از کیف تا مرزهای ناتو؛ جنگ اوکراین و روسیه در آستانه فصل جدید رویایی!

با نزدیک شدن به پنجمین سال جنگ روسیه و اوکراین، حالا حملات دو طرف به زیرساخت‌های حیاتی یکدیگر شدت گرفته و همزمان، ورود پهپادها و موشک‌های روسی به حریم هوایی کشورهای همسایه اوکراین، نگرانی‌ها از گسترش دامنه درگیری را افزایش داده است. در این میان، نزدیک شدن زمستان و وابستگی میلیون‌ها نفر به شبکه‌های انرژی، زیرساخت‌های برق و سوخت، بار دیگر این جنگ به ظاهر بی‌پایان را به سرخط خبرهای بین‌المللی تبدیل کرده است. 
 

حملات روزهای اخیر چه بود؟ 

روسیه در ۳ اکتبر به پل شمالی در کیف، که یکی از گذرگاه‌های اصلی اوکراین برای جا‍به‌جایی لجستیک جنگی و همچنین یکی از راه‌های اصلی برای انتقال مواد مورد نیاز غیرنظامیان است را مورد هدف قرار داد و باعث کشتن ۶ نفر شد.  این اتفاق زمانی رخ داده که روسیه حملات خود به زیرساخت‌های انرژی اوکراین و خصوصا پایتخت آن، کیف، را در روزهای اخیر شدت داده است. 

هم چنین در دو روز اخیر نیز روسیه سه پل از ۶ پل روی رود دنیپرو که کیف را به بخش شرقی اوکراین وصل می‌کند هدف قرار داد و باعث شد تا آن‌ها کاملا یا موقتا بسته شوند. الگوی حملات گذشته روسیه نیز این گونه بود که آن‌ها پمپ‌های بنزین، مراکز داده و انبارهای سوپرمارکت‌های بزرگ را مورد هدف قرار می‌داد، اما گویا اهداف روسیه به زیرساخت‌های حیاتی‌تر گسترس یافته است. 

در همین حال وزیر امور خارجه روسیه گفت که این کشور به «هدف قرار دادن اهداف بیشتری در شهرهای مختلف اوکراین ادامه خواهند و از شهروندان و همچنین دیپلمات‌های کشورهای خارجی حاضر در کیف خواست تا سریع‌تر آنجا را ترک کنند». 
وزیر دفاع روسیه نیز روز شنبه تایید کرد که روسیه پشت حمله به پل شمالی بوده و ادعا کرد که اوکراین از این پل برای انتقال سرباز و لجستیک نظامی استفاده می‌کرده است. 

ویتالی کلیچکو، شهردار کیف در این باره گفت که سطح رویی پل تخریب شده و به همین علت آن‌ها مجبور شدند پل را ببندند که منجر به بسته شدن راه و ایجاد ترافیک سنگین در منطقه شمالی کیف شد. 
جمعه نیز نیروهای روسی شبانه به خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین، با پهباد و بمب‌های هدایت شونده حمله کردند و ۵ نفر را کشتند و ۴۰ نفر را زخمی کردند. حملات دیگر در مناطق اودسا و ایزیوم نیز گزارش شد که منجر به کشته شدن تعدادی از شهروندان اوکراینی شد. 

حملات اوکراین در تابستان

این موج حملات روسیه را نمی‌توان جدا از حملات گسترده اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه در ماه‌های گذشته بررسی کرد؛ حملاتی که در تابستانی که گذراندیم شدت کم‌سابقه‌ای پیدا کرد. 

آسوشیتیدپرس در روز ۳ سپتامبر گزارش داد که به خاطر حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفت، سوخت هواپیماها و خودروها با کمبود شدید در سراسر روسیه و خصوصا مسکو منجر شده و هزاران سفارش مردم به دلیل کمبود سوخت لغو شده است. حملات تابستانه اوکراین به صورت پرتاب و برخورد پهبادهایی بود که به صورت دسته‌های چند صدتایی به اهدافی در دل خاک روسیه برخورد می‌کردند و رهگیری‌شان برای پدافندهای خسته هوایی روسیه دشوار و تقریبا غیرممکن بوده است. پالایشگاه‌های عظیم «اوزون» و «Wildberries» که از منابع اصلی تامین سوخت سراسر روسیه بودند به صورت پی در پی مورد هجوم و برخورد پهبادها و در مواردی موشک‌های اوکراینی قرار گرفتند. داده‌های وزارت دفاع اوکراین که به دست اسوشیتید پرس رسیده نشان می‌دهد که در سه ماهه تابستان، نزدیک به ۴۴ هزار پهباد از سوی اوکراین به سمت روسیه پرتاب شده است. 
شدت حملات اوکراین در ۴ سالی که از این جنگ مرگبار می‌گذرد، بی‌سابقه بوده است. به جز دو پالایشگاه بزرگی که اشاره شد، به منابع نفتی کوچک و بزرگ از سنت پترزبورگ و مسکو تا سیبری مورد حمله قرار گرفتند. 

تهدیدات اخیر مولداوی و رومانی

اما دامنه این رویارویی تنها به خاک روسیه و اوکراین محدود نماند و در روزهای اخیر، ورود پهپادها و موشک‌ها به حریم هوایی مولداوی و رومانی، نگرانی‌ها درباره سرریز شدن جنگ به کشورهای همسایه اوکراین و حتی درگیری مستقیم‌تر با ناتو را افزایش داده است. 

رئیس‌جمهور مولداوی، مایا ساندو شنبه گفت که «جنگ اوکراین هر روز به خاک ما نزدیک می‌شود. من حملات اخیر روسیه به اوکراین را که به شدت به مرزهای ما نزدیک بود را محکوم می‌کنم، جنگ در پاشنه در مولداوی است». این اعلام خطر از آنجا ناشی می‌شود که به تازگی ۵ موشک و پهباد به حریم هوایی مولداوی وارد و در آسمان مولداوی منفجر شدند. ساندو گفت که پوتین به هر نحوی که شده باید متوقف شود. 
موشکی که روسیه در آسمان مولداوی منفجر کرد، نیز در مرز میان اوکراین و مولداوی در منطقه اودسا دیده شد و زمانی منفجر شد که مهمات سرگردان (loitering munition) خود روسیه به هوا فرستاده بود را منفجر کرد. 

اما این اولین واقعه از این دست نبوده است. در سه حادثه مشابه قبلی در ۳۰ سپتامبر، پهبادهای روسی به حریم هوایی مولداوی وارد شده بودند و همچنین قبل‌تر از آن نیز در ۲۴ سپتامبر، پهبادهایی که گفته می‌شود متعلق به روسیه بوده، در حملاتی شبانه که قرار بوده به اوکراین انجام شود، وارد حریم هوایی مولدادی و رومانی شده بودند. 
اما خطر اصلی که رویایی روسیه با ناتو را تا آستانه شروع درگیری پیش برد بر می‌گردد به ۱۶ آگوست که یک جنگنده متعلق به ناتو یک پهبادی روسی را که وارد حریم رومانی و در نزدیکی مرز میان مولداوی و رومانی شده بود را سرنگون کرد. 

تهدیدات علیه ناتو هسته‌ای شد

ورود جنگ به حریم هوایی کشورهای عضو ناتو، در کنار تهدیدهای مسکو درباره کالینینگراد، سطح دیگری از نگرانی را ایجاد کرده است؛ نگرانی از اینکه رویارویی روسیه و غرب از یک جنگ نیابتی و غیرمستقیم فراتر برود. 
پنجشنبه گذشته بود که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه اتهامات نزدیک بودن حملات به خاک اروپا را رد کرد، اما در عین حال گفت که با تمام توان خود به تهدیدات علیه خود پاسخ خواهد داد. حرف‌های پوتین ظاهرا جوابی بوده به برگزاری رزمایش نظامی در دریای بالتیک و همچنین توقیف چندین کشتی نفت‌کش و باری روسی در اواسط تابستان.
او قبل‌تر نیز به ناتو هشدار داده بود که در دفاع از کالینینگراد کوتاه نخواهد آمد، حتی اگر مجبور شود از سلاح هسته‌ای برای رفع تهدید علیه این قسمت جدا افتاده از سرزمین اصلی روسیه، استفاده کند. 
شاید دلیل این که پوتین چنین تهدیدی را مطرح کرد نیز همین بود که هفته گذشته، سفارت‌خانه روسیه در اروپا در بیانیه‌های جداگانه ادعا کردند «اطلاعات نشان می‌دهد که ناتو در حال آماده شدن برای محاصره هوایی و دریایی کالینینگراد است». 
 

زمستان سخت اوکراین

در همین حین، مقام‌های اوکراینی هشدار داده‌اند زمستان پیش‌رو ممکن است سخت‌ترین زمستان این کشور از زمان آغاز حمله روسیه باشد و روسیه می‌خواهد حملات گسترده‌ای علیه شبکه برق و زیرساخت‌های انرژی اوکراین انجام دهد. 
به گزارش نیویورک تایمز، طرحی که گفته می‌شود روسیه برای تشدید فشار بر اوکراین در زمستان آماده کرده، شامل حملات پی‌درپی به نیروگاه‌های حرارتی و برق‌آبی، پست‌های برق، تأسیسات گرمایشی و زیرساخت‌های آب و فاضلاب است. در این طرح، استفاده از مجموعاً تا هزار موشک، پهپاد و بمب مطرح شده و کی‌یف، خارکیف و اودسا از اهداف اصلی عنوان شده‌اند. همچنین ادعا شده روسیه قصد دارد با حمله به تأسیسات اتصال نیروگاه‌های هسته‌ای به شبکه، فعالیت سه نیروگاه هسته‌ای فعال اوکراین را مختل کند.
ولادیمیر پوتین پیش‌تر گفته بود روسیه زمستان امسال حملات قابل‌توجهی به زیرساخت‌های انرژی اوکراین انجام خواهد داد و آن را واکنشی به حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه توصیف کرد. ولودیمیر زلنسکی نیز با نزدیک شدن زمستان بر تقویت پدافند در برابر حملات موشکی و پهپادی تأکید کرده است. 
حال اما در آستانه ۵ سالگی این جنگ به ظاهر بی‌پایان، به نظر نمی‌رسد که هیچ کدام از دو طرف بخواهند عقب‌نشینی کنند و جنگ به حمله به زیرساخت‌ها رسیده است، آن هم درست در فصلی که سرمای غرب روسیه و شرق اوکراین، زمین منازعه را ظاهرا قرار است به داغ‌ترین قسمت از این جنگ خانمان‌سوز تبدیل کند.