تاب‌آوری، حکمرانی حرفه‌ای، تحول و نوآوری، سه هدف اصلی شستا در نگاه به آینده
مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) از صادرات بیش از ۲ میلیارد دلاری شرکت‌های تابعه شستا در شرایط جنگی خبر داد
تحریریه آوش/محمدرضا سعیدی، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا)، در نشست با اصحاب رسانه با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی کشور در یک سال گذشته اظهار کرد: سال گذشته سال عادی برای اقتصاد ایران و بنگاه‌های اقتصادی نبود؛ دو جنگ، ناآرامی‌های دی ماه و اسنپ‌بک و محدودیت‌های اقتصادی، آزمون جدی برای مدیریت شرکت‌ها ایجاد کرد.
مدیرعامل شستا با تاکید بر اینکه اولویت نخست مدیریت شستا در این شرایط، حفظ استمرار فعالیت‌ها، صیانت از سرمایه‌های بین‌نسلی و حمایت از سرمایه انسانی بوده است، افزود: نمی‌خواهیم شرایط دشوار را بهانه‌ای برای توجیه کاستی‌ها قرار دهیم و در عین حال نباید دستاوردهای همکاران مجموعه در این شرایط نادیده گرفته شود.
مدیرعامل شستا با اشاره به ساختار این مجموعه گفت: شستا از ۱۷۶ شرکت در ۱۰ هلدینگ تخصصی تشکیل شده و مدیریت چنین مجموعه‌ای صرفا به معنای اداره شرکت‌ها نیست، بلکه مسئولیت تخصیص بهینه سرمایه، مدیریت ریسک، افزایش بهره‌وری و حفاظت از منافع بلندمدت ذی‌نفعان را نیز بر عهده دارد.
سعیدی با بیان اینکه شاخص‌های مالی گروه شستا در یک سال گذشته رشد داشته است، تصریح کرد: افزایش درآمد و سود به‌تنهایی برای اثبات موفقیت مدیریت کافی نیست، بلکه باید مشخص شود چه میزان ارزش واقعی خلق کرده‌ایم، بهره‌وری سرمایه چقدر افزایش یافته و چه اصلاحاتی در نظام حکمرانی شرکت‌ها انجام شده است.
وی سه محور اصلی برنامه‌های آینده شستا را تاب‌آوری، حکمرانی حرفه‌ای و تحول و نوآوری عنوان کرد و گفت: تاب‌آوری به معنای توانایی ادامه ماموریت‌های حیاتی حتی در شرایط بحران است؛ حکمرانی حرفه‌ای نیز بر شفافیت، پاسخگویی، شایسته‌سالاری و انضباط در تخصیص سرمایه استوار است.
مدیرعامل شستا در بخش دیگری از این نشست خبری با تاکید بر ضرورت تبدیل شرکت‌های بزرگ کشور به بنگاه‌هایی قابل افتخار برای نسل‌های آینده، خاطرنشان کرد: شستا را صرفا میراثی از دارایی‌های گذشته نمی‌دانیم، بلکه آن را امانتی بین‌نسلی می‌دانیم که باید ارزش آن برای آینده افزایش یابد.
سعیدی با اشاره به ظرفیت‌های صادراتی شرکت‌های تابعه شستا اظهار کرد: حدود ۶۰ هزار نفر در مجموعه شستا مشغول فعالیت هستند و شرکت‌های تابعه این مجموعه در شرایط دو جنگ اخیر توانسته‌اند بیش از ۲ میلیارد دلار صادرات و درآمد ارزی داشته باشند.
او همچنین افزود: شرکت‌های بزرگی همچون شستا و سایر هلدینگ‌های اقتصادی کشور باید به بنگاه‌هایی رقابت‌پذیر در سطح بین‌المللی تبدیل شوند و ظرفیت‌های موجود در این مجموعه، به‌ویژه در دوران پس از رفع تحریم‌ها، امکان حضور پررنگ‌تر در بازارهای جهانی را فراهم می‌کند.
