لشکرکشی چین و روسیه برای ایران انتظار درستی نیست
معاون دفتر رئیسجمهور گفت: اگر انتظار دارید چین و روسیه لشکرکشی کنند و با ما همراه بشوند، انتظار درستی نیست. یعنی در جامعه بینالملل و روابط بینالملل، کشورها بهویژه قدرتهای بزرگ مکانیزم، سطح بازی خاص و قوانین نانوشته دارند که مربوط به خودشان است. بعید میدانم که خودشان را بازی دهند.
در شرایطی که بیش از یک ماه از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران میگذرد و فضای «نه جنگ و نه صلح» بر کشور حاکم است، سیدعباس موسوی، معاون دفتر رئیس جمهور، به استودیوی آوش آمد. او معتقد است تابآوری در شرایط «نه جنگ نه صلح» بسیار بیش از این است.
موسوی که پیش از سفیر ایران در جمهوری آذربایجان و سخنگوی وزارت امور خارجه در زمان حضور محمدجواد ظریف در وزارت امور خارجه بوده است، بر کوتاه آمدن ترامپ در برابر جمهوری اسلامی ایران تأکید میکند. او معتقد است اگر مجدداً آمریکا به ایران حمله کند در نهایت این ترامپ است که باید سر میز مذاکره با ایران بنشیند و امتیاز بدهد و کوتاه بیاید.
در ادامه گفتوگوی آوش با سیدعباس موسوی، معاون دفتر رئیسجمهور، را میخوانید:
*شما سالها در حوزه دیپلماسی فعالیت داشتید. به نظر شما امروز مهمترین چالش چیست؟
مهمترین چالش کشور سیاست خارجی است. بسیاری از مشکلات ما ریشه در خارج دارد. ما پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره مورد هجمه و هجومِ استکبار بودیم، همچنین مورد هجوم دشمنانی بودیم که نمیخواستند انقلاب و اتفاقی که در سال ۵۷ افتاد، شکل بگیرد. بنابراین از همان زمان، فشار و گرفتاری برای کشور از خارج زیاد شد و تا امروز این فشار و گرفتاری هست. این مسئله نشان میدهد چالش دائمیِ کشور در حوزه سیاست خارجی است آن هم به خاطر خطمشی که انقلاب اسلامی داشته است. انقلاب نوظهورِ نه وابسته به شرق و نه وابسته به غرب، حرف جدیدی داشته است. اگر بتوانیم درست مدیریت و چالشها را حل کنیم، میتوانیم دستاورد بزرگی کسب کنیم.
در دل سیاست خارجی چالشهایی وجود دارد؛ در حال حاضر یکی از چالشهای اصلی ما نوع برآوردی است که به مسائل خارجی و ابزارهای سیاست خارجیمان داریم. هر کسی از ظن خود یارِ سیاست خارجی هست. سیاست خارجی را خیلی غیرتخصصی کردهایم و در سطح جامعه آوردهایم. من نمیگویم مردم نباید از تصمیمگیریها یا از سیاست خارجی و روابط خارجی کشور بیاطلاع باشند اما سیاست خارجی حوزههای پنهانی دارد و طبیعی است که نشود بیان کرد. وقتی موضوعی را به سطح عوام یا آنهایی که تخصص در حوزه سیاست خارجی ندارند میکشانیم، طبیعتاً چالش ایجاد میشود و مراحل را در تصمیمگیری کُند میکند.
وقتی مسئولان نتوانند از ابزار مذاکره استفاده کنند، مصداقِ دخالت همه در سیاست خارجی میشود
*در چه حوزهای این اتفاق افتاده است؟
در شرایط فعلی مذاکره صورت میگیرد. طبیعی است این مذاکره، برمبنای یکسری واقعیتهای عینی انجام میشود و در این مسیر درسها و عبرتهایی نظام جمهوری اسلامی ایران کسب کرده است. بعضیها درسها و عبرتها را که در اصل مذاکره را که یک ابزار برای کشور و برای همه دولتها است، مورد انتقاد قرار میدهند. حکومتها، کشورها و دولتها چندین ابزار دارند؛ یکی از آنها مذاکره است. وقتی شرایط به نحوی شود که سیاستمداران و تصمیمگیران نتوانند از آن ابزار در جای خود استفاده کنند، همان مصداقِ دخالت همه در سیاست خارجی میشود که امیدوارم رفع شود.
