ساعات حساس دیپلماسی

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

ساعت‌های سرنوشت‌سازی در پیش است. فضای سیاسی و امنیتی منطقه در این روزها به شدت متلاطم شده و هر خبر تازه‌ای می‌تواند مسیر تحولات را به سمت آرامش یا تشدید تنش سوق دهد.

از یک سو گفته می‌شود که آمریکا با پیش‌نویس توافق موافقت کرده است و این موضوع امیدهایی را در محافل دیپلماتیک ایجاد کرده است.

گزارش‌های متعدد از گردش پیش‌نویس پیشنهادی میان طرف‌ها حکایت دارد و برخی منابع از پیشرفت نسبی در رایزنی‌های میانجی‌گرانه سخن می‌گویند.

در مقابل، ایران تأکید دارد که توپ در زمین آمریکاست و تهران شروط خود را به روشنی اعلام کرده است.

مقامات ایرانی بارها اعلام کرده‌اند که هرگونه پیشرفت منوط به پذیرش شرایط منطقی تهران از سوی واشنگتن است و بدون تحقق این شروط، بازگشایی مسیرهای حیاتی و آغاز مذاکرات جدی ممکن نیست.

از یک طرف خبرها از تدارک برای حمله به ایران بیشتر شده است. گزارش‌های مختلف از جابه‌جایی تجهیزات نظامی، تقویت حضور نیروهای آمریکایی در منطقه و هشدارهایی که به کشورهای حاشیه خلیج فارس داده شده، نشان‌دهنده آمادگی‌هایی برای احتمال تشدید درگیری‌هاست.

این اخبار در شرایطی منتشر می‌شود که انتخابات میاندوره‌ای آمریکا تقریبا به پایان رسیده و برخی تحلیل‌گران معتقدند فضای پس از انتخابات می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری‌های سخت‌تری را فراهم کند.

از سوی دیگر برخی تحلیل‌ها حاکی از این است که آمریکا به دلیل کمبود تسلیحات به ایران حمله گسترده نمی‌کند. کمبود موشک‌های دفاع هوایی، کاهش ذخایر موشک‌های کروز و محدودیت‌های جدی در تولید و بازسازی تسلیحات پیشرفته، به عنوان عواملی مطرح می‌شود که دست واشنگتن را برای یک عملیات گسترده و طولانی‌مدت بسته است.

این تحلیل‌ها بر این نکته تأکید دارند که هرگونه اقدام نظامی جدید می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای طرف آمریکایی به همراه داشته باشد و بازسازی ذخایر تسلیحاتی سال‌ها زمان ببرد.

برخی اخبار نیز حاکی از این است که شاید تا ۲۴ ساعت دیگر اخبار تازه‌ای از نزدیک شدن به توافق منتشر شود.

میانجی‌گران منطقه‌ای به ویژه قطر با شدت در حال فعالیت هستند و رفت‌وآمد هیئت‌های دیپلماتیک میان پایتخت‌های مختلف نشان‌دهنده تلاش برای پر کردن شکاف‌های باقی‌مانده است.

پیش‌نویس‌هایی که بر بازگشایی تنگه هرمز، پایان محاصره دریایی، تسهیل فروش نفت و سپس ورود به مذاکرات هسته‌ای تمرکز دارند، در حال بررسی هستند و هر دو طرف در حال ارزیابی گزینه‌های خود می‌باشند. این وضعیت شکنندگی بالایی دارد و هر گونه سوءتفاهم یا تأخیر می‌تواند معادلات را به هم بزند.

با این وجود تلاش‌های بی‌سابقه‌ای برای جلوگیری از وقوع مجدد جنگ شکل گرفته است که هیچ‌گاه در این سطح نبوده است.

کشورهای منطقه، قدرت‌های بین‌المللی و میانجی‌گران مختلف با حساسیت بالا در حال رایزنی هستند تا از بازگشت به درگیری‌های گسترده جلوگیری کنند.

این تلاش‌ها نه تنها شامل گفت‌وگوهای غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن است، بلکه شامل تماس‌های فشرده میان پایتخت‌های منطقه‌ای، پیشنهادهای جدید برای اعتمادسازی و ایجاد سازوکارهای نظارتی نیز می‌شود.

سطح این تحرکات دیپلماتیک در مقایسه با دوره‌های پیشین بسیار بالاتر است و نشان می‌دهد که هزینه جنگ برای همه طرف‌ها به خوبی درک شده است.

در چنین فضایی، هر ساعت می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد و تصمیم‌گیری‌های آتی نه تنها بر آینده ایران و آمریکا، بلکه بر ثبات کل منطقه و بازارهای جهانی انرژی تأثیر خواهد گذاشت.