چرا دارو گران شد؟

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

در حالی که کمبود و گرانی دارو به یکی از دغدغه‌های جدی مردم تبدیل شده و شرکت‌های بیمه نیز در پرداخت تعهدات خود با تاخیر مواجه‌ هستند، بررسی عملکرد مالی شرکت‌های دارویی از رشد قابل توجه درآمد و سودآوری این شرکت‌ها حکایت دارد.

بررسی صورت‌های مالی شرکت های دارویی فعال در بازار سرمایه در ماههای اخیر از رشد چشمگیر فروش و جهش سودآوری شماری از داروسازان حکایت دارد به طوری که صنعت دارو با اصلاح نرخ فروش و رشد درآمدهای خود توانسته بازدهی بسیار خوبی را در بازار ثبت کند.

این صنعت با ارزشی در حدود چهار میلیارد دلار حضور فعالی در بازار سرمایه دارد در حالی که پنج شرکت بزرگ آن نزدیک به ۴۳ درصد ارزش گروه صنایع دارویی را در اختیار دارند، بازار شاهد ورود نمادهای جدید دارویی به بازار سهام است به طوری که به تازگی نیز سهام اولین شرکت از مجموعه سیناژن با نماد داروند در بورس تهران عرضه شد با این حساب تعداد شرکت‌های ثبت شده در گروه صنایع دارویی (اعم از تولیدی و پخش‌کننده) در بورس تهران و فرابورس به ۵۲ نماد رسید.

اما در سوی دیگر صنعت دارویی، مردمی قرار دارند که برای تکمیل فرآیند درمان و مقابله با بیماری خود به محصولات این صنایع نیاز دارند؛ مردمی از ابتدای امسال شاهد افزایش قیمت انواع دارو هستند و در طرف دیگر ماجرا شرکت های بیمه ای که از ایفای تعهدات خود در مقابل بیمه گذاران بر نمی آیند.

در چنین شرایطی یک سوال اساسی در ذهن افکار عمومی قرار دارد که چرا سودآوری شرکت های دارویی باید از سبد هزینه های خانوارهایی تامین شود که تحت فشارهای اقتصادی و تورمی قرار دارند. برای پاسخ به این پرسش بهتر است که الزامات و شرایط قانونی پیش آمده درباره تامین ارز مورد نیاز تولید و یا واردات مواد اولیه دارویی داشته باشیم زیرا طبق آماد سندیکای تولید مواد اولیه دارو، تولیدکنندگان داخلی حدود ۷۲ درصد از ارزش این بازار را در اختیار دارند اما به طور کلی مدیریت بازار دارویی کشور به ۲ میلیارد دلار در سال نیاز دارد یعنی به هر حال نیازمند ارز است.

حذف ارز ترجیحی واردات مواد اولیه تولید دارو

نگاهی به قانون بودجه امسال گویای بخشی از واقعیت های صنعت دارویی امروز کشور است زیرا تا سال گذشته شرکت‌های داروساز از ارز ترجیحی برای واردات مواد اولیه خود استفاده می کردند و در نتیجه سازمان غذا و دارو با قیمت‌گذاری دستوری نرخ انواع دارو را تعیین و به شرکت های دارویی ابلاغ می کرد اما از ابتدای امسال ارز ترجیحی واردات مواد اولیه تولید دارو حذف شد و ارز مورد نیاز شرکت‌های داروساز به مرکز مبادله منتقل شد.

به دنبال این تصمیم، شرایط حاکم بر بازار و صنعت دارو تغییر کرد و قیمت گذاری دستوری در صنعت دارویی نیز یک گام از روند پیشین خود عقب نشینی کرد و اجازه تعدیل قیمت ها را به تولیدکنندگان دارویی داد به طوری که تغییر مبنای نرخ ارز اثر مستقیمی بر بازدهی داروسازان بورسی گذاشت به طوری که طی ماههای گذشته سامانه کدال شاهد گزارش های رشد سوددهی ماهانه این شرکت ها بوده است.

