گاهی حرف نزدن افراد به کشور بیشتر کمک می‌کند
فعال سیاسی اصلاح‌طلب گفت: امیدوارم کسانی‌که در این مسیر حرکت می‌کنند از روی ناآگاهی چنین رفتاری داشته باشند چراکه در غیر این صورت، حرکت آگاهانه در مسیری که به منافع ملی آسیب می‌زند، در شرایط حساس کنونی قابل دفاع نخواهد بود.
مازیار بالایی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، در گفت‌وگو با آوش با اشاره به اظهارات تند برخی جریان‌ها و دخالت آنها در موضوعات داخلی و خارجی گفت: در این زمینه دو نگاه وجود دارد. بر اساس نظرسنجی‌های معتبری که در سه یا چهار نوبت پس از جنگ انجام شده، میزان مطالبه و حمایت از ساخت بمب هسته‌ای در میان مردم افزایش قابل توجهی داشته است. بخشی از افرادی که پیش‌تر مخالف چنین اقدامی بودند اکنون معتقدند باتوجه به هزینه‌هایی که کشور در این سال‌ها متحمل شده و حمله‌ای که به آن صورت گرفته است، دست‌کم باید به سمت ساخت بمب هسته‌ای حرکت کنیم. در مقابل، گروهی دیگر معتقدند اساساً سیاست هسته‌ای کشور ما را به وضعیت کنونی رسانده و مردم به‌دنبال زندگی عادی هستند. در کنار این دو نگاه، مسئله بازدارندگی نیز مطرح است اما پیش از هر چیز باید بررسی کنیم که اساساً رجوع به افکار عمومی در چنین موضوعی تا چه اندازه اهمیت دارد. تقریباً هیچ کشوری را نمی‌توان پیدا کرد که برای تصمیم‌گیری درباره چنین موضوعی به افکار عمومی مراجعه کرده و نظر مردم را مبنای تصمیم خود قرار داده باشد.
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب تصریح کرد: حتی در موضوعات پایین‌تر از این سطح مانند سیاست‌های دفاعی نیز نمونه‌های بسیار محدودی وجود دارد. برای مثال اسپانیا حدود ۴۰ سال پیش ممکن است درباره موضوعاتی مانند عضویت در ناتو رأی‌گیری کرده باشد اما در حوزه سخت امنیتی به‌ویژه مسائل نظامی، کشورها اساساً با مردم درباره جزئیات و کیفیت تصمیم‌گیری‌های خود وارد گفت‌وگو نمی‌شوند.
بالایی ادامه داد: دلیل اصلی این مسئله حساسیت بسیار زیاد موضوعات نظامی، پیچیدگی‌های خاص و تخصصی بودن آنها و قرار گرفتن این تصمیمات در بالاترین سطوح محرمانگی است. تصمیم‌گیری در این حوزه علاوه بر برخورداری از دانش کامل نظامی به دانش مهندسی، شناخت جغرافیا، ژئوپلیتیک و مجموعه‌ای از عوامل تخصصی دیگر نیاز دارد. بنابراین نمی‌توان چنین موضوعی را به عرصه افکار عمومی آورد و صرفاً برای اثبات موافقت یا مخالفت مردم با یک تصمیم راهبردی به آن استناد کرد. این مسئله موضوعی تخصصی است و باید به افرادی واگذار شود که در اتاق‌های فکر، با تجربه و پشتوانه مطالعاتی کافی، درباره آن تصمیم‌گیری می‌کنند.
او با اشاره به اظهارات اخیر سرلشکر رضایی درباره نبود برنامه فعلی برای تجدیدنظر در دکترین هسته‌ای اظهار کرد: سرلشکر رضایی نیز اعلام کرد فعلاً برنامه‌ای برای تجدیدنظر در دکترین قبلی وجود ندارد هرچند ممکن است در آینده چنین امکانی مطرح شود اما در حال حاضر تصمیمی در این زمینه وجود ندارد.
بالایی افزود: به اعتقاد من در شرایطی که کشور اکنون در آن قرار دارد و باتوجه به اینکه سایه جنگ همچنان به‌صورت جدی وجود دارد بهترین اقدامی که همه جریان‌های سیاسی می‌توانند انجام دهند، حمایت از تصمیماتی است که برآمده از خرد جمعی است. به هر حال در ساختار سیاسی ایران نهاد شورای عالی امنیت ملی وجود دارد که نقش اجماع‌سازی داشته و نمایندگان دستگاه‌های مختلف در آن حضور دارند. رئیس شورا رئیس‌جمهور است و رئیس‌جمهور نیز برآمده از رأی مردم است و مصوبات این نهاد از اعتبار قانونی و ساختاری برخوردارند و در چارچوب نظام تصمیم‌گیری کشور قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی، اینکه عده‌ای مرتب بر ضرورت ساخت بمب اتم و عده‌ای دیگر بر ضرورت نساختن آن تأکید کنند، به هیچ‌وجه به مصلحت نیست.
