بورس در پایان سبز، در حساب‌وکتاب قرمز/ بزگشت خریداران، بدون بازگشت پول‌ها
تحریریه آوش/رشد دو روز پایانی بورس تهران در هفته اخیر نتوانست افت آغاز هفته را جبران کند؛ شاخص کل عقب نشست و خروج بیش از ۹هزار میلیارد تومان پول حقیقی، کارنامه بازار را منفی نگه داشت.
بورس تهران هفته منتهی به چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵ را با بازگشت خریداران به پایان رساند، اما حساب زیان روزهای اول هفته تسویه نشد. شاخص کل حدود ۵۴هزار واحد پایین‌تر از پایان هفته گذشته بسته شد و تراز پول حقیقی هم منفی ماند. در مقابل، رشد شاخص هم‌وزن نشان داد سهام‌های کوچک و متوسط توانسته‌اند زودتر از بزرگان بازار از فشار فروش فاصله بگیرند.
پایان خوش معاملات، زیر سایه شروع سنگین
بازار سهام در این هفته دو دوره متفاوت را پشت سر گذاشت. شنبه و یکشنبه، فروشندگان دست بالا را داشتند و خروج نقدینگی با گسترش صف‌های فروش همراه شد. از دوشنبه، وضعیت بخشی از نمادها تغییر کرد و در دو روز پایانی، خریداران توانستند مسیر شاخص‌ها را به سمت بالا بازگردانند. این تغییر، هرچند محسوس بود، برای مثبت کردن بازدهی هفتگی شاخص کل کفایت نکرد. شاخص کل از محدوده ۷ میلیون و ۹۶۷هزار واحد در پایان هفته قبل، به حوالی ۷ میلیون و ۹۱۲هزار واحد در پایان چهارشنبه هفته اخیر رسید. افت هفتگی این نماگر، بر اساس ارقام گزارش‌شده، حدود ۵۴هزار واحد، یعنی معادل ۰.۶۸درصد بود. به این ترتیب، صعود روزهای پایانی فقط بخشی از عقب‌نشینی بازار را جبران کرد.
اهمیت این نتیجه در فاصله میان حال‌وهوای آخرین معاملات و عملکرد مجموع هفته بود. تابلو بورس در پایان چهارشنبه وضع بهتری داشت، اما سهام‌داری که تنها تغییر شاخص کل را مبنا قرار دهد، همچنان با بازدهی منفی روبه‌رو بود. فشار ابتدای هفته، سنگین‌تر از آن بود که با دو روز صعودی از کارنامه بازار پاک شود.
کوچک‌ترها مسیر دیگری رفتند
شاخص هم‌وزن برخلاف شاخص کل، هفته را با رشد به پایان رساند. این نماگر از حدود ۲ میلیون و ۲۰۹هزار واحد به محدوده ۲ میلیون و ۲۲۹هزار واحد رسید و نزدیک به ۲۰هزار واحد افزایش یافت. بازدهی هفتگی آن نیز حدود ۰.۹۱درصد ثبت شد. این اختلاف، تصویری دقیق‌تر از معاملات به دست می‌دهد. بازار در مجموع هفته برای همه سهم‌ها و گروه‌ها یکسان نبود. در حالی که نمادهای بزرگ و اثرگذار نتوانستند شاخص کل را به سطح پایان هفته قبل برگردانند، عملکرد سهام کوچک و متوسط در مجموع بهتر بود.
البته رشد هم‌وزن به معنای دور ماندن این بخش از فشار فروش نیست. موج عرضه روزهای نخست، بخش گسترده‌ای از بازار را درگیر کرد. تفاوت در نتیجه نهایی بود؛ جایی که کوچک‌ترها توانستند افت را جبران کنند و به بازدهی مثبت برسند، اما بزرگان همچنان بخشی از زیان را با خود به پایان هفته بردند.