همه راجعبه سیاستخارجی نظر میدهند
در کمتر کشوری شما میبینید که همه راجعبه مسائل سیاسی و سیاست خارجی به این صورت اظهارنظر کنند. ما در طب و پزشکی هم همینطور هستیم. ما ایرانیها خیلی راجعبه مسائل پزشکی نظر میدهیم و برای همه نسخه میپیچیم. در سیاست خارجی هم به همین ترتیب شده، همه راجعبه مسائل نظر میدهند. کاش آدمهای مطلع نظر بدهند.
حضرت امام شهید یک بار فرمودند، در جمعی یکی از دانشجویان خیلی تند صحبت کرده و حتی سرداران و دیپلماتهای ما را تخطئه کرده بود. ایشان فرموده بودند «شما مطلع نیستید، قرار نیست شما تخطئه کنید و بگویید کاری صورت نگرفته و سرداران ما بیانیه خوان شدند.» این از منظر محرمانگی سیاست خارجی است که مطلع نیستند، طبیعی هم است. نباید همگان مطلع باشند. در سطح تصمیمگیران و تصمیمسازان و دولت طبقهبندی داریم. خیلیها بعضی مسائل را میدانند، خیلیها نمیدانند. کسی که نمیداند دلیل نمیشود همه ماجرا را تخطئه کند.
*این قضیه که سیاست خارجی را به سطح عوام آوردند، این نکته را در ذهن متبادر میکند که منظور شما همین مردمی است که به خیابان میآیند و پلاکارد «نه به مذاکره»، میگیرند و برخی از نمایندههایی که پشت تریبونها به عنوان منتقد صحبت میکنند؟
حضور مردم در میدان را یکی از سه ضلع اصلی مقاومت در مقابل هجمهای که علیه کشور ما وجود دارد؛ میدانم. من تقریباً چند ماه قبل از جنگ، یک یادداشتی را محرمانه به مسئولین دادم و پیشبینیِ شرایط را کرده بودم. نوشتم یکی از معضلاتی که ممکن است برای کشور پیش بیاید این است که ضدانقلاب یا گروههای تروریستیِ مسلح بخواهند کاری انجام دهند و همانجا تلویحاً هم پیشنهاد شد که بعضی میادین و مراکز حساس، دست مردم باشد که برنامه آنها را ابتر و خنثی کند. من این حضور را خیلی خوب و مفید میدانم، همچنین پشتوانه رزمندگان میدان و دیپلماتها میدانم.
طبیعی است همه اقشار جامعه به تجمعات میآیند. الحمدلله صداوسیما باحجاب، بیحجاب، کمحجاب، آقایان با تیپهای متفاوت در تجمعات را نشان میدهد و نفس حضور مردم هم مفید و مبارک است. اینکه عدهای بخواهند مصادره به نفع افکار خودشان کنند، طبیعتاً خوشایند نیست و باعث افتراق و وحدتشکنی میشود که امیدوارم کار به آنجا نکشد.
ادعای برخی، سَر میز مذاکرات خود را نشان میدهد
برخی در رسانهها کاری میکنند که دست کشور را ببندند و این موجب سوءاستفاده دشمن میشود. متأسفانه گهگاهی با تمسخر و تحقیر میگویند ایرانیان نمیدانند که چهکار میکنند، بین خودشان اختلاف و دعوا است، ریشه این حرفهای ترامپ همین حرفهایی است که گهگاهی از داخل میرود و او سوءاستفاده میکند و شاید نتیجهاش را سر میز مذاکرات نشان دهد یا اینکه روحیه مذاکرهکنندگان تضعیف شود. باید صدای واحد در سیاستخارجی شنیده شود.
