لیگ را به هم ریختیم؛ آخرش برای مدال یا برای آینده؟
در حالی که تیم امید ایران خود را برای حضور در بازیهای آسیایی آماده میکند، فوتبال کشور بار دیگر با همان چالش همیشگی روبهرو شده است؛ تقابل منافع تیمهای باشگاهی و تیم ملی امید. چالشی که سالهاست تکرار میشود و هر بار برای چند هفته نظم مسابقات لیگ را بر هم میزند، اما در نهایت نه تیم امید به موفقیت بزرگی میرسد و نه فوتبال ایران از دل این پروژه صاحب یک نسل آماده و آیندهدار میشود.
این روزها شاگردان حسین عبدی در ژاپن حضور دارند و برای رقابت با امارات، چین و کرهشمالی آماده میشوند. اما شاید مهمتر از نتایج این مسابقات، پرسشی باشد که بار دیگر مقابل مدیران فوتبال ایران قرار گرفته؛ آیا واقعاً اصرار بر حضور با تیم زیر ۲۳ سال در چنین رقابتهایی بهترین تصمیم ممکن است؟
واقعیت این است که هر بار با آغاز اردوهای تیم امید، اختلاف میان باشگاهها و فدراسیون فوتبال از نو آغاز میشود. باشگاهها از دست دادن بازیکنان تأثیرگذار خود را نمیپذیرند و نگران افت فنی یا مصدومیت سرمایههایشان هستند. از سوی دیگر، کادر فنی تیم امید نیز برای کسب نتیجه و تحقق مطالبه مدالآوری، خواهان در اختیار داشتن بهترین بازیکