پیروزی دیپلماتیک و استراتژیک ایران

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

همزمان با ایام دفاع مقدس دوم و همچنین امضای یادداشت تفاهمی که امروز انجام می‌شود و می‌توان آن را پایان دفاع مقدس سوم تلقی کرد، اکنون فرصتی فراهم شده تا عملکرد ایران در دو جنگ اخیر، از ۲۳ خرداد سال گذشته تا ۲۴ خرداد امسال، مورد ارزیابی قرار گیرد و مشخص شود که آیا ایران در این دو تقابل موفق بوده یا خیر.

برای بررسی میزان موفقیت، ابتدا باید اهداف دشمنان از حمله به ایران مورد توجه قرار گیرد. بدون تردید مهم‌ترین هدف آنان، تغییر نظام سیاسی ایران بود که در دستیابی به آن ناکام ماندند. هدف دوم، ایجاد فاصله میان مردم و حاکمیت و سوق دادن جامعه به سمت اعتراضات و شکاف داخلی بود تا از این مسیر، هدف نخست خود را دنبال کنند. با این حال، در این زمینه نیز موفقیتی به دست نیاوردند؛ چرا که شناخت دقیقی از مردم ایران نداشتند.

تجربه نشان داد هرگاه موضوع وطن و امنیت ملی در میان باشد، مردم ایران فارغ از اختلاف‌نظرها و انتقادهای موجود، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در جریان این دو جنگ نیز انسجام اجتماعی، وحدت ملی و سرمایه اجتماعی افزایش یافت و همین مسئله مانع تحقق اهداف دشمنان شد. نه تنها زمینه‌ای برای آشوب و شکاف داخلی ایجاد نشد، بلکه دستاورد مهم اجتماعی این دوره، تقویت وحدت ملی بود.

البته این جنگ‌ها خسارت‌ها و آسیب‌هایی نیز به همراه داشت؛ از جمله شهادت بسیاری از فرماندهان و دانشمندان و همچنین فشارهای اقتصادی و روانی بر جامعه. با این حال، در مجموع می‌توان گفت ایران در ابعاد سیاسی و استراتژیک به پیروزی دست یافته است.

در حوزه دیپلماسی نیز ایران توانست حقانیت خود را در افکار عمومی جهان تثبیت کند. تهدیدهایی که علیه تمدن، میراث فرهنگی و هویت تاریخی ایران مطرح شد و همچنین حملات به غیرنظامیان، فضایی ایجاد کرد که افکار عمومی جهانی بیش از گذشته نسبت به مواضع ایران نگاه مثبت پیدا کند و این مسئله به عنوان یکی از دستاوردهای مهم سیاسی کشور مطرح شد.

در بعد راهبردی و نظامی نیز، با وجود برتری تجهیزاتی و فناوری نظامی طرف مقابل، ایران توانست با طراحی راهبردهای مؤثر، دشمن را وادار به عقب‌نشینی کند. همچنین در طول این دو دفاع مقدس، برخی ضعف‌ها به‌ویژه در حوزه پدافند هوایی ترمیم و تقویت شد و در دفاع از آسمان ایران، عملکرد موفق‌تری نسبت به جنگ دوم مشاهده شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده طراحی‌ها و استراتژی‌های مؤثر نظامی کشور است.

در حوزه دیپلماسی نیز ایران توانست ارتباطات خود را با جهان حفظ کرده و طرف مقابل را به سمت مذاکره سوق دهد؛ چرا که آنان دریافتند به اهداف خود دست نیافته‌اند. همچنین توافقات اخیر، زمینه طرح موضوع رفع تحریم‌ها، آزادسازی بخشی از اموال و منابع مالی بلوکه‌شده ایران را فراهم کرده است.

بر اساس یک محاسبه هزینه ـ فایده، اگرچه ایران آسیب‌هایی را متحمل شده که بخشی از طبیعت جنگ محسوب می‌شود، اما در نهایت می‌توان گفت جمهوری اسلامی ایران پیروز سیاسی و راهبردی این دو جنگ بوده است؛ موضوعی که اکنون حتی رسانه‌های مطرح جهان نیز به آن اشاره می‌کنند.

این پیروزی دیپلماتیک و استراتژیک می‌تواند سرمایه‌ای مهم برای دوران پس از جنگ باشد؛ سرمایه‌ای که اگر به درستی مورد استفاده قرار گیرد، امکان ترمیم بخشی از شکاف‌های سیاسی و اجتماعی داخلی را نیز فراهم خواهد کرد.

ایران همواره مخالف جنگ بوده و فرهنگ سیاسی کشور نیز بر همین مبنا شکل گرفته است، اما هنگامی که جنگی بر کشور تحمیل شد، ایران توانست دفاعی سازمان‌یافته انجام دهد و به دستاوردهای مهم دیپلماتیک و راهبردی برسد؛ دستاوردهایی که آثار آن نه تنها در شرایط فعلی، بلکه در آینده نیز قابل مشاهده خواهد بود.

اسماعیل غضنفری‌زاده، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی، در گفت‌وگو با روزنامه آرمان امروز با اشاره به اهداف دشمنان از حمله به ایران اظهار داشت: مهم‌ترین هدفی که در این جنگ‌ها دنبال می‌شد، تغییر نظام سیاسی و ایجاد بی‌ثباتی داخلی بود، اما نه تنها این هدف محقق نشد بلکه جامعه ایران در شرایط بحران، انسجام بیشتری پیدا کرد و نوعی همبستگی ملی شکل گرفت که برخلاف محاسبات دشمنان بود.

وی افزود: تصور طرف مقابل این بود که فشارهای خارجی و جنگ می‌تواند فاصله میان مردم و حاکمیت را افزایش دهد و زمینه اعتراضات گسترده را فراهم کند، اما تجربه نشان داد هر زمان موضوع امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور مطرح باشد، جامعه ایران اختلافات داخلی را کنار می‌گذارد و به سمت وحدت حرکت می‌کند.

این کارشناس سیاسی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره، افزایش انسجام ملی بود؛ مسئله‌ای که عملاً پروژه دشمن برای ایجاد شکاف داخلی را ناکام گذاشت.

غضنفری‌زاده در ادامه با اشاره به ابعاد دیپلماتیک تحولات اخیر خاطرنشان کرد: ایران توانست در عرصه افکار عمومی جهان نیز حقانیت خود را تثبیت کند. تهدیدهایی که علیه تمدن و میراث فرهنگی ایران مطرح شد و همچنین حملات صورت‌گرفته علیه غیرنظامیان، بازتاب منفی گسترده‌ای برای طرف مقابل ایجاد کرد و در مقابل، مواضع ایران در سطح جهانی با درک و همراهی بیشتری مواجه شد.

در حالی که همزمانی ایام دفاع مقدس دوم با امضای توافق و یادداشت تفاهم جدید، بار دیگر بحث ارزیابی نتایج جنگ‌های اخیر را در فضای سیاسی کشور برجسته کرده است، بسیاری از تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی ایران توانسته در دو تقابل مهم اخیر، به پیروزی سیاسی و راهبردی دست پیدا کند؛ پیروزی‌ای که می‌تواند به عنوان سرمایه‌ای مهم برای دوران پساجنگ مورد استفاده قرار گیرد.