مدیرعامل شستا در ادامه با دعوت از خبرنگاران برای طرح پرسش‌های صریح و انتقادی گفت: امروز در برابر رسانه‌ها هستیم تا هم از عملکرد خود با مستندات دفاع کنیم و هم نقدهای حرفه‌ای شما را بشنویم. معیار موفقیت ما صرفا عبور از یک سال دشوار نیست، بلکه باید دید چه شستای بهتری برای سال‌های آینده ساخته‌ایم.
رشد ۱۰۰ درصدی سودآوری شستا در ۱۴۰۵؛ سود تلفیقی ۱۷۶ شرکت به ۱۳۴ همت رسید
مدیرعامل شستا در ادامه نشست خبری در پاسخ به سوالان خبرنگاران با تأکید بر ضرورت تقویت شرکت‌های تابعه اظهار کرد: باید زمینه‌ای فراهم کنیم تا در کنار شفافیت و پذیرش نقد، شرکت‌های مجموعه به‌گونه‌ای تقویت شوند که به نماد سرمایه‌های اجتماعی و ملی در بازارهای داخلی و بین‌المللی تبدیل شوند.
سعیدی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های شستا گفت: این مجموعه با ۱۷۶ شرکت در ۱۰ هلدینگ تخصصی و تولید یک‌هزار و ۶۴۱ محصول، صرفا یک بنگاه اقتصادی برای کسب سود نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از مراکز حل مسئله مردم است که محصولات آن در بخش‌های مختلف زندگی خانوارها حضور دارد.
سعیدی مسئولیت شستا را فراتر از فعالیت اقتصادی دانست و افزود: ارتقای کیفیت زندگی مردم و کاهش درد و رنج جامعه، بخشی از مسئولیت حرفه‌ای و اخلاقی این مجموعه است که در شرایط جنگی نیز آن را به اثبات رساندیم.
مدیرعامل شستا با اشاره به اقدامات شرکت‌های تابعه در دوران جنگ اظهار کرد: با وجود ۲۰هزار میلیارد تومان مطالبات از بیمارستان‌ها، شبکه توزیع دارویی مجموعه در شرایط جنگی و جابه‌جایی جمعیت ۱۷ میلیون نفری در مناطق شمالی کشور به‌سرعت متناسب با شرایط تغییر مسیر داد. همچنین در جنگ ۱۲ روزه حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ مسافر از طریق دریا جابه‌جا شدند؛ اقدامی که اگرچه جزو مأموریت اصلی شستا نبود، اما با افتخار انجام شد.
او همچنین به نقش شرکت‌های سیمانی در تامین نیازهای کشور اشاره کرد و گفت: در مقطعی که کشور با مشکل تامین آرد مواجه شد، مجموعه‌های سیمانی نیز برای کمک به رفع این مشکل وارد عمل شدند.
سعیدی در تشریح شرایط فعالیت شرکت‌های تابعه شستا تصریح کرد: این مجموعه سال‌ها در محیط تحریم فعالیت کرده و هم‌زمان با ناترازی حامل‌های انرژی، تورم، نوسانات نرخ ارز، جنگ ۱۲روزه، جنگ رمضان، ناآرامی‌ها، فعال شدن اسنپ‌بک و محاصره دریایی مواجه بوده است. با وجود این محدودیت‌ها، حدود ۶۰هزار نیروی انسانی در مجموعه شستا و شرکت‌های تابعه به فعالیت خود ادامه داده‌اند.
او در تشریح عملکرد مالی شستا اعلام کرد: فروش تجمیعی شرکت‌های تحت مدیریت شستا در سال گذشته به ۱۱۳ همت رسید و درآمد تجمیعی ۱۷۶ شرکت نیز حدود ۱۹۹ همت گزارش شده است. سود تجمیعی شرکت‌ها حدود ۵۹۰ همت و سود تلفیقی مجموعه نیز از حدود ۶۷ تا ۶۸ همت به ۱۳۴ همت افزایش یافته است.
سعیدی افزود: عملکرد تمام شرکت‌های تحت مدیریت باید در ارزیابی مدیریت شستا لحاظ شود؛ نمی‌توان هزینه‌ها و زیان‌های شرکت‌های تحت مدیریت را پذیرفت، اما هنگام ارزیابی اقدامات مدیریتی، عملکرد و دستاوردهای همین شرکت‌ها را نادیده گرفت.