*رئیسجمهور میگوید مذاکره نکنیم، چهکار کنیم و برخی هم مخالف مذاکره هستند. ارزیابی شما از این فضا چیست؟
به آنهایی که مذاکره را رد و تخطئه میکنند از یک بُعدی میشود، حق داد. در دوره جدید ترامپ دو بار در حین مذاکره، میز مذاکره بمباران شد این نشان میدهد که از دید آنها مذاکره فایده ندارد و ممکن است دوباره اتفاق بیفتد. من این را رد نمیکنم؛ واقعاً این احتمال هست و همیشه هم هست. با دولت و فردی در آمریکا طرف هستیم که هر صفتی شما میتوانید روی او بگذارید. قلدر، دمدمیمزاج، تحت فشار کارهایی و رفتارهایی میکند، حرفهایی میزند که در عالم دیپلماسی و سیاست خیلی نرمال نیست و خود آمریکاییها به آن پی بردهاند. اروپاییها و متحدین آمریکا همه گیج شدهاند و این بیشتر به روحیه ترامپ و روانشناسی شخصیتیِ او برمیگردد و محیطی که در آن رشد کرده است.
اینکه میگویند مذاکره فایده ندارد و یا نباید مذاکره کرد، از این وضعیت نشأت میگیرد. من خیلی این حرف را رد نمیکنم ولی آنها باید متوجه باشند که پایان هر جنگی، مذاکره است. در میدان نبرد احساس پیروزی داریم، ضرباتی زدیم که خود آمریکاییها، صهیونیستها و متحدین منطقهایشان در آن ماندهاند. باید اینها را نقد کنیم یا باید تبدیل به دستاورد سیاسی کنیم؟ چهکار باید کنیم؟ طبیعتاً باید با گفتوگو این کار انجام شود.
این را هم میفهمیم که طرف مقابل یا دشمن، هر اسمی روی آن بگذاریم خط قرمزهایی در ذهنش دارد و به همان سمت میرود. ما ضمن اینکه آمادگی نظامی داریم از این شانسمان استفاده میکنیم.
ترامپ فکر کرده ایران مانند ونزوئللا و لیبی است
از این ابزار استفاده میکنیم. انشاءالله خدا کمک کند، مردم هم حمایت کنند تا یک صدای واحد تحت لوای مقام معظم رهبری وجود داشته باشد.
همیشه مذاکرات ما جدی بوده و الان هم جدی و حتی جدیتر است. با دست پُر مذاکره میکنیم و این موضوع برای طرف مقابل قدری خوشایند نیست. ترامپ کشورهای مانند ونزوئلا، لیبی و برخی کشورهای منطقه را دیده بنابراین فکر کرده است جمهوری اسلامی ایران هم چیزی در همان مایههاست که با یک توپ و تشر یا حتی حمله نظامی، یا مجدداً تهدید به حمله نظامی امتیاز بگیرد که طبیعتاً تا حالا نتوانسته و از این به بعد هم نخواهد توانست. این ممکن است برای کشور ریسک داشته باشد ولی گاهی اوقات ریسک هم میارزد.
فضا برای رسیدن توافق با آمریکا فراهم است
*در نتیجه الان فضا برای رسیدن به توافق با آمریکا آماده است؟
بله، اگر وحدت کلمه داشته باشیم، از مذاکرهکنندگان پشتیبانی و به آنها اعتماد کنیم فضا برای رسیدن به توافق فراهم میشود. فکر میکنم از دید ما و از دید داخلی، فضا آماده است و این آمادگی، پشتوانهای خواهد شد تا دوستان مذاکرهکننده با دست پُر و با پشتگرمی بیشتر بتوانند مقابل زیادهخواهی آنها بایستند یا اینکه حتی امتیاز بیشتری بگیرند.
اگر مذاکرات به نتیجه نرسد پلن B ادامه مقاومت است
*اگر این مذاکرات به نتیجه نرسد، به نظر شما پلن B چه میتواند باشد؟
پلن Bمقاومت است؛ مقاومتی که انجام دادیم و هنوز هم انجام میدهیم. کسی خوشبین نیست. البته دیپلماتها باید خوشبین باشند اما من هم خوشبین نیستم زیرا ترامپ هر روز شرایط جدیدی ایجاد میکند و میخواهد آن چیزی که در جنگ و با جنگ به دست نیاورده را روی میز مذاکره از ما بگیرد. اگر میخواستیم تسلیم بشویم و چیزهایی که ترامپ میخواهد به او بدهیم، چرا جنگ جنگیدیم؟ چرا این همه هزینه دادیم؟ چرا عالیترین مقامهای کشورمان را از دست دادیم؟ چرا سرداران از دست دادیم؟ بنابراین پلن B ادامه همین مقاومت است و من فکر میکنم جواب بگیریم.
