انیمیشن ایران میتواند به خارج از مرزها برود
اسماعیل شرعی، کارگردان پویانمایی و مدرس دانشگاه، معتقد است که انیمیشن یکی از مؤثرترین رسانهها برای روایت مفاهیم جنگ، مقاومت و دفاع است؛ رسانهای که با بهرهگیری از زبان جهانی تصویر، میتواند پیام خود را به مخاطبان داخلی و بینالمللی، از کودکان و نوجوانان تا بزرگسالان، منتقل کند.
در روزگار جنگ، هنر بیش از هر زمان دیگری به ابزاری برای روایت، آگاهیبخشی و ثبت حقیقت تبدیل میشود. در این میان، انیمیشن بهواسطه زبان فراگیر، ظرفیت بالای روایتگری و توانایی برقراری ارتباط با طیف گستردهای از مخاطبان، جایگاهی ویژه پیدا میکند. این رسانه میتواند مفاهیمی چون ایثار، مقاومت، دفاع و پیامدهای جنگ را با بیانی هنرمندانه و ماندگار به تصویر بکشد و از مرزهای جغرافیایی فراتر رود.
در همین خصوص با اسماعیل شرعی، کارگردان پویانمایی و مدرس دانشگاه، درباره ظرفیتهای انیمیشن در بازنمایی جنگ و نقش آن در انتقال پیام به مخاطبان جهانی گفتگو کردیم.
شرعی درباره درباره ظرفیتهای انیمیشن در بازنمایی جنگ گفت: انیمیشن یکی از اثرگذارترین رسانهها برای روایت مفاهیم مرتبط با جنگ، مقاومت و دفاع است؛ رسانهای که میتواند با زبانی هنری و جهانی، پیام خود را به مخاطبان کودک، نوجوان و بزرگسال منتقل کند.
وی با اشاره به سابقه تولید آثار جنگی در حوزه انیمیشن افزود: این نخستینبار نیست که هنرمندان ایرانی به سراغ چنین موضوعاتی میروند. پیش از این نیز آثار ارزشمندی در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و همچنین مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تولید شده است. هنرمندانی همچون امیر مهران و خانم خلیلی در این حوزه آثار درخشانی خلق کردهاند که برخی از آنها موفق به کسب جوایز معتبر داخلی و بینالمللی شدهاند.
این مدرس دانشگاه درباره وضعیت فعلی تولید انیمیشن در مرکز گسترش بیان کرد: در سالهای گذشته، مرکز گسترش نقش مهمی در تولید انیمیشن هنری ایفا میکرد و آثار قابلتوجهی را به جشنوارهها میفرستاد؛ آثاری که بارها مورد تقدیر قرار گرفتند. با این حال، در دوره اخیر فعالیتهای این حوزه کمتر به چشم آمده و انتظار میرود در سالهای آینده، شاهد حضور پررنگتر مرکز در عرصه تولید انیمیشن باشیم.
وی در ادامه با تأکید بر اهمیت محتوا در آثار جنگی عنوان کرد: آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، زاویه نگاه و نوع روایت است. جنگ به خودی خود پدیدهای تلخ و ناگوار است، اما میتوان از دل آن، مفاهیمی چون ایثار، مقاومت، دفاع از وطن و پاسداری از ارزشها را به تصویر کشید؛ مفاهیمی که ماندگار و الهامبخش هستند.
این کارگردان انیمیشن تشریح کرد: در روایت جنگ، تمرکز نباید صرفاً بر صحنههای خشونتآمیز و اکشن باشد. آنچه اثر را ماندگار میکند، نمایش زیباییهای دفاع، رشادت رزمندگان، ایثار شهدا و ارزشهایی است که در دل این حوادث شکل میگیرد. این نگاه میتواند تأثیر عمیقتری بر مخاطب بگذارد.
وی افزود: انیمیشن این قابلیت را دارد که علاوه بر اطلاعرسانی و آگاهیبخشی، در بیدارسازی جوامع نیز نقشآفرین باشد. این رسانه میتواند مخاطب را با واقعیتهای جنگ، فلسفه دفاع و پیامدهای آن آشنا کند و نگرش او را نسبت به این مسائل ارتقا دهد.
شرعی درباره عناصر مؤثر در تولید یک اثر موفق گفت: همه اجزای یک اثر هنری اهمیت دارند؛ از داستان و عمق محتوا گرفته تا طراحی بصری، رنگ، موسیقی، میزانسن و شیوه اجرا. هیچکدام به تنهایی کافی نیستند و تنها در کنار یکدیگر است که میتوانند اثری ماندگار خلق کنند.
وی ادامه داد: هنر زمانی موفق است که بتواند نگرش مخاطب را تغییر دهد و او را به سطح بالاتری از درک و آگاهی برساند. رسالت هنرمند نیز دقیقاً همین است؛ اینکه دست مخاطب را بگیرد و او را به افقهای تازهای هدایت کند.
این کارگردان انیمیشن درباره ظرفیت جهانی آثار ایرانی نیز اظهار کرد: هر اثری که از ذهن و فرهنگ یک هنرمند ایرانی نشأت بگیرد، حامل هویت و فرهنگ ایرانی است. همین ویژگی است که برای مخاطبان جهانی جذابیت ایجاد میکند و میتواند زمینه ارتباط فرهنگی را فراهم سازد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تجربه نشان داده است که مخاطبان خارجی از آشنایی با فرهنگ ایرانی استقبال میکنند. انیمیشن ایرانی، به واسطه هویت فرهنگی خود، میتواند فراتر از مرزها حرکت کند و پیام خود را به جهانیان برساند.