پیشتر مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو این نکته را مطرح کرده بود که کمیسیون قیمت‌گذاری دارو با افزایش حداقلی قیمت داروها موافقت کرده است به طوری که صنعت دارو برای امسال ۱۴۵ درصد افزایش قیمت را به این کمیسیون درخواست داد ولی حدود ۱۷۰۰ قلم دارو متوسط ۶۸ درصد مجوز افزایش قیمت در این کمیسیون مصوب شده است که گلایه فعالان صنعت دارو را به همراه داشت. معاون وزیر بهداشت در عین حال از طلب ۲۳۰ هزار میلیارد تومانی صنایع دارویی خبر داده بود که ۶۰ همت آن مربوط به بدهی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی، ۳۰ همت مربوط به وزارت بهداشت و بقیه مربوط به بیمه‌هاست. وی با یادآوری اینکه منابع دولت و بیمه کفاف پرداخت بدهی‌ها به صنعت دارو را نمی‌دهد، گفت: سال گذشته ۱.۵ میلیارد دلار ارز غیرترجیحی مصرف کردیم که امسال به ۲ میلیارد دلار رسیده است ولی باز هم ۲۰۰ میلیون دلار کم داریم.

حدود ۷۰ درصد تورم داخلی و ۳۰ درصد از قیمت ارز بر قیمت دارو موثر است

رئیس سازمان غذا و دارو با بیان اینکه تولید دارو ۳۵ درصد ارزبری دارد، اظهار داشت: امسال حدود ۱۰۰ میلیون دلار برای انسولین و ۱۹۰ میلیون دلار برای داروی دیگر از منابع ارزی دارو کم کردیم ولی اگر افزایش قیمت دارو بدهیم، هم به مردم فشار می‌آید هم بیمه‌ها توان جبران ندارند. پیرصالحی سهم ارزی صنایع دارویی در سال گذشته را ۴۵۰ میلیون دلار اعلام کرد و گفت: برای امسال ۲۹۰ میلیون دلار ارز ترجیحی صنعت دارو حذف شده است.

تورم اثرگذار از نرخ ارز در رشد قیمت دارو

البته محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۱۵ شهریور جاری با اشاره به افزایش قیمت برخی اقلام دارویی، تورم، افزایش هزینه حمل‌ونقل و رشد قیمت مواد اولیه و بسته‌بندی را از عوامل اصلی گرانی دارو عنوان کرد و گفت: تلاش می‌شود این افزایش هزینه‌ها از طریق پوشش بیمه‌ای جبران شود تا فشار کمتری به مردم وارد شود.

پیش از این هم علی جعفریان مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به ایرنا گفته بود که حدود ۷۰ درصد تورم داخلی و ۳۰ درصد از قیمت ارز بر قیمت دارو موثر است؛ به عنوان نمونه مواد اولیه یک دارو تاکنون با قیمت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی وارد می‌شد و اکنون با قیمت ۱۷۰ هزار تومان وارد می‌شود که قیمت دارو را افزایش می‌دهد. وی افزود: حالا اگر بیمه پوشش ندهد، به مردم فشار وارد می‌شود. منابع بیمه باید از دولت تامین شود. منابع دولت در شرایط جنگی با مشکل مواجه است. از طرفی تورم داخلی وجود دارد؛ هزینه آب، برق، گاز، کارگر، مقوا، آلومینیوم و غیره هم تامین شود چون با ارز آزاد و تورم داخلی صورت می‌گیرد؛ بنابراین قسمت بازرگانی در حوزه دارو به شدت تحت فشار است.