تابآوری و مقاومت مردم حالاحالاها ادامه پیدا خواهد کرد
*الان در شرایط «نه جنگ و نه صلح» قرار داریم و حالت بلاتکلیفی در کشور حاکم است. فکر میکنید تابآوری مردم تا کجا ادامه دارد؟
الان جنگ ارادهها است یعنی شما را به جایی میرسانند که تابآوری مردم را بسنجند و فشار را قطعاً زیاد خواهند کرد، طبیعی هم هست. آنجاست که باید حد یقفی در نظر بگیریم. با این وضعیتی که میبینم و ارادهای که میان مسئولین کشور وجود دارد تابآوری و مقاومت، حالاحالاها ادامه پیدا خواهد کرد. ترامپ هم نباید روی فشارهایی که آورده و محاصرهای که کرده حساب کند و این را هم یادمان باشد، در طرف مقابل هم فشار ایجاد شده است. طرف مقابل تحت فشارهای اقتصادی است، این شعار نیست خودشان اذعان کردند. طرف مقابل هم باید کوتاه بیاید، امتحان کرده، بختش را در ورطه آزمود و باید کوتاه بیاید و بداند با جنس دیگری از کشور و مردم طرف است.
مردم خودشان را برای شرایط بدتر از این آماده کردند
گهگاهی، یواشکی یا علنی به میادین و جاهای مختلف میروم و با دوستانمان صحبت میکنم. آنهایی که خیلی از شرایط موجود راضی نیستند، وقتی بحث دشمن خارجی و یا بحث تابآوری، مقاومت و جنگیدن میشود، از مقاومت میگویند. احساس خود من این است که بالای ۶۵، ۷۰، ۸۰ درصد مردم حاضر نیستند شروطی که ترامپ میگذارد را بپذیرند و به نظر میرسد خودشان را برای شرایط بدتر از این آماده کردهاند.
سیاستمداران و مسئولین کشور یک وظیفه دیگر هم دارند؛ قرار نیست هرچه فشار هست تحمل کنیم. مردم آمادگی دارند، تحمل میکنند، نیروی نظامی ما هم آمادگی صددرصد دارند، همچنین نیروهای مسلح ما آمادگیهای ویژهای برای جنگ احتمالی دارند. سیاستمداران عاقلی هم در کشور هستند که همه این موارد را پشتوانه خودشان میکنند و در مذاکره از حق و حقوق ملت دفاع میکنند.
من یک مقدار به نتیجه مقاومت، عقلانیت و مذاکرات خوشبینم؛ یعنی برآیندش به این ترتیب خواهد بود که انشاءالله با سربلندی همراه میشود.
* باتوجه به شناختی که از دوره اول ریاستجمهوری ترامپ از ایشان دارید، شما فکر میکنید رئیس جمهوری آمریکا کوتاه میآید؟
به نظر من باید کوتاه بیاید چون تا حالا چنین وضعیتی را تجربه نکرده است. همیشه یک وضعیت خاص، کشورهای خاص و آدمهای خاص را تجربه کرده است؛ همیشه دست بالا را داشته و آنها کوتاه آمدهاند. درست است که ما مظلوم هستیم، به ما حمله و به کشورمان تجاوز شد ولی خط ایرانیها فرق میکند، جنس ایرانیها مثل بقیه نیست. شرایط در ایران طور دیگری است و این مسئله ترامپ را «یکجوری دیگر» در مخمصه انداخته است. اگر ترامپ قدری بیشتر فکر کند، میفهمد که از این فشارها نتیجهای نخواهد گرفت، یا حتی اگر حماقت و حمله نظامی دیگری کنند، پایان آن باز همین است و باید بنشینند، کوتاه بیایند و به ما امتیاز بدهند.
*یعنی فکر میکنید طرف مقابل کوتاه میآید؟
فکر میکنم. تجربه یک سال اخیر این را نشان میدهد. تابآوری آنها هم زیاد نیست. کما اینکه مشاهده کردید ترامپ گفت من آماده حمله بودم، یک ساعت قبل سران کشورهای منطقه از من خواستند که حمله نکنم. اینها نشان میدهد فشاری از طرف جمهوری اسلامی ایران تکوتنها به همه اینها آورده شده و مقاومت کرده است. آنها به اهدافی که از پیش تعیین کرده بودند، نرسیدند.
