آشتی با مصر؛ تجربه شیرین دیپلماتیک برای ایران
بازسازی روابط ایران با مصر در سالهای اخیر یکی از شیرینترین و موفقترین تجربیات دیپلماتیک ایران در دهه گذشته بوده است.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
بازسازی روابط ایران با مصر در سالهای اخیر یکی از شیرینترین و موفقترین تجربیات دیپلماتیک ایران در دهه گذشته بوده است. این فرآیند که با گامهای محتاطانه، اما پیوسته آغاز شد، نهتنها به احیای مناسبات دوجانبه منجر گردید، بلکه بهعنوان الگویی موفق برای ترمیم روابط با دیگر کشورهای منطقه و جهان عرب به نمایش درآمد.
آنچه این تجربه را متمایز میکند، آن است که دو کشور با وجود سابقهای طولانی از اختلافات سیاسی، ایدئولوژیک و حتی رقابتهای منطقهای، توانستند با تمرکز بر منافع مشترک و پرهیز از اصرار بر پیششرطهای حداکثری، به نقطهای برسند که امروز همکاریهای اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی میان آنها در حال گسترش است.
روابط ایران و مصر پس از دههها سردی، با بازگشایی دفاتر حافظ منافع، تبادل هیأتهای پارلمانی، دیدارهای وزرای خارجه و در نهایت برقراری سطح نمایندگی سیاسی بالاتر، وارد فاز جدیدی شد.
این روند نشان داد که دیپلماسی فعال، واقعبینانه و مبتنی بر احترام متقابل میتواند حتی زخمهای قدیمی را التیام بخشد و زمینهساز همکاریهای گستردهتر شود.
مصر بهعنوان یکی از مهمترین کشورهای عربی، با وزن سیاسی، فرهنگی و جمعیتی خود، شریکی راهبردی برای ایران به شمار میرود؛ کشوری که هم در آفریقا و هم در جهان عرب دارای نفوذ قابلتوجهی است و میتواند پلی برای ورود ایران به عرصههای جدید اقتصادی و سیاسی باشد.
یکی از جنبههای بسیار مهم و کمتر مورد توجه این بازسازی، نقش مثبت مصر در پرونده هستهای ایران و تلاش برای کاهش سطح تنش میان تهران و غرب بوده است.
قاهره در ماه های اخیر بارها بهعنوان میانجی غیررسمی و شنونده معتدل در محافل بینالمللی ظاهر شده و پیامهای ایران را به پایتختهای غربی منتقل کرده است.
مقامات مصری در مجامع مختلف، از جمله در سازمان همکاری اسلامی و نشستهای منطقهای، بر لزوم بازگشت به دیپلماسی و پرهیز از تشدید تنش در موضوع هستهای تأکید کردهاند.
این موضعگیریها، هرچند علنی و پر سر و صدا نبوده، اما در پشت صحنه دیپلماتیک تأثیرگذار بوده و به کاهش سوءتفاهمها کمک کرده است.
مصر نشان داده که میتواند بهعنوان یک رفیق قابلاعتماد، هم در حفظ منافع ایران و هم در کاهش فاصله میان ایران و غرب، نقشآفرینی کند.
این تجربه موفق، درسی بزرگ برای سیاست خارجی ایران دارد: بازسازی روابط با کشورهای عربی نهتنها ممکن است، بلکه میتواند به نفع منافع ملی باشد. همان فرمولی که در مورد مصر جواب داد یعنی تمرکز بر نقاط مشترک، پرهیز از اصرار بر اختلافات گذشته و گسترش تدریجی همکاریها، قابلیت اجرا در روابط با دیگر کشورهای منطقه را نیز دارد.
بحرین، بهعنوان کشوری همسایه در خلیج فارس، با وجود تنشهای موجود، دارای ظرفیتهای اقتصادی و جغرافیایی قابلتوجهی است. بهبود روابط با منامه میتواند به کاهش تنشهای امنیتی در خلیج فارس، افزایش امنیت خطوط کشتیرانی و حتی همکاری در حوزه انرژی کمک کند.
مراکش نیز، بهعنوان دروازه شمال غرب آفریقا و یکی از کشورهای مهم آفریقا، از نظر اقتصادی و فرهنگی شریک مناسبی برای ایران است. این کشور در سالهای اخیر به دنبال تنوعبخشی به شرکای بینالمللی خود بوده و ایران میتواند از این فرصت برای ورود به بازارهای آفریقایی و همکاری در حوزه کشاورزی، گردشگری و صنایع دستی بهره ببرد.
اردن، با موقعیت استراتژیک خود در منطقه شامات و نزدیکی به فلسطین، میتواند بهعنوان پلی برای کاهش تنشهای منطقهای و حتی تسهیل گفتوگوهای مرتبط با مسئله مهم عمل کند.
روابط نزدیکتر با امان، ضمن ایجاد توازن در روابط ایران با کشورهای عربی، میتواند به ثبات بیشتر در غرب آسیا کمک کند.حتی در مورد سوریه، که روابط ایران با آن در سطح کمی باقی مانده، بازسازی روابط به معنای تقویت ابعاد اقتصادی و بازسازی پس از جنگ است.
تجربه مصر نشان داد که همکاریهای اقتصادی و فرهنگی میتواند بهتدریج اعتمادسازی کند و زمینه را برای حل مسائل سیاسی دشوارتر فراهم آورد.
تجربه شیرین بازسازی روابط با مصر به ایران آموخت که دیپلماسی مبتنی بر صبر، واقعبینی و احترام متقابل میتواند درهای بسته را باز کند. این الگو میتواند برای ترمیم روابط با بحرین، مراکش، اردن، سوریه و حتی دیگر کشورهای عربی به کار گرفته شود. ایران با جمعیتی جوان، بازار بزرگ داخلی، منابع طبیعی غنی و موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد، ظرفیت تبدیل شدن به شریک قابلاعتماد برای کشورهای منطقه را دارد. استفاده از این ظرفیتها نهتنها به نفع اقتصاد و امنیت ملی ایران است، بلکه میتواند به کاهش تنشهای منطقهای و تقویت ثبات در خاورمیانه کمک کند.
تجربه مصر ثابت کرد که گذشته هر چقدر هم سنگین باشد، آیندهای بهتر با دیپلماسی هوشمندانه قابل ساختن است.