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با تأکید بر اینکه طرح چنین مباحثی از سوی هر دو طرف می‌تواند به شکل‌گیری دوقطبی کاذب منجر شود، گفت: به نظرمن این دو طرف بی‌جهت در حال ایجاد دوقطبی کاذب هستند. در شرایط فعلی، کشور بیش از هر زمان دیگری به انسجام و پرهیز از اختلافات داخلی نیاز دارد. همان‌طور که پیش‌تر نیز در موضوع تجمع‌های نه به جنگ مطرح شد اگر دشمن احساس کند در داخل کشور شکاف وجود دارد، ممکن است از این وضعیت برای افزایش فشار و تهدید استفاده کند.
بالایی ادامه داد: مسئله بمب اتم از همین جنس است. اگر قرار باشد از هر موضوعی یک دوقطبی جدید بسازیم، اکنون علاوه بر دوقطبی‌های سیاسی موجود باید شاهد شکل‌گیری دوقطبی بمب و غیر بمب نیز باشیم. چنین وضعیتی در عمل سیگنال اختلاف و چنددستگی در داخل کشور را به بیرون مخابره می‌کند و به اعتقاد من، دست‌کم در شرایط کنونی به هیچ‌وجه صلاح نیست. یا باید پیش‌تر درباره این موضوعات صحبت می‌شد یا باید اجازه داد در زمان مناسب و در چارچوب‌های تخصصی به آنها پرداخته شود.
او با اشاره به موضوع فتوای رهبر شهید درباره سلاح هسته‌ای اظهار کرد: بحث فتوا نیز در جایگاه تخصصی خود قرار دارد و باید از سوی متخصصان حوزه فتوا درباره آن اظهارنظر شود. در عین حال، فقه شیعه ظرفیت‌ها و مبانی روشنی دارد و هر زمان که لازم باشد، امکان بررسی و انجام اقدامات مقتضی در چارچوب آن وجود خواهد داشت.
بالایی درباره اظهارات برخی چهره‌ها از جمله اعضای کمیسیون امنیت ملی، امام جمعه تهران و نمایندگان مجلس خبرگان درباره ساخت بمب اتم و پیامدهای احتمالی این مواضع گفت: طرح چنین اظهاراتی می‌تواند دو پیامد داشته باشد. نخست اینکه این مواضع ممکن است بهانه‌ای در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار دهد تا اقدامات خصمانه دیگری انجام دهند و فشارها و تهدیدهای خود را افزایش دهند. هرچند این کشورها تاکنون نیز از هیچ اقدام خصمانه‌ای علیه ایران دریغ نکرده‌اند و تقریباً همه اقدامات ممکن را انجام داده‌اند و تنها اقدامی که تاکنون انجام نداده‌اند، حمله با بمب اتم بوده است. مسئله دیگر، احتمال وجود تقسیم نقش در داخل کشور است. برای مثال، آقای رسایی در مقطعی گفته بود آقای عراقچی او را صدا کرده و از او خواسته است در موضوعی مخالفت کند تا بتواند در مذاکرات به طرف مقابل بگوید که در داخل کشور نیز مخالفانی وجود دارند. بنابراین نمی‌توان احتمال وجود چنین تقسیم وظایفی را در برخی مواضع و اظهارنظرها نادیده گرفت.
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به تفاوت جایگاه و موقعیت افراد گفت: به نظرمن باید میان چهره‌هایی که نام برده شد، تفکیک قائل شد. برای مثال، جایگاه و شخصیت امام جمعه تهران را نمی‌توان با جایگاه یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس یکسان در نظر گرفت. وقتی به کاراکتر، سوابق و جایگاه افراد در ساختار قدرت نگاه می‌کنیم، ممکن است امام جمعه تهران با هماهنگی در سطوحی از ساختار تصمیم‌گیری، موضوعی را مطرح کرده باشد اما درباره برخی اعضای کمیسیون امنیت ملی این احتمال وجود دارد که منافع جریانی را بر منافع ملی ترجیح دهند و با طرح چنین موضوعاتی در مسیر تصمیمات کلان کشور سنگ‌اندازی کنند.
