سیانجی؛ بهترین جایگزین افزایش قیمت بنزین
درحالیکه دولت در میانه تصمیمگیری برای روش کنترل مصرف بنزین قرار دارد و هنوز نتوانسته به تصمیمی در این زمینه برسد، به نظر میرسد تمرکز دولت بر گسترش استفاده از سوخت سیانجی و راههای تشویقی برای افزایش مصرف آن، سریعترین، بیضررترین و کمریسکترین راه کاهش مصرف بنزین کشور باشد.
روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:
هماکنون فاصله تولید و مصرف بنزین کشور به روزانه ۱۳ میلیون لیتر بنزین رسیده و با افزایش این رقم در هفتههای پر مصرف پیشرو پیشبینی میشود این ناترازی به روزانه ۳۳میلیون لیتر افزایش یابد.
به عبارت دقیقتر،با فرارسیدن موسم مسافرتهای تابستانی که با تعطیلات پیشرو در هفتههای آینده همزمان شده است و به علاوه، درپیش بودن مهر و آغاز مدارس که باعث افزایش قابل توجه مصرف بنزین میشود، نگرانیها ازعبور کمبود بنزین از خط قرمز افزایش یافته است.
درکناراین، آسیبخوردن برخی تاسیسات تولید بنزین در رشته تجاوزهای نظامی اخیر به همراه تنگنای ارزی موجود کشور که از اثرات محاصره ظالمانه اقتصادی است، دست دولت را برای افزایش واردات و تامین بنزین همپای رشد لجامگسیخته مصرف تنگ کرده و لزوم کاهش مصرف را بدیهی کرده است.
بااینوجود، هنوز اجماعی روی روش کنترل مصرف در نهادهای تصمیمگیر وجود ندارد. گروهی افزایش قیمت نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان یا بیشتر را پیشنهاد میکنند و گروهی دیگر کاهش سهمیهها را. اما روشن است که در شرایط خاص کشور که دشمن به دنبال سوءاستفاده و موجسواری بر هرگونه تنش اجتماعی است، افزایش قیمت یا کاهش سهمیههای بنزین با توجه به اهمیت این سوخت در زندگی روزمره و همچنین نرخ تورم و قیمت کالاها، ریسکآفرین است و این موضوعی است که خاطره تلخ آن در سالهای گذشته هنوز از خاطر نرفته است.
به علاوه، کارشناسان اقتصادی معتقدند با توجه به رشد تورم و کاهش ارزش پول ملی، هرگونه افزایش قیمت بنزین پس از مدت کوتاهی عادی شده و مصرفکننده؛ بخصوص مصرفکنندگان مرفه بنزین به آن عادت میکنند و درنتیجه کاهش مصرف قابلتوجهی از این محل رخ نخواهد داد.
بنابراین، رشد قیمت بنزین در این شرایط به هیچعنوان به ریسکش نمیارزد و باید به دنبال راههای دیگر بود.
سیانجی، ابزاری که استفاده نمیشود
بدینترتیب، استفاده گسترده و موثر از سوخت جایگزین سیانجی که در تمام این سالها به دلیل غفلت دولتها در بایگانی بهسر میبرد، به عنوان راهحلی موثر، سریع و کمریسک و خطر که نیاز به سرمایهگذاری کلانی هم برای فعالشدن نداشته و زیرساختهایش هم در کشور موجود است، روی میز قرار گرفته است.
آمارهای شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران نشان میدهد، با وجود فعالیت بیش از ۲۳۶۵ جایگاه سیانجی با ظرفیت عرضه روزانه ۳۵ تا ۴۰ میلیون مترمکعب، تنها حدود ۱۶ میلیون مترمکعب از این ظرفیت در کشور مصرف میشود.
همچنین آمارهای فراجا نشان میدهد از ۲۲ میلیون و۵۰۰ هزار دستگاه خودرو سواری که هم اکنون در کشور تردد میکنند، حدود ۴.۵ میلیون دستگاه، معادل ۲۰ درصد آن را خودروهای دوگانه سوز تشکیل میدهند و روشن است اجرای سیاستهای تشویقی قیمتی برای این خودروها و ترغیب آنها به استفاده صرف از سیانجی، در کنار زیرساختها و ظرفیت خالی موجود، کاهش فوری در مصرف بنزین کشور ایجاد خواهد کرد.
دراینباره، محمدصادق عظیمیفر معاون وزیر نفت ومدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران اخیرا اعلام کرده که در حالحاضر، ظرفیت استفاده از سیانجی به گونهای است که میتواند روزانه جایگزین بیش از ۳۵ میلیون لیتر بنزین شود.