همه اینها که میگویم خیلی از روی خوشبینی نیست. همه ما سختی کشیدیم، کشور و مردم سختی کشیدند. یک جان از دست برود عزیز است. بزرگانمان و آدمهای عاقلی را از دست دادیم؛ فرماندهان شهید، دکتر لاریجانی، دکتر خرازی و سرداران بزرگی که داشتیم. بالاتر از همه مقام معظم رهبری.
*در جنگ 40 روزه شرکای راهبردی ایران چقدر همراهی داشتند؟
اگر منظورتان روسیه و چین است، به نظر من خیلی بَد عمل نکردند. حداقل در سیاستهای اعلامیشان خوب عمل کردند. دو قطعنامهای که خطرناک بود را وتو کردند. به نظر من تا آنجا که توانستند، کمک کردند. حمایت عملی هم جاهایی داشتند.
*البته برای خودشان هم سود داشته است، بهعنوان مثال فروش نفت روسیه بالا رفت
همه کشورها وقتی با یک پدیده مواجه میشوند، اول عیار منافع ملی و امنیت ملی خودشان را میسنجند و بعد عمل میکنند. چین و روسیه هم شرایط را درک میکنند. چین میداند که در منطقه خلیج فارس اگر مثلاً آمریکاییها دستور دهند در نهایت همین کشورها تسلیم آمریکا خواهند شد و باید بگویند، چشم.
چین میداند فقط ایران توانایی «نه» گفتن به آمریکا را دارد
چین میداند تنها کشوری که در منطقه صاحب انرژی است و توانِ «نه» گفتن در مقابل آمریکا را دارد و اگر روزی آمریکا بگوید نفت نفروش، میگوید به تو چه مربوط است و نفتش را خواهد فروخت، ایران است. احساس میکند اگر این وسط مداخلهای لازم باشد، انجام میدهد که در وتو دیدیم و در سیاستهای اعلامی هم مشاهده میکنیم.
اگر انتظار دارید که لشکرکشی کنند و با ما همراه شوند، انتظار درستی نیست. یعنی در جامعه بینالملل و روابط بینالملل کشورها بهویژه قدرتهای بزرگ، مکانیزم، سطح بازی خاص و قوانین نانوشته دارند که مربوط به خودشان است. بعید میدانم که خودشان را بازی دهند. در کشور ندیدم کسی انتظار داشته باشد که بقیه کشورها به کمک ما بیایند.
*وقتی کشورهای عضو ناتو در قضیه اوکراین به آمریکا کمک میکنند، چنین انتظاری برای مردم ما شکل میگیرد که شرکای راهبردی ایران هم چنین کمکی داشته باشند؟
چنین پیمانی نداریم. اصلی که از اول انقلاب بر روی آن ایستادیم همین معنی را میدهد. درست است ما نگاه به شرق را بهعنوان یک گزینه راهبردی انتخاب کردیم اما این به آن معنا نیست که حتماً وابسته به آنها بوده و انتظار داشته باشیم، بهجای ما یا به نفع ما وارد جنگ شوند. ماهیت جمهوری اسلامی ایران و انقلاب اسلامی ویژه است.
اگر کشورهای منطقه نگرانی دارند، میتوانیم پیمان عدم تجاوز با آنها ببندیم
*به نظر شما گاهاً جای خالی پیمانهای نظامی احساس نمیشود؟
در سطح منطقه میتوانیم این کار را انجام دهیم یعنی اگر کشورهای منطقه نگرانی دارند، بهعنوان کشور بزرگ و قوی منطقه میتوانیم پیمان عدم تجاوز یا عدم تعرض با آنها ببندیم. اینکه عضو ائتلافهای نظامی جهانی شویم، یک قدری با استقلال ما نمیخواند.
*منظورتان این است که استقلال کشور زیر سؤال میرود؟
بله، باید تعهد بدهید. ناتو را مثال زدید، باید متعهد شوید که اگر یکی از اعضا به هر دلیلی وارد جنگ با یکی دیگر شد، چه حق باشد چه باطل، باید بجنگید. نمیتوانیم این کار را کنیم زیرا با اصول سیاست خارجی ما نمیخواند. اما این آمادگی همیشه بوده که با کشورهای منطقه پیمانهای نظامیِ عدم تعرض ببندیم تا خیالشان راحت باشد که دیگر وابسته به بیگانه نشوند.
من از این فرصت استفاده کنم، به کشورهای عربی منطقه بهویژه در خلیج فارس بگویم؛ اگر قدری درایت داشتند، میدیدند که دلارهای نفتی و خریدهای نظامی که کردند واقعاً به دادشان نرسیده و نمیرسد. تنها کشوری که میخواهند به آن اتکا کنند، اول خودشان است؛ دوم اگر دنبال یک نقطه اتکا هستند، آن جمهوری اسلامی ایران است. این را هم یادشان باشد کشوری که دشمن آنها است، ما نیستیم. ما هر دو با هم دشمن مشترک یعنی رژیم اسرائیل را داریم. متأسفانه اینها گهگاهی یادشان میرود.
سلاحهای زیبای آمریکا برای کشورهای عربی نمیتوانند به سمت اسرائیل حرکت کنند/ کشورهای عربی تا حدی اجازه استفاده از سلاحهای آمریکا را دارند
من راجعبه تجهیزات نظامی که به کشورهای عربی منطقه میفروشند، یک چیزی شنیدم؛ خیلی پیچیده است و به قول ترامپ «سلاحهای زیبا» هستند ولی تا حدی اجازه استفاده دارند. کاری کردهاند که بعضی از این جنگندهها به نحوی طراحی شدهاند یا سیستمهایشان به صورتی است که نمیتوانند به سمت اسرائیل حرکت کنند و همانجا زمینگیر میشوند. فکر میکنم الان وقت بازاندیشی در کشورهای منطقه فرارسیده؛ یعنی قدری دوست و دشمن را تشخیص بدهند.
این وضعیت فضای تنش بین ایران با بعضاً کشورهای منطقه و بهویژه کشورهای عربی را مدیریت نمیکند و تنها راه، خروج بیگانگان و آمریکاییها از کشورهایشان است. آنها برای دفاع نیامدهاند. دشمن اصلی، اسرائیل است نه ما. قطعاً اگر اسرائیل حمله کند آمریکاییها از آنها دفاع نخواهند کرد. هدف اصلی حضورشان حمله به ماست. جمهوری اسلامی ایران تهدیدی برای همسایگانش نیست و نبوده است. بارها رهبر، شهدا و رؤسایجمهور ادوار مختلف اعلام کردهاند سیاست همسایگی اساس سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است و هنوز هم این سیاست ادامه دارد. تهدیدی از جانب ما علیه کشورهای همسایه هیچوقت نخواهد بود.
*این فضای تنشآمیز میان ایران با برخی کشورهای عربی منطقه را چگونه میتوان مدیریت کرد؟
یک راه بیشتر وجود ندارد و آن خروج بیگانگان و آمریکاییها از کشورهایشان است چون آنها برای دفاع از کشورهای منطقه نیامدهاند. دشمن اصلی آنها اسرائیل است نه ما. قطعاً اگر اسرائیل به آنها حمله کند، آمریکاییها از آنها دفاع نخواهند کرد. بنابراین هدف اصلی حضورشان حمله به ماست. بارها رهبر شهید و رؤسایجمهور ادوار مختلف اعلام کردهاند که سیاست همسایگی اساس سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است و هنوز هم این سیاست ادامه دارد. بنابراین تهدیدی از جانب ما علیه کشورهای همسایه هیچوقت نخواهد بود. تهدید از بیرون و حضور کشورهای بیگانه هم برای خودشان تهدید است؛ هم برای ما.
اگر بخواهم جواب مشخص سؤال شما را بدهم، اگر نیروها و پایگاههای آمریکایی از منطقه خارج شوند همه مشکلات نهتنها با کشورهای منطقه بلکه بین خودشان هم حل خواهد شد. فکر میکنم یک منطقه جدید، با رویکرد جدید و با یک چشمانداز از رفاه و توسعه شکل خواهد گرفت.