صنایع دارویی چه می گویند؟

نگاهی به عملکرد صنایع دارویی در بورس نشان می دهد که ارزش کل بازار صنعت دارو به حدود چهار میلیارد دلار رسیده و این صنعت حدود چهار درصد از ارزش بازار سرمایه را به خود اختصاص داده است؛ در فهرست شرکت های مهم دارویی حاضر در بورس می توان اساسی شرکت های بزرگی چون عبیدی، تیپیکو، داروپخش و دفرا را مشاهده کرد به طوری که پنج شرکت بزرگ صنعت دارو تقریبا ۴۳ درصد از ارزش کل بازار این صنعت را تشکیل می دهند. از سوی دیگر نگاهی به عملکرد فروش شرکت های دارویی نشان می دهد که در چهار ماهه امسال این شرکت ها بالغ بر ۱۶۰ همت فروش داشته اند که حدود ۹۴۳ میلیون دلار برآورد می شود و فقط در تیرماه امسال نسبت به تیرماه سال گذشته رشد ۱۴۷ درصدی رشد فروش را به ثبت رسانده اند. ناظران بازار سرمایه روند سودآوری صنعت دارویی را رو به رشد توصیف می کنند و بر این باورند که روند سود دلاری این صنعت از تابستان ۱۴۰۰ تا بهار ۱۴۰۵ ۵۴ درصد افزایش داشته است به طوری که با کاهش فشار قیمت گذاری دستوری و حرکت به سمت واقعی شدن نرخ های دارو، روند سودآوری شرکت ها روند جهشی داشته است بنابراین در صورتی که سیاست های قیمت گذاری اصلاح و روند تامین مواد اولیه و ارز مورد نیاز صنایع دارویی تسهیل شود، می توان به رشد بیشتر آنها در بازار سرمایه امید بست. سید محمد کاظم خوئینی‌ها مدیرعامل نماد داروند که به تازگی سهام آن در بورس تهران عرضه شده است، در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا معتقد است که همچنان قیمت دارو از قیمت واقعی تولید آن بسیار پایین تر است زیرا وقتی نرخ مواد اولیه تولید دارو گران شده، نرخ نهایی محصول هم باید متناسب با آن تعدیل شود تا شرکت ها متضرر نشوند. اتفاقی که اکنون در صنعت دارو شاهد آن هستیم نیز نتیجه اعمال شرایط جدید ارزی است. وی با بیان اینکه ارز یارانه‌ای ۲۸۵۰۰ تومانی واردات مواد اولیه تولید دارو برداشته شده است، تاکید کرد: اکنون همه صنایع دارویی از ارز مبادله‌ای استفاده می‌کنند و متناسب با این افزایش نرخ ارز، باید افزایش قیمت رخ دهد؛ اتفاقی که اکنون در صنعت دارو شاهد آن هستیم نیز نتیجه اعمال شرایط جدید ارزی است.

این فعال صنعت تولید دارو درباره تاثیر تورم بر این صنعت نیز اظهار داشت: هزینه های تولید دارو به دو عامل مهم یعنی نهاده‌های اولیه تولید و نهاده‌های ثانویه بستگی دارد؛ برای نمونه تهیه اقلام پلاستیکی و کاغذی برای بسته بندی دارو جزو نهاده های ثانویه است که تورم در این اقلام بسیار بالاست به طوری که به دلیل افزایش نرخ ارز قیمت واردات مواد اولیه تا ۵ برابر افزایش یافته است.

خوئینی ها به این نکته هم اشاره کرد که حتی در زمان اجرای سیاست ارز ترجیحی در بخش دارو، تامین ارز بخشی از مواد اولیه تولید دارو از مرکز مبادله صورت می گرفت اما مکمل ها اصلا ارز ترجیحی دریافت نمی کردند ضمن آنکه وابستگی شرکت ها به ارز ۲۸۵۰۰ تومانی زیاد نبود و مواد اولیه اغلب از داخل تامین می شد اما در شرایط کنونی ارز مورد نیاز آن بخشی از مواد اولیه که از خارج تامین می شود تا ۵ برابر افزایش یافته است که بر نرخ نهایی اثرگذار است. برآیند مجموع تصمیمات و شرایط رخ داده در صنعت دارویی را می توان این روزها در بازار سهام مشاهده کرد؛ بازار سرمایه از زمان بازگشایی در ۲۸ اردیبهشت امسال تاکنون شاهد اقبال خریداران به سهام نمادهای دارویی بوده است به گونه‌ای که بازدهی ماهانه دارویی‌ها به طور متوسط به بالای ۴۰ درصد رسیده است.