فاصله سنگین خرید و فروش در روز آغازین
نخستین روز معاملاتی این هفته با برتری آشکار فروشندگان همراه بود. سرانه فروش به ۱۱۰ میلیون تومان رسید، درحالی‌که سرانه خرید حدود ۵۳ میلیون تومان بود. فاصله این دو رقم نشان می‌داد که سفارش‌های خرید از نظر متوسط مبلغ، توان برابری با فروش‌ها را ندارند. عدد گزارش‌شده برای قدرت خرید نیز منفی ۲.۰۹ بود. تشکیل ۳۱۴ صف فروش و ثبت تراز منفی ۸۰۵ میلیارد تومانی سفارش‌ها، نشانه‌های دیگری از دشواری معاملات شنبه بود. خریداران در چنین فضایی نتوانستند مانع شکل‌گیری صف‌های متعدد شوند و بخش مهمی از بازار زیر فشار عرضه باقی ماند.
در همین روز، ۴هزار و ۹۸۰ میلیارد تومان پول حقیقی از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی خارج شد. بنابراین، ضعف معاملات تنها در رنگ تابلو یا تعداد صف‌های فروش دیده نمی‌شد؛ بلکه جریان پول نیز به زیان بازار سهام بود. شروع هفته، هم از نظر ترکیب سفارش‌ها و هم از نظر رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی، شروعی نامطلوب رقم خورد.
سنگین‌ترین خروج هفته در روز دوم هفته
فشار فروش در یکشنبه این هفته ادامه یافت و این بار خروج پول حقیقی به ۷هزار و ۹۸۹ میلیارد تومان رسید که بیشترین رقم روزانه در طول هفته محسوب می‌شود. تراز سفارش‌های خرید و فروش نیز منفی ۴هزار و ۹۷۰ میلیارد تومان شد تا یکشنبه از این دو منظر، دشوارترین روز بازار باشد. در پایان این روز، ۶۸۳ نماد در محدوده منفی قرار داشتند و ۲۹۲ صف فروش ثبت شد. تعداد صف‌های فروش نسبت به شنبه کمتر بود، اما کاهش شمار صف‌ها به معنای بهبود عمومی معاملات نبود. خروج بیشتر پول و منفی‌تر شدن تراز سفارش‌ها نشان می‌داد که فشار در بخش‌های دیگری تشدید شده است.
مقایسه این دو روز، تفاوت شکل عرضه را روشن می‌کند. شنبه از نظر فاصله سرانه خرید و فروش و تعداد صف‌های فروش وضعیت نامطلوبی داشت و یکشنبه از نظر خروج نقدینگی و برتری سفارش‌های فروش رکورد منفی هفته را ثبت کرد. حاصل هر دو، افزایش فاصله بازار با نقطه آغاز هفته بود.
شروع تغییر از دل نمادها در روز سوم
نخستین نشانه‌های بهبود در دوشنبه ظاهر شد. شاخص کل هنوز اندکی منفی بود، اما شاخص هم‌وزن رشد کرد و تعداد نمادهای مثبت به ۶۴۶ مورد رسید. این ترکیب نشان می‌داد که تغییر مسیر در بخشی از بازار آغاز شده، هرچند هنوز در نماگر اصلی انعکاس کاملی پیدا نکرده است. تراز سفارش‌ها نیز به مثبت ۲هزار و ۹۷ میلیارد تومان رسید. پس از دو روز برتری فروشندگان، مثبت شدن این رقم نشانه مهمی بود؛ خریداران در بخشی از نمادها فعال‌تر شده بودند و عرضه‌ها دیگر در تمام بازار دست بالا را نداشتند. با این حال، یک هزار و ۷۰۶ میلیارد تومان دیگر پول حقیقی خارج شد. دوشنبه از همین جهت روزی میانه بود؛ به این شکل که وضعیت قیمت‌ها و سفارش‌ها بهتر شد، اما جریان پول هنوز تغییر جهت نداده بود. بازار از شدت فشار فاصله گرفت، بی‌آن‌که بتواند بازگشت هم‌زمان قیمت و نقدینگی را ثبت کند.
