده ومجروحان واقعی و در جهت مدیریت مستقیم میدان است و پیامی قاطع به دشمن که عالیترین مقام اجرایی کشور در کنار مردم و در خط مقدم مدیریت ایستاده است.
همچنین در ساعات اولیه جنگ، به ریاست معاون اول رئیسجمهور، دکتر عارف، چهار کارگروه ویژه: کارگروه اقتصادی: جهت تأمین معیشت و پایداری بازار، کارگروه زیربنایی: حفظ پایداری شبکه آب، برق، گاز و حملونقل، کارگروه امنیت شهروندان: تأمین امنیت جانی و روانی مردم، کارگروه رسانه: اطلاعرسانی صحیح و مقابله با جنگ روانی شکل گرفته است.
این کارگروهها از روز اول جنگ با اختیارات کامل دولت (بر اساس اصل ۱۳۸ قانون اساسی) آغاز به کار کردند و تا زمانی که شرایط به حالت عادی کامل برگردد و فرآیند بازسازی زیرساختهای آسیبدیده به پایان برسد، فعال خواهند بود.
تدابیر دولت
برای تابآوری در جنگ
عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول هم در گفت وگو با «ایران»، درباره اقدامات دولت برای حفظ آرامش جامعه و برنامهریزی در شرایط جنگی، به تشریح سیاستها و تدابیر اتخاذشده در حوزه اقتصادی و اجرایی پرداخت. او با اشاره به پیشبینی احتمال بروز جنگ از آذرماه سال گذشته، تأکید کرد که دولت از همان زمان برنامههای لازم را تدوین کرده است تا بتواند توان و تابآوری اقتصادی کشور را در برابر هرگونه درگیری احتمالی افزایش دهد.
به گفته پازوکی، دولت با در نظر گرفتن سناریوی تداوم جنگ حتی برای چندین ماه، تلاش کرده است شرایطی فراهم کند که مردم در تأمین مایحتاج اساسی، سوخت و خدمات ضروری با مشکل مواجه نشوند. هدف اصلی این برنامهریزیها آن بوده که حتی در صورت طولانی شدن جنگ، ارائه خدمات دولتی به صورت مستمر ادامه یابد و اختلالی در زندگی روزمره شهروندان ایجاد نشود.
او همچنین از ابلاغ برنامه «مقاومسازی اقتصاد و دفاع غیرنظامی در شرایط اضطراری» توسط معاون اول رئیسجمهور خبر داد و یادآور شد که پیشتر نیز درباره تشکیل کارگروههای تخصصی در دولت اطلاعرسانی شده بود. این کارگروهها با اختیارات مشخص، مسئولیت اجرای اقدامات پیشبینیشده را بر عهده دارند. به گفته وی، بخشی از اختیارات دولت و رئیسجمهوری به استانداران تفویض شده است تا بتوانند در سطح استانها تصمیمگیری و مصوبات لازم را با سرعت بیشتری اجرایی کنند.
معاون ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور توضیح داد برنامه ابلاغشده با مشارکت دستگاههای مختلف از جمله وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، وزارت نفت، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی و وزارت ارتباطات تدوین شده است. هدف این برنامه، ایجاد هماهنگی حداکثری میان دستگاههای اجرایی برای تأمین نیازهای اساسی کشور در شرایط جنگی است. به بیان او، این هماهنگی بینبخشی نقش مهمی در جلوگیری از بروز بحرانهای احتمالی دارد.
وی در تشریح محورهای اصلی این برنامه گفت: «یکی از مهمترین بخشها، تأمین پایدار کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات و ملزومات پزشکی و همچنین مواد اولیه و کالاهای واسطهای مورد نیاز بخش تولید است. دولت تلاش کرده است با پیشبینی نیازها، زنجیره تأمین را در شرایط خاص نیز فعال و پایدار نگه دارد تا بخش تولید کشور دچار وقفه نشود.»
از دیگر محورهای این برنامه، اطمینان از پایداری تأمین انرژی عنوان شده است. پازوکی تأکید کرد: «برق و گاز بخشهای حیاتی و زیرساختی در اولویت قرار دارند و تمهیدات لازم برای استمرار خدمات در این حوزه اندیشیده شده است. همچنین تأمین سوخت ناوگان حملونقل بار و مسافر، ماشینآلات راهداری و راهسازی و نیز تولید حداکثری سوخت مورد نیاز کشور از جمله اقداماتی است که در قالب این برنامه دنبال میشود.»
او افزود: «در حوزه مالی نیز راهاندازی بسترهای پرداخت خرد تا سقف تعیینشده از سوی بانک مرکزی پیشبینی شده است تا در صورت بروز محدودیتهای احتمالی، مردم بتوانند نیازهای روزمره خود را بدون مشکل تأمین کنند.» به گفته وی، این اقدام بخشی از مجموعه تدابیری است که برای حفظ جریان عادی مبادلات اقتصادی در نظر گرفته شده است.
وی تاکید کرد: «با آغاز جنگ در روزهای اخیر، این بستههای اجرایی به سرعت تدوین و به وزارتخانهها و استانداریها ابلاغ شده و اجرای آنها طبق برنامه در حال پیگیری است.» او خاطرنشان کرد: «کشور از نظر ارائه خدمات دولتی در حوزههای مختلف با مشکلی مواجه نیست و سازوکارهای لازم برای استمرار خدمات فعال است.»
پازوکی تصریح کرد: «سطح تابآوری طراحیشده به گونهای است که حتی در صورت طولانی شدن جنگ، دولت آمادگی لازم را برای تأمین نیازهای اساسی و جلوگیری از بروز بحران دارد.» به گفته او، تدارکات و پیشبینیهای انجامشده از پیش صورت گرفته و همین امر موجب میشود شرایط کشور به سمت بحران پیش نرود و آرامش عمومی حفظ شود.