او با اشاره به روند درآمد و هزینه‌های مجموعه اظهار کرد: رشد درآمد در کنار مدیریت هزینه‌ها، زمینه افزایش سودآوری را فراهم کرده است و عملکرد شرکت‌های تابعه در بازار سرمایه نیز نشان‌دهنده بخشی از نتایج این اقدامات بوده است.
مدیرعامل شستا در از برنامه این مجموعه برای افزایش قابل توجه سودآوری خبر داد و اعلام کرد: پیش‌بینی ما این است که در سال آینده، سودآوری مجموعه شستا با رشد ۱۰۰درصدی همراه شود.
چرا سود تلفیقی ۱۳۴ همتی شستا به همان نسبت در سود تقسیمی منعکس نشد؟
مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) در تشریح دلایل تفاوت میان سود تلفیقی و سود تقسیمی شرکت‌های تابعه اظهار کرد: وجود کاستی در مجموعه‌های زیرمجموعه امری طبیعی است، اما هنر مدیریت این است که این کاستی‌ها شناسایی، مدیریت و در مسیر بهبود و ارتقا قرار گیرند. اساسا وظیفه ما در حوزه شرکت‌داری و حکمرانی شرکتی نیز همین است.
سعیدی ضمن اشاره به تاثیر شرایط جنگی بر عملکرد شرکت‌های تابعه گفت: در جریان دو جنگ و ناآرامی‌های اخیر، ۲۸ شرکت از مجموعه شستا با درجات مختلف، از ۵ تا ۱۰۰ درصد، مورد هدف قرار گرفتند و همین موضوع فشار قابل‌توجهی بر فعالیت این شرکت‌ها وارد کرد. شستا برای حفظ پایداری شرکت‌های تابعه تصمیم به عدم تقسیم کامل سود گرفت. با وجود نیازهای سازمان و ذی‌نفعان، بخشی از سود شرکت‌ها را توزیع نکردیم تا منابع مالی لازم برای تأمین مواد اولیه، تداوم تولید و افزایش تاب‌آوری در اختیار شرکت‌های آسیب‌دیده باقی بماند.
مدیرعامل شستا تاکید کرد: اگر سود موردنظر تقسیم می‌شد، سود تقسیمی حدود ۶۸درصد افزایش پیدا می‌کرد؛ اما ترجیح دادیم این منابع در شرکت‌های تابعه باقی بماند تا بتوانند فشارهای ناشی از حملات و محدودیت‌های ایجادشده را مدیریت کنند. تصمیم به عدم تقسیم بخشی از سود، با هدف تقویت توان عملیاتی شرکت‌ها و حفظ پایداری فعالیت آنها اتخاذ شد و عملکرد شش‌ماهه نخست سال نیز می‌تواند آثار این رویکرد را در راندمان شرکت‌های تابعه نشان دهد.
عملکرد بهتر هلدینگ‌های شستا نسبت به بازار سرمایه
محمدرضا سعیدی عملکرد هلدینگ‌های زیرمجموعه شستا را چنین تشریح کرد: بازده یک شرکت را نباید صرفا بر اساس میزان سود آن سنجید؛ بلکه افزایش ارزش سرمایه یا همان Capital Gain نیز باید در ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار گیرد. مجموع سودآوری و افزایش ارزش سرمایه، معیار واقعی‌تری برای سنجش بازده و راندمان شرکت‌هاست. بررسی شاخص بازده کل سهامداران (TSR) در مجموعه شستا نشان می‌دهد عملکرد شستا نسبت به متوسط بازار سرمایه و بسیاری از شرکت‌های فعال در صنایع مختلف، وضعیت مطلوبی داشته است.
او افزود: شستا در ۲۱ صنعت فعالیت دارد و طبیعتا انتظار می‌رود عملکرد آن متناسب با روند کلی بازار سرمایه باشد؛ با این حال، نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده عملکرد بهتر مجموعه و آثار بهره‌وری و اقدامات مدیریتی در شرکت‌های تابعه است.
مدیرعامل شستا با اشاره به سهم این مجموعه از بازار سرمایه تصریح کرد: زمانی که در سال ۱۴۰۳ مدیریت شستا را تحویل گرفتیم، سهم این مجموعه از بازار سرمایه حدود ۱۱.۵درصد بود و در ادامه، با رشد ارزش شرکت‌ها، جایگاه شستا در بازار سرمایه نیز تقویت شده است. تاپیکو، سیتا، تیپیکو و تاسیکو در مقایسه با بازار سرمایه و شرکت‌های مشابه عملکرد مناسبی داشته‌اند. همچنین صبا تأمین از دیگر مجموعه‌های مهم و اثرگذار بازار سرمایه است.
سعیدی با بیان اینکه هلدینگ‌های شستا در هفته‌های اخیر رتبه‌های اول تا نهم را در میان شرکت‌های بازار سرمایه به خود اختصاص داده‌اند، تاکید کرد: این عملکرد نشان‌دهنده وضعیت رقابتی مناسب شرکت‌های زیرمجموعه شستا در مقایسه با سایر بنگاه‌های اقتصادی است.
۵۴۲ فرصت شغلی در شرکت‌های تابعه شستا ایجاد شد
مدیرعامل شستا سازوکار جدید انتخاب و انتصاب مدیران شستا را چنین توضیح داد: برای ارزیابی مدیران از کانون‌های ارزیابی استفاده می‌کنیم و افراد پیش از ورود به مرحله مصاحبه، باید از نظر شاخص‌های شایستگی مورد بررسی قرار گیرند. شایستگی‌هایی همچون کار تیمی، برنامه‌ریزی، قضاوت و تصمیم‌گیری، دیدگاه راهبردی، مسئله‌آگاهی و آگاهی تجاری از جمله معیارهای ارزیابی مدیران است. البته این فرآیند هزینه‌هایی نیز برای مجموعه داشته، اما معتقدیم هلدینگ‌های تخصصی شستا باید با مدیرانی دارای دانش، مهارت، پاکدستی، هماهنگی و شجاعت اداره شوند.
سعیدی با تاکید بر ضرورت انجام مصاحبه‌های تخصصی در کنار ارزیابی‌های اولیه افزود: برای ترکیب اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌ها نیز مدل مشخصی طراحی کرده‌ایم تا ترکیبی متوازن از تجربه، خلاقیت و نگاه نوآورانه در ساختار مدیریتی حضور داشته باشد.
مدیرعامل شستا درباره ترکیب تجربه اعضای هیئت‌مدیره توضیح داد: در این الگو، یک نفر با ۵ تا ۱۰ سال سابقه، سه نفر با ۱۱ تا ۲۴ سال سابقه و یک نفر با بیش از ۲۴ سال تجربه در نظر گرفته شده‌اند. البته ترکیب نهایی متناسب با ماهیت و نیازهای هر شرکت تعیین می‌شود. حضور مدیر مالی و افراد متخصص در صنعت مربوطه نیز از الزامات ترکیب هیئت‌مدیره است و موفقیت در آزمون‌های ارزیابی و مصاحبه‌های تخصصی در فرآیند انتخاب مدیران اهمیت دارد.
شفافیت استخدامی در شستا
محمدرضا سعید از اجرای طرح شفافیت در فرآیند جذب نیروی انسانی در شستا خبر داد و اذعان کرد: برای نخستین بار در شستا، فرصت‌های شغلی شرکت‌های تابعه در قالب یک سامانه و از طریق وب‌سایت اطلاع‌رسانی شده است. در حال حاضر حدود ۵۴۲ فرصت شغلی در ۱۷۶ شرکت مجموعه شستا تعریف شده که ۷۰ شرکت برای جذب مدیر و کارشناس، نیازهای خود را به‌صورت عمومی اعلام کرده‌اند تا متقاضیان بتوانند بدون واسطه و از طریق سامانه برای فرصت‌های شغلی موردنظر خود درخواست ارسال کنند. تاکنون ۲ هزار و ۷۸۱ رزومه برای این ۵۴۲ موقعیت شغلی دریافت شده و فرآیند بررسی و ارزیابی آنها در حال انجام است.