برتری قاطع خریداران در روز سه‌شنبه
سه‌شنبه ۱۲ آبان، قوی‌ترین روز هفته از نظر مجموعه نشانه‌های تقاضا بود. شاخص کل بیش از ۱۷۵هزار واحد افزایش یافت و شاخص هم‌وزن نیز بیش از ۳۹هزار واحد بالا رفت. این بار رشد بازار، هم در نمادهای بزرگ و هم در گستره وسیع‌تری از سهم‌ها دیده شد. تعداد نمادهای مثبت به ۸۰۷ مورد رسید و تنها ۱۳۹ نماد در محدوده منفی باقی ماندند. در سمت صف‌ها نیز فاصله چشمگیر بود: ۳۹۸ صف خرید در برابر ۴۱ صف فروش. پس از روزهایی که عرضه بر معاملات سایه انداخته بود، این ارقام از تغییر محسوس توازن بازار خبر می‌داد.
تراز سفارش‌ها به مثبت ۱۱هزار و ۵۴۸ میلیارد تومان رسید که بالاترین رقم مثبت هفته بود. هم‌زمان، ۴هزار و ۵۴۹ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی شد. همراهی ورود پول با افزایش شاخص‌ها و گستردگی نمادهای مثبت، سه‌شنبه را از یک روز صرفا صعودی متمایز کرد.
عبور تقاضا از آزمون عرضه در آخرین روز هفته
آخرین روز هفته نیز با رشد شاخص‌ها تمام شد، هرچند معاملات بدون فشار فروش پیش نرفت. در میانه بازار، موجی از عرضه شکل گرفت، اما خریداران بار دیگر تقویت شدند و توانستند برتری خود را تا پایان حفظ کنند. شاخص کل حدود ۸۸هزار واحد بالا رفت و شاخص هم‌وزن افزایشی بیش از ۱۴هزار واحد ثبت کرد. تراز سفارش‌ها نیز مثبت ۹هزار و ۳۴ میلیارد تومان بود. این رقم در کنار رشد شاخص‌ها، نشان می‌داد که بهبود روز سه‌شنبه به آخرین روز هفته هم رسیده است.
ورود پول حقیقی در چهارشنبه ۹۷۳ میلیارد تومان بود که این رقم اگرچه کمتر از رقم روز سه‌شنبه بود، اما همچنان مثبت بود. بازار برای دومین روز متوالی ورود نقدینگی را تجربه کرد، با این تفاوت که شدت آن کاهش یافت. پایان معاملات امیدوارکننده‌تر از آغاز هفته بود، ولی اندازه این بازگشت هنوز با خروج روزهای قبل فاصله زیادی داشت.
بدهی سنگین روزهای نخست
جمع خروج پول حقیقی در سه روز اول این هفته به ۱۴هزار و ۶۷۵ میلیارد تومان رسید. در برابر این رقم، مجموع ورود پول سه‌شنبه و چهارشنبه ۵هزار و ۵۲۲ میلیارد تومان بود. در نتیجه، خالص خروج هفتگی در سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی به ۹هزار و ۱۵۳ میلیارد تومان رسید. این حساب، دلیل اصلی احتیاط در ارزیابی بازگشت بازار است. ورود پول در دو روز پایانی اهمیت داشت، اما تنها بخشی از خروج قبلی را پوشش داد. سرمایه‌گذاران حقیقی در مجموع پنج روز این هفته، همچنان فروشنده خالص بودند. از این منظر، این هفته نه جبران کامل، که با تغییر جهت پایان یافت. این دو را نباید یکی دانست. مثبت شدن جریان روزانه می‌تواند نشانه بهبود باشد، اما برای قضاوت درباره ترمیم اعتماد، تراز تجمعی پول نیز اهمیت دارد که در این هفته همچنان فاصله قابل توجهی با تعادل داشت.
گردش بالا، بدون تضمین رونق
ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در مجموع پنج روز هفته منتهی به ۱۳ آبان به ۱۵۶هزار و ۹۵۱ میلیارد تومان رسید. میانگین روزانه نیز حدود ۳۱هزار و ۳۹۰ میلیارد تومان بود. با وجود تغییر محسوس جهت بازار، ارزش دادوستدها در بخش عمده هفته در محدوده ۲۸ تا ۳۳هزار میلیارد تومان باقی ماند. بیشترین ارزش معاملات در چهارشنبه با ۳۳هزار و ۲۷۷ میلیارد تومان ثبت شد. یکشنبه هم با ۳۲هزار و ۳۸۸ میلیارد تومان در رتبه بعدی ایستاد. قرار گرفتن این دو روز در صدر، نکته قابل توجهی داشت: یکی با ورود پول و رشد بازار همراه بود و دیگری با سنگین‌ترین خروج پول حقیقی هفته. بنابراین، بالا بودن ارزش معاملات به‌تنهایی برای توصیف وضعیت بازار کافی نیست. گردش بیشتر می‌تواند حاصل شدت گرفتن فروش باشد یا با فعال‌تر شدن تقاضا همراه شود. تفاوت این دو وضعیت را باید در کنار جریان پول، تغییر شاخص‌ها و وضعیت سفارش‌ها بررسی کرد.