بالایی با یادآوری اظهارات اخیر سرلشکر رضایی درباره نبود برنامه فعلی برای تغییر دکترین هسته‌ای کشور تصریح کرد: وقتی گفته می‌شود در حال حاضر برنامه‌ای برای چنین اقدامی وجود ندارد، باید اجازه داد تصمیمات در همین چارچوب و از مسیرهای رسمی و تخصصی دنبال شوند و افراد با اظهارنظرهای شتاب‌زده به تشدید اختلافات دامن نزنند.
او در پاسخ به این موضوع که برای جلوگیری از تشدید دوقطبی‌ها در جامعه و کاهش امکان سوءاستفاده آمریکا و اسرائیل از اختلافات داخلی چه سیاستی باید در پیش گرفته شود، گفت: توصیه من به همه این است که هرکسی در هر جایگاهی قرار دارد، یک قدم عقب برود. گاهی حرف نزدن نیز می‌تواند به کشور کمک کند به‌ویژه در شرایطی که گرایش‌های افراطی در هر دو طرف وجود دارد و تفاوت چندانی هم میان آنها نیست.
بالایی ادامه داد: اگر اظهارنظرها معطوف به منافع ملی و امنیت ملی باشد، می‌تواند مفید واقع شود به‌ویژه افرادی که خارج از ساختار تصمیم‌گیری قرار دارند و طبیعتاً دسترسی کمتری به اطلاعات دارند، باید در اظهارنظرهای خود دقت بیشتری داشته باشند. گاهی یک اظهارنظر در راستای منافع ملی و امنیت ملی است و به پرهیز از دوقطبی‌سازی کمک می‌کند اما در مواردی نیز اظهارنظرها به‌گونه‌ای است که عملاً به منافع کشور آسیب می‌زند.
او با اشاره به برخی اظهارات درباره ضرورت مذاکره مستقیم با آمریکا گفت: برای مثال، اخیراً فردی گفته بود که آقای پزشکیان باید شخصاً با ونس مذاکره کند. نمی‌توان بدون در نظر گرفتن ملاحظات دیپلماتیک و جایگاه سیاسی کشور، رئیس‌جمهور ایران را به مذاکره مستقیم با معاون رئیس‌جمهور آمریکا سوق داد. چنین اظهارنظرهایی می‌تواند به جایگاه و شأن کشور آسیب بزند.
او با انتقاد از تبدیل برخی تجمع‌ها به عرصه تسویه‌حساب‌های سیاسی بیان کرد: اکنون میدان به فضایی تبدیل شده است که در آن به چهره‌های مختلف سیاسی از جمله آقایان قالیباف، پزشکیان، عراقچی، روحانی، ظریف، خاتمی و دیگران حمله می‌شود و این احتمال نیز وجود دارد که در ادامه، نوبت به آقای رضایی، سرلشکر وحیدی و سرلشکر عبداللهی برسد. چنین روندی می‌تواند به هتاکی و تخریب چهره‌های مختلف منجر شود در حالی که میدان باید محل حمایت از ایران و تقویت انسجام ملی باشد نه عرصه تسویه‌حساب‌های سیاسی.
بالایی با اشاره به سابقه چنین رفتارهایی در برخی تجمع‌ها گفت: گردانندگان پشت صحنه این فضا همان افرادی هستند که در گذشته به شهید باقری نیز توهین می‌کردند. بنابراین باید اجازه داد میدان متکثرتر باشد و افراد و جریان‌های مختلف بتوانند در آن حضور داشته باشند. اولویت اصلی باید دفاع از ایران و حمایت از منافع ملی باشد. در میانه جنگ، میدان جای تسویه‌حساب سیاسی با افرادی مانند آقای خاتمی نیست که ۲۱ سال پیش دولت را تحویل داده و اکنون نیز حضور علنی و مؤثری در صحنه اجرایی سیاست ندارد؛ توهین به چنین افرادی چه دستاوردی برای کشور خواهد داشت؟
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در پایان تأکید کرد: در شرایط کنونی باید از منازعات و اختلافات داخلی فاصله گرفت و مسائل را در سطحی کلان‌تر و بر اساس منافع ملی و امنیت ملی ارزیابی کرد. هر فرد و جریانی که تلاش می‌کند مسائل کشور را صرفاً از زاویه منافع و رقابت‌های جناحی ببیند، باید بداند که چنین رویکردی می‌تواند به زیان منافع ملی تمام شود. امیدوارم کسانی‌که در این مسیر حرکت می‌کنند از روی ناآگاهی چنین رفتاری داشته باشند چراکه در غیر این صورت، حرکت آگاهانه در مسیری که به منافع ملی آسیب می‌زند، در شرایط حساس کنونی قابل دفاع نخواهد بود.
