یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در تراوزی نقد

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

انتشار متن کامل تفاهم اسلام‌آباد به بسیاری از حدسها و گمانه‌زنی‌ها خاتمه داد اما در عین حال پرسش‌ها و ابهامات جدیدی آفرید.

صلاح الدین خدیو، تحلیلگر مسائل بین الملب در این رابطه می گوید: اصلی‌ترین موضوعات مورد اختلاف به آینده و بازه زمانی ۶۰ روزه موکول شده است. بندهای ۷ و ۸ که ناظر به لغو تحریم‌ها و تفاهم بر سر مساله‌ی هسته‌ای است، بدون ورود به جزئیات به صورت کلی به توافق طرفین در آینده موکول شده است.

این راهکار آشکارا تلاش برای اجتناب از ورود به مسائل سخت و تلاش برای رسیدن به یک حداقل در زمان کنونی است.

وی افزود: بند ۱ که حاکی از تلاش ایران برای گنجاندن جبهه‌ی لبنان در تفاهم آتش‌بس است، می‌تواند محمل تفاسیر گوناگون قرار گیرد. مشخصا جایی که نوشته شده ایران و آمریکا و متحدانشان در این جنگ باید از هر گونه تخاصم عملی و لفظی علیه یکدیگر خودداری کنند، زمینه‌ساز تفاسیر مختلف است.

به فرض خرابکاری اسرائیل علیه روند کنونی از طریق آتش‌‌افروزی در لبنان ممکن است طرف آمریکایی آن را منوط به ترک تخاصم کلی و سیاسی حزب‌الله علیه اسرائیل نماید.

خدیو ادامه داد: در بند یازدهم با وجود سنگینی کفه‌ی موازنه به سود ایران باز ابهام و اگر و اماهای مهم وجود دارد. آمریکا موظف به آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران است. اما با چه مکانیسمی؟ باز با راهکارهای مورد توافق طرفین و تاکید بر قابل دسترسی کردن آن. اصطلاح قابل دسترسی کردن و پرهیز از ذکر صریح انتقال فیزیکی، می‌تواند دست واشنگتن را برای نظارت بر نحوه‌ی هزینه‌کرد آن باز بگذارد.

وی افزود: با هر نگاهی این متن بیشتر به سود ایران است. تا اینجای کار تنها امتیاز ملموسی که آمریکا بدست می‌آورد باز شدن تنگه‌ی هرمز است، اما ایران غیر از رفع محاصره‌ی بنادر، از معافیت‌های تحریمی و دسترسی به بخشی از داراییهای خود برخوردار می‌شود.

بی‌گمان این پیشامد، محصول قرار گرفتن تهران در یک موقعیت استراتژیک بهتر پس از جنگ و ناتوانی طرف مهاجم در تبدیل برتری قاطع نظامی به سیادت راهبردی است.

اما همزمان نباید از یاد برد که این تفاهم بر اثر قسمی موازنه‌ی ضعفها بدست آمده است. ایران با آتش‌بس کوشید از خفگی اقتصادی رهایی یابد. آمریکا هم با آزاد کردن اقتصاد جهان که عملا به گروگان ایران درآمده کوشید از یک رکود محتوم ویرانگر در مقیاس بین‌المللی جلوگیری کند.

این کارشناس تاکید کرد: موفقیت ابتکار کنونی در گرو تداوم موازنه‌ی پیشگفته است. به زبان صریح‌تر برتری نسبی ایران در روند کنونی به حفظ اهرم تنگه‌ی هرمز بستگی دارد. تلاش ایران برای تحمیل یک رژیم جدید بر این آبراهه به قصد حفظ ظرفیت بازدارندگی آن در برابر تهاجم احتمالی آتی است. در تفاهم اشاره‌ای ضعیف به این فقره شده که حاکی از مقاومت طرف مقابل برای جلوگیری از تبدیل آن به امر واقع است.