پرونده ایلهان عمر؛ تحقیقات قضایی یا تسویه‌حساب سیاسی ترامپ؟
تحریریه آوش/ آن چه روشن است این که پرونده ایلهان عمر دیگر صرفاً یک موضوع مربوط به سوابق مهاجرتی یک نماینده کنگره نیست؛ بلکه به یکی از تازه‌ترین میدان‌های تقابل سیاسی میان دولت ترامپ و مخالفان دموکرات او تبدیل شده است
ماموران فدرال آمریکا روز ۱۲ اکتبر خانه ایلهان عمر، نماینده سومالیایی‌الاصل کنگره آمریکا از ایالت مینه‌سوتا، را در واشنگتن دی‌سی جست‌وجو کردند؛ اقدامی که در چارچوب تحقیقات درباره احتمال جعل اسناد مهاجرتی انجام شد. این تحقیقات به سال ۱۹۹۵ و زمان ورود عمر به آمریکا بازمی‌گردد و بر این موضوع متمرکز است که آیا او یا پدرش در اسناد مهاجرتی درباره تاریخ تولد او و سوابق خدمت نظامی پدرش اطلاعات نادرستی ارائه کرده‌اند یا خیر.
در جریان این جست‌وجو، ماموران فدرال تعدادی جعبه حاوی مدارک و شواهد را از خانه عمر خارج کردند. گزارش‌ها حاکی از آن است که گذرنامه، تلفن همراه و رایانه او نیز در میان وسایل ضبط‌شده بوده‌اند.
ماجرا از کجا شروع شد؟
آغاز علنی این ماجرا را باید در سال ۲۰۱۹ جست‌وجو کرد؛ زمانی که ایلهان عمر به همراه الکساندریا اوکاسیو کورتز، رشیده طلیب و آیانا پرسلی، گروهی از نمایندگان جوان و مترقی حزب دموکرات موسوم به «اسکواد» (The Squad) را تشکیل می‌دادند و حملات سیاسی کم‌سابقه‌ای علیه دولت اول ترامپ و سیاست‌هایش انجام می‌دادند.
ترامپ از اواسط سال ۲۰۱۹ حملات شخصی خود علیه عمر را آغاز کرد. او در کاخ سفید گفت عمر «خوش‌شانس بوده که در اینجا (آمریکا) است». ترامپ همچنین در یک تجمع انتخاباتی در کارولینای شمالی، زمانی که طرفدارانش شعار «او را به خانه‌اش بفرستید» سر می‌دادند، به این حملات دامن زد.
هرچه به انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ نزدیک‌تر می‌شدیم، حملات ترامپ به این نماینده کنگره شدت بیشتری می‌گرفت و به یکی از محورهای ثابت سخنرانی‌های انتخاباتی او تبدیل شده بود.با این حال، این نخستین بار در جریان چند سال تقابل میان یک نماینده مسلمان و دموکرات که آشکارا ترامپ را به باد انتقاد می‌گیرد و رئیس‌جمهوری است که قدرت اجرایی واشنگتن را در اختیار دارد، است که این جدال سیاسی به مرحله تحقیقات فدرال و جست‌وجوی خانه نماینده کنگره رسیده است.حالا، کمتر از یک هفته مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، که در آن تمام کرسی‌های مجلس نمایندگان و حدود یک‌سوم کرسی‌های سنا به رای گذاشته می‌شوند، تنش میان ترامپ و عمر وارد مرحله تازه‌ای شده است.این فشارها تا جایی پیش رفته که وال‌استریت ژورنال گزارش داده دولت ترامپ در حال بررسی راه‌های احتمالی برای لغو شهروندی عمر و اخراج او از آمریکا است؛ اقدامی که البته با موانع حقوقی جدی روبه‌رو خواهد بود.
پرونده‌های علیه ایلهان عمر کدامند؟
پرونده‌ای که وزارت دادگستری آمریکا درباره عمر دنبال می‌کند، در درجه نخست به سوابق مهاجرتی او و خانواده‌اش مربوط است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، ایلهان عمر در سال ۱۹۹۵ به‌عنوان پناهنده از سومالی وارد آمریکا شد. او و خانواده‌اش پس از فرار از جنگ داخلی سومالی، چهار سال را در اردوگاه پناهندگان کنیا گذرانده بودند. عمر در سال ۲۰۰۰ و در پی دریافت شهروندی آمریکا توسط پدرش، تابعیت این کشور را به دست آورد. عمر هرگونه جعل اسناد مهاجرتی را رد کرده و اقدامات دولت ترامپ را نوعی انتقام‌گیری سیاسی از رقبای او دانسته است؛ تلاشی برای تحت فشار قرار دادن منتقدان و وادار کردن آنها به سکوت.
در حال حاضر، دادگستری آمریکا در حال بررسی سوابق مهاجرتی اوست تا مشخص شود آیا عمر یا پدرش هنگام ارائه مدارک مربوط به دریافت شهروندی، درباره تاریخ تولد او اطلاعات نادرستی ارائه کرده‌اند یا خیر.
یکی از محورهای اصلی این تحقیقات آن است که آیا عمر هنگام دریافت شهروندی پدرش در سال ۲۰۰۰، به‌جای زیر ۱۸ سال بودن، ۱۸ سال یا بیشتر داشته است یا خیر و این موضوع اهمیت حقوقی دارد؛ زیرا در صورت اثبات چنین ادعایی، ممکن است واجد شرایط دریافت شهروندی از طریق تابعیت پدرش نبوده باشد.
موضوع دیگر، بررسی سوابق خدمت نظامی پدر عمر و احتمال ارائه اطلاعات نادرست درباره آن در پرونده مهاجرتی خانواده است. پدر عمر در سال ۲۰۲۰ درگذشت و همین نیز تحقیقات را پیچیده‌تر کرده است.
وال‌استریت ژورنال گزارش داده که موضوع سوابق مهاجرتی عمر در دولت بایدن نیز بررسی شده بود، اما در آن زمان وزارت امنیت داخلی آمریکا بر اساس اطلاعات موجود، به نتیجه‌ای نرسید که پیگیری اتهامات را توجیه کند.حالا نه‌تنها ماموران فدرال در ۱۲ اکتبر به خانه او در واشنگتن رفتند و شماری از وسایل شخصی و الکترونیکی او را ضبط کردند، بلکه برای چند نفر از اعضای خانواده و افراد مرتبط با این پرونده نیز احضاریه‌هایی صادر شده است تا در برابر هیئت منصفه عالی فدرال حاضر شوند و به سوالات پاسخ دهند.
اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. ژنین پیرو، دادستان ناحیه کلمبیا، روز ۱۳ اکتبر اعلام کرد که تحقیقات دفترش تنها به سوابق مهاجرتی عمر محدود نیست و اظهارنامه‌ها و گزارش‌های مالی او را نیز بررسی می‌کند.
با این حال، طبق گزارش وال‌استریت ژورنال، پیش‌تر یک نهاد نظارتی در کنگره آمریکا که اعضای هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه در آن حضور دارند، موضوع دارایی‌های عمر را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده بود که شواهد کافی برای اثبات تخلف مالی او وجود ندارد.
این نهاد در ماه سپتامبر توصیه کرده بود که اتهامات مربوط به گزارش‌های مالی عمر کنار گذاشته شود. با این حال، این توصیه به معنای مختومه شدن قطعی تحقیقات احتمالی دادستانی نیست. وکیل عمر نیز هرگونه تخلف از سوی موکلش را رد کرده است. خود او هم در یک تجمع انتخاباتی اعلام کرد: «ما مرعوب نخواهیم شد، سکوت نخواهیم کرد و نخواهیم ترسید.»
قضیه پیچیده‌تر می‌شود
ماجرا به اینجا ختم نشده است. نیویورک‌تایمز در گزارشی تازه مدعی شده که ماموران فدرال در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما، در سال ۲۰۱۶، درباره احتمال جعل اسناد ازدواج ایلهان عمر تحقیق کرده‌اند. بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، اف‌بی‌آی و وزارت امنیت داخلی آمریکا اسناد مربوط به ازدواج عمر در سال ۲۰۰۹ با احمد نور سعید علمی را بررسی کرده بودند؛ ازدواجی که درست پیش از ورود عمر به مجلس ایالتی مینه‌سوتا انجام شد.
مقام‌های فعلی و سابق به نیویورک‌تایمز گفته‌اند که بازرسان در جریان این تحقیقات به شواهدی رسیده بودند که احتمال صوری بودن این ازدواج را مطرح می‌کرد؛ از جمله این فرضیه که هدف از ازدواج، کمک به دریافت گرین‌کارت آمریکا برای علمی بوده است.
موضوعی که سال‌ها به‌عنوان شایعه در محافل سیاسی آمریکا مطرح بوده، این است که علمی ممکن است برادر عمر بوده باشد؛ ادعایی که هیچ‌گاه به‌طور قطعی اثبات نشده و عمر نیز آن را رد کرده است.
نیویورک‌تایمز نوشته است که دادستان‌ها در نهایت تصمیم گرفتند پرونده را به مرحله پیگرد قضایی نرسانند؛ زیرا به این نتیجه رسیده بودند که مهلت قانونی پنج‌ساله برای پیگرد کیفری این تخلف احتمالی به پایان رسیده است. بنابراین، وجود تحقیقات و شواهد احتمالی را نباید با اثبات جرم اشتباه گرفت. این پرونده نیز مانند سایر اتهامات مطرح‌شده علیه عمر، تاکنون به محکومیت قضایی او منجر نشده است.
واکنش‌های مقامات سیاسی
باراک اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا که تحقیقات مربوط به ازدواج عمر در دوران دولت او آغاز شده بود، اقدامات جدید دولت ترامپ را محکوم کرده است. او در واکنشی علنی، دولت ترامپ را متهم کرد که از ابزارهای فدرال برای هدف قرار دادن رقبای سیاسی خود استفاده می‌کند. در واکنش به انتقادهای اوباما، مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی دولت ترامپ، در مصاحبه‌ای با فاکس‌نیوز گفت که اوباما از واقعیت‌های پرونده اطلاعی ندارد و نمی‌داند درباره چه موضوعی صحبت می‌کند.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا نیز وارد این جدال شد و پنجشنبه گذشته گفت: «در دولت ترامپ ما از قبل قضاوت نمی‌کنیم و اجازه می‌دهیم واقعیت‌ها و قانون، مبنای تصمیم‌گیری باشند.»
حالا در کمتر از یک هفته مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای، تحقیقات فدرال درباره ایلهان عمر وارد مرحله تازه‌ای شده است. عمر به دنبال پیروزی در پنجمین انتخابات خود برای ورود به کنگره است و ترامپ نیز از سوی دیگر با چالش‌هایی از جمله جنگ ایران، افزایش هزینه‌های سوخت و زندگی و نارضایتی بخشی از افکار عمومی از عملکرد اقتصادی دولتش روبه‌روست.
در چنین شرایطی، تشدید تحقیقات علیه یکی از سرسخت‌ترین منتقدان ترامپ، پرسش‌های جدی درباره انگیزه‌ها و زمان‌بندی این اقدامات ایجاد کرده است. پرونده ازدواج عمر، با وجود طرح اتهامات متعدد طی سال‌های گذشته، تاکنون به نتیجه قضایی مشخصی نرسیده و گزارش‌های تازه درباره تحقیقات سال ۲۰۱۶ نیز نشان می‌دهد که مقام‌های فدرال پیش‌تر این موضوع را بررسی کرده بودند، اما به دلیل پایان مهلت قانونی، پیگرد کیفری را ادامه ندادند.
از سوی دیگر، پرونده سوابق مهاجرتی عمر نیز با موانع حقوقی و سیاسی متعددی روبه‌روست. به همین دلیل، هنوز نمی‌توان با قطعیت درباره نتیجه نهایی تحقیقات یا امکان لغو شهروندی او اظهارنظر کرد. با این حال، آن چه روشن است این که پرونده ایلهان عمر دیگر صرفاً یک موضوع مربوط به سوابق مهاجرتی یک نماینده کنگره نیست؛ بلکه به یکی از تازه‌ترین میدان‌های تقابل سیاسی میان دولت ترامپ و مخالفان دموکرات او تبدیل شده است.