*در چنین شرایطی چالش تنگه هرمز حل خواهد شد؟
بله، قطعاً. برای تردد در تنگه هرمز تا قبل از تجاوز نظامی آمریکا و رژیمصهیونیستی مشکلی وجود نداشت و کشتیها رفتوآمد میکردند. این حمله و استفاده از پایگاههای کشورهای عربی منطقه در حمله به ما باعث شد که این تنگه به این روز بیفتد. طبیعی است که از این ابزار بهتر استفاده کنیم. قطعاً شرایط به حالت قبل برمیگردد ولی طبیعتاً یکسری «اما» و «اگر» وجود خواهد داشت. تسهیلات شامل دشمنان نخواهد شد. عبور ناوهای جنگی به آسانیِ دفعه قبل نخواهد بود و کشورهایی که خیلی، تشخیص آنها درست نبوده و دوست و دشمن را تشخیص ندادند خیلی از این مواهب برخوردار نخواهند بود.
استقلال، دستاورد سیاست خارجی است
*اگر قرار باشد مردم نتیجه سیاست خارجی را قضاوت کنند، امروز سیاست خارجی چه دستاوردی برای افکار عمومی دارد؟
به نظر من، استقلالی که همیشه از آن صحبت کردیم و باجی که تا حالا ندادیم. این قضیه بیشتر در سیاست خارجی نمود دارد که پاسدار منافع ملی، استقلال و تمامیت ارضی کشور ماست. اگر سیاست خارجی ما وا داده بود، ممکن بود این وضعیتی که الان در آن هستیم، را نداشتیم و بعضی از نگرانیهایی که در برخی محافل هست خیلی مسموع نیست و جای اعتنا ندارد. سیاست خارجی ما ادامه سیاست داخلی ماست، ادامه میدان نبرد ماست.
یادم هست آقای دکتر ظریف که آن دوره مذاکره میکرد، معروف است که چنان با جدیت، تمام توان، عِرق ملی و پشتوانهای که از داخل داشت مذاکره میکرد که بارها آنها (اروپا، آمریکا) را عقب زد. این نگاه آن موقع بوده، الان هم هست و در آینده هم خواهد بود.
*بنابراین استقلال تنها دستاورد سیاست خارجی است؟
بله، استقلال و حفظ تمامیت ارضی. واقعاً دشمن برای تجزیه کشور برنامه دارد و برنامههایی از سالهای دور داشته است. برای اینها بهویژه اسرائیلیها، فرقی نمیکند که در ایران چه حکومتی سر کار باشد. ایرانِ بزرگ برایشان تهدید است. یعنی اینها کشوری مثل ایران، پاکستان و ترکیه را تهدید میبینند. اگر پایش برسد میخواهند سر به تن آن کشور نباشد و تکهتکه شود. این هم از دستاوردهای ماست که تا حالا محقق نشده و نخواهد شد.
*در این مصاحبه از عقلانیت صحبت شد، یک جایی هم صحبت از آقای لاریجانی شد، فردی که محور عقلانیت در فضای سیاسی کشور شناخته میشد آیا خاطرهای از ایشان دارید که به ما بگویید؟
چند ماهی که آقای دکتر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، بودند، گهگاهی ایشان را با روحیه باز و لبخندان میدیدم. زمانیکه آقای دکتر ظریف، تحریم شد آقای لاریجانی به عنوان رئیس مجلس به وزارت خارجه آمدند. آن فضا در ذهنم هست؛ آن جلسه هم با شوخی گذشت. آن چیزی که در ذهنم از آقای دکتر لاریجانی هست، روحیه مطالبهگری، شوخطبعی، عقلانیت و درایت است. آقای لاریجانی حیف شد. واقعاً حیف شد.
اسرائیل نمیجنگد، ترور میکند. یعنی اگر میخواهد جنگ کند باید در میدان رویاروی جنگ کند، شمشیر بزند اما فقط افراد سابقهدار و تأثیرگذار را شناسایی و بعد ترور میکند، اسمش را هم گذاشته جنگ و از این هم ابایی ندارد که بگوید من ترور کردم یا کشتم و بهعنوان نماد تروریسم دولتی در دنیا مطرح باشد. متأسفانه تروریسم، جان آدمهایی را گرفت که هرکدام از آنها پشتوانه و سرمایه عظیم برای کشور بودند.