بهترین روز هفته با کمترین ارزش معاملات
سه‌شنبه با وجود ثبت قوی‌ترین وضعیت تقاضا، پایین‌ترین ارزش معاملات هفته را داشت. رقم دادوستدها در این روز ۲۸هزار و ۷۰۳ میلیارد تومان بود که کمتر از روزهایی بود که فشار فروش در آن‌ها به‌مراتب بیشتر دیده می‌شد. این تفاوت، تناقضی در آمار نیست. ارزش معاملات، مبلغ دادوستد انجام‌شده را نشان می‌دهد، درحالی‌که تعداد صف‌های خرید، تراز سفارش‌ها و ورود پول حقیقی، جنبه‌های دیگری از رفتار بازار را روشن می‌کنند. ممکن است یک روز از نظر گردش معاملات در صدر نباشد، اما خریداران در آن برتری بیشتری داشته باشند. در روز سه‌شنبه نیز همین وضعیت دیده شد. ارزش معاملات کمتر بود، اما تعداد نمادهای مثبت، فاصله صف‌های خرید و فروش، تراز سفارش‌ها و ورود پول، همگی تصویر مساعدتری ارائه می‌کردند. تجربه این روز نشان داد که کیفیت تقاضا را نمی‌توان تنها با بزرگی رقم معاملات سنجید.
درآمد ثابت هم خروج را ثبت کرد
صندوق‌های درآمد ثابت نیز هفته را با تراز منفی پشت سر گذاشتند. مجموع آمار پنج روز از خروج حدود ۸هزار و ۱۳۱ میلیارد تومان پول از این صندوق‌ها حکایت داشت. ورود نقدینگی در روز یکشنبه نیز نتوانست نتیجه نهایی هفته را تغییر دهد.
خروج پول از سهام به‌طور خودکار معادل انتقال آن به صندوق‌های درآمد ثابت نیست. هر دو بخش در جمع هفتگی خروج ثبت کرده‌اند و آمار موجود، مقصد نهایی منابع خارج‌شده را مشخص نمی‌کند. آن‌چه روشن است، محدود نماندن تراز منفی به معاملات سهام است.
آن‌چه برای هفته بعد باقی ماند
مهم‌ترین دستاورد بازار در روزهای پایانی این هفته، شکستن برتری پیوسته فروشندگان بود. افزایش نمادهای مثبت، کاهش صف‌های فروش و ورود پول حقیقی نشان داد که خریداران دوباره در معاملات نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند. در عین حال، افت هفتگی شاخص کل و خروج خالص پول، محدودیت این بهبود را آشکار کرد. برای ارزیابی ادامه مسیر، ماندگاری این تغییر اهمیت بیشتری از رنگ آخرین روز دارد. بازار در سه‌شنبه و چهارشنبه توانست عرضه‌ها را پاسخ دهد؛ اما مسئله این است که این توان در جلسات بعد نیز حفظ می‌شود یا نه؟
خلاصه که بورس تهران، هفته اخیر را بهتر از آن‌چه آغاز کرده بود به پایان رساند، اما بهتر شدن پایان، کارنامه منفی را مثبت نکرد. خریداران در دو روز آخر بخشی از میدان را پس گرفتند؛ آن‌چه هنوز جبران نشده، هم در فاصله شاخص کل با سطح هفته قبل دیده می‌شود و هم در تراز پول حقیقی. بازگشت، برای آن‌که از یک حرکت کوتاه فراتر برود، باید در ادامه معاملات دوام بیاورد.