سعیدی هدف از اجرای طرح شفافیت استخدامیرا تحقق شفافیت در استخدام و ایجاد عدالت شغلی دانست و تاکید کرد: تلاش ما این است که فرآیند جذب نیرو در شرکت‌های تابعه بر اساس شایستگی و از مسیرهای شفاف انجام شود و این رویکرد در آینده نیز توسعه پیدا کند.
با برنامه‌ریزی برای بازسازی شرکت‌های بحرانی، ۷ شرکت زیان‌ده از شرایط بحرانی خارج شد
مدیرعامل شستا با اشاره به وضعیت سودآوری شرکت‌های زیرمجموعه این مجموعه اظهار کرد: از مجموع ۱۶۱ همت سود محقق‌شده، ۱۱۳ همت آن توسط ۱۵ شرکت حاصل شده است. البته تعدادی از شرکت‌های تابعه، از جمله پتروشیمی آبادان و چوکا، همچنان با مشکلات و زیان‌دهی مواجه هستند؛ اما تعمیم وضعیت این شرکت‌ها به کل مجموعه، ارائه تصویری نادرست از عملکرد شستا است.
او با تأکید بر ضرورت نقد منصفانه و مبتنی بر اطلاعات دقیق افزود: نقد عملکرد شرکت‌ها ضروری است، اما باید داده‌ها به‌درستی منعکس شوند؛ چراکه ارائه آمار نادرست، علاوه بر ایجاد سوءتفاهم، به مجموعه‌ای با حدود ۶۰ هزار نیروی انسانی آسیب می‌زند. در سال گذشته ۷ شرکت از زیان خارج شدند و در تعدادی دیگر نیز میزان زیان کاهش یافت. پتروشیمی آبادان نمونه‌ای از این اقدامات است؛ شرکتی که دو سال به‌طور کامل تعطیل بود، اما اکنون به مدار تولید بازگشته و در ماه‌های اخیر به سودآوری نیز رسیده است.
سعیدی همچنین با اشاره به آسیب‌دیدن ۲۸ شرکت این مجموعه در جریان جنگ، از ۵ تا ۱۰۰ درصد، بازسازی و افزایش تاب‌آوری را از اولویت‌های اصلی شستا دانست و تأکید کرد: این مجموعه تلاش کرده است صرفا یک تولیدکننده نباشد، بلکه در تقویت تاب‌آوری ملی نیز نقش‌آفرینی کند.
مدیرعامل شستا با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه و شناسایی کاستی‌ها در حوزه مدیریت بحران اظهار کرد: امروز تمامی هلدینگ‌ها و شرکت‌های تابعه شستا دارای دستورالعمل‌های مدیریت بحران و پدافند غیرعامل هستند تا در شرایط بحرانی، وظایف و موقعیت عملیاتی هر مجموعه مشخص باشد.
او گفت: تاب‌آوری در شستا در هشت حوزه شامل عملیات، مالی، زنجیره تامین، راهبرد، فناوری و امنیت سایبری، تطبیق‌پذیری، مسئولیت اجتماعی و نیروی انسانی و ساختارهای نهادی تعریف شده است. همچنین برنامه‌های مجموعه در چهار مرحله پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازتوانی دنبال می‌شود.
مدیرعامل شستا با اشاره به تداوم فعالیت شرکت‌های زیرمجموعه در حوزه‌های حیاتی کشور، از تولید روزانه حدود ۴۷ تا ۵۰ میلیون لیتر بنزین در پالایشگاه ستاره خلیج فارس و نقش شرکت‌های دارویی، لاستیکی، روغنی و فعال در توزیع آرد در تأمین نیازهای کشور یاد کرد.
او همچنین از شهادت چهار تن از کارکنان شستا در جریان جنگ اخیر و جانبازی جند تن دیگر خبر داد و افزود: شستا برای سه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و «جنگ تمام‌عیار» و همچنین شرایط صلح برنامه‌ریزی کرده است. تغییرات سریع شرایط، ضرورت آمادگی شرکت‌ها برای سناریوهای مختلف را نشان می‌دهد.
مدیرعامل شستا همچنین به مسئله ناترازی انرژی اشاره کرد و از تدوین ۱۴ سیاست اجرایی در قالب سند حکمرانی انرژی شستا خبر داد. بر اساس این برنامه، هدف‌گذاری برای مشارکت در تولید ۴۵۱ مگاوات انرژی انجام شده که بخش عمده آن به سه شرکت سیمانی زیرمجموعه اختصاص دارد.
سعیدی با اشاره به برنامه‌های نوآوری و تحقیق و توسعه گفت: با وجود رشد هزینه‌ها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه در سال گذشته، سطح فعلی را کافی نمی‌دانیم و باید سرمایه‌گذاری بیشتری در این حوزه انجام شود. همچنین در ۱۷۶ شرکت زیرمجموعه شستا، حدود ۲۰۰ همت پروژه تعریف شده است.
جهش سود ۶ماهه شستا از ۶۴ به ۲۶۸ همت
محمدرضا سعیدی با اشاره به روند اجرای پروژه‌های توسعه‌ای این مجموعه اظهار کرد: حدود ۸۰ پروژه در شستا به‌صورت مستمر رصد و کنترل می‌شود و وضعیت پیشرفت هر پروژه و اقدامات موردنیاز برای تکمیل آنها به‌طور مداوم مورد بررسی قرار می‌گیرد. شستا سه پروژه راهبردی دارد؛ پروژه طلای تفتان که به مرحله تولید رسیده و پیش‌بینی می‌شود میزان تولید آن در سال جاری افزایش یابد. همچنین برای تثبیت و توسعه فعالیت این مجموعه، سرمایه‌گذاری بیشتری انجام خواهد شد. پروژه طلای کردستان نیز حدود ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و امیدواریم به‌زودی وارد مدار تولید شود. اجرای این پروژه‌ها در کنار برنامه‌های توسعه‌ای تاصیکو، می‌تواند به ارتقای بازدهی سرمایه‌گذاری و افزایش سودآوری این مجموعه کمک کند.
مدیرعامل شستا با اشاره به اهمیت پروژه‌های توسعه‌ای در عملکرد شرکت‌های زیرمجموعه افزود: ممکن است در کوتاه‌مدت به دلیل اختصاص منابع به پروژه‌های راهبردی، میزان سود تقسیمی برخی شرکت‌ها کمتر باشد، اما انتظار داریم این سرمایه‌گذاری‌ها در سال‌های آینده بازدهی و سودآوری قابل‌توجهی برای مجموعه به همراه داشته باشند.
سعیدی یکی از دستاوردهای مهم سال گذشته شستا را قرار گرفتن مدیریت ستاره خلیج فارس تحت کنترل این مجموعه دانست و افزود: با مدیریت و کنترل این شرکت در چارچوب شستا، انتظار می‌رود فروش تجمیعی و سود گروه در سال آینده به شکل قابل‌توجهی افزایش یابد.
او همچنین درباره آمار سود ۶ماهه شستا گفت: سود شش‌ماهه شستا از حدود ۶۴ همت در دوره مشابه سال گذشته به ۲۶۸ همت در شش‌ماهه امسال رسیده است. وی تأکید کرد که این ارقام هنوز حسابرسی نشده‌اند. ستاره خلیج فارس به‌تنهایی در شش‌ماهه امسال حدود ۱۷۱ همت سود محقق کرده؛ در حالی که سود این شرکت در دوره مشابه سال گذشته حدود ۱۸ همت بوده است. سود سایر بخش‌های مجموعه، بدون احتساب ستاره خلیج فارس، از حدود ۴۵ همت در شش‌ماهه سال گذشته به ۹۷ همت در شش‌ماهه امسال افزایش یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده رشد حدود ۱۱۵درصدی سود سایر شرکت‌های گروه است.
مدیرعامل شستا در پایان نقش ستاره خلیج فارس در ساختار درآمدی شستا اینگونه تشریح کرد: این شرکت از این پس یکی از بازیگران مهم و اثرگذار در درآمد و سودآوری گروه خواهد بود و باید تلاش کنیم شرکت‌های بزرگ و اثرگذاری از این دست را به سبد سرمایه‌گذاری خود اضافه کنیم.