این سخن بدان معنی است که با مدیریت صحیح سیانجی رشد مصرف بنزین در حالحاضر وماههای آینده به راحتی کنترل میشود. با اینحال معلوم نیست چرا دولت تمایلی به استفاده از این ابزار در دسترس نداشته و به افزایش قیمت بنزین میاندیشد؛ سوالی که برخی کارشناسان پاسخ آن را در کسر بودجه و تمایل دولت به کسب درآمداز محل افزایش قیمت بنزین ارزیابی میکنند.
شاهد مثال این قضاوت این است که دولت حاضر نیست هزینه رایگانشدن عرضه سیانجی درکل جایگاههای کشور را متقبل شود و این کار را بر دوش بخش خصوصی قرار داده و معلوم نیست تابآوری مالی بخش خصوصی برای تداوم این موضوع چقدر است.
عظیمیفر دراینباره اظهار داشت: پویشی که اخیرا برای رایگانشدن عرضه سیانجی در هزار جایگاه در کشور راهاندازی شده، بهصورت کاملا داوطلبانه و با هزینه جایگاهداران و بهرهبرداران انجام میشود.
حال سوال این است که چرا دولت خود راسا اقدام به رایگان کردن سیانجی در تمام جایگاههای کشور و برای تمام خودروهای دوگانه سوز درحال تردد نمیکند؟ آیا کم عملی درباره استفاده موثر از سیانجی بخاطر انگیزه درآمدزایی از محل افزایش قیمت بنزین است؟
رشد قیمت بنزین فعلا ممکن نیست
دراینباره، دکتر مهدی پازوکی کارشناس اقتصادی به خبرنگار اقتصادی اطلاعات گفت: بخاطر شرایط عمومی اقتصاد کشور و رشد شدید تورم، افزایش قیمت بنزین ممکن نیست و دولت نباید حتی باانگیزه جبران کسری بودجه به این حیطه وارد شود. چرا که هزینههای ایجادشده از این محل ممکن است بسیار هنگفت باشد.
وی افزود: رشد قیمت بنزین ممکن است به نارضایتی و التهابات پنهان اقتصادی دامن زده و تبعات غیرقابل جبرانی به دنبال داشته باشد. لذا دولت باید به سراغ راهکارهای محدود غیرقیمتی برود و در این راه حتی به کاهش سهمیه بنزین هم خیلی فکر نکند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: بهترین و کمریسکترین و ضمنا سریعترین راه کاهش مصرف بنزین استفاده از سیانجی است که هم گاز لازم و هم جایگاه و خودروهای دوگانهسوز قابل توجهی در کشور وجود دارد و میتوان راههای خلاقانه قیمتی برای سوق دادن مالکان این خودروها به سوی تکمصرفی ارایه داد.
وی ادامه داد: به عنوان نمونه میتوان علاوه بر رایگان کردن سوخت سیانجی بهطور مطلق، مبلغی به کالابرگ یا یارانه نقدی صاحبان خودروهای دوگانهسوزی که صرفا از این نوع سوخت بجای بنزین استفاده کنند، اضافه کرد.
رفع ناترازی بنزین با سی ان جی
فاضل مریدی کارشناس حوزه اقتصاد انرژی هم در گفتگو با ایرنا اظهار داشت: توجه به ظرفیتهای مغفول مانده، گاز طبیعی (CNG) یکی راهکارهای غیرقیمتی برای مدیریت سوخت در کشور است یعنی اگر بتوانیم از حداکثر ظرفیت توزیع سیانجی استفاده کنیم، ناترازی بنزین کشور میتواند بهطور کامل حل شود.
وی حساسیتهای جامعه نسبت به قیمت سوخت آن هم در شرایط کنونی که اقتصاد با تورم بالا دست و پنجه نرم میکند را یادآور شد و گفت: بنزین در اقتصاد ایران یکشاخص قیمتی مهم و لنگر ذهنی تورم است. محدودیتهای ارزی و مالی دولت قابل درک است، اما اراده حاکمیتی که توانایی بالایی در مدیریت بحرانهای بزرگتر و جنگ دارد، به جای افزایش قیمت باید روی سامانههای نظارتی و راهکارهای غیرقیمتی مانند گسترش استفاده از سیانجی متمرکز شود.
مریدی تصریح کرد: باید گفت با جایگزینی روزانه ۳۵ میلیون مترمکعب گاز طبیعی با بنزین در کنار تقویت نظارت سامانهای، میتوان ناترازی موجود بنزین را بدون شوک قیمتی مدیریت کرد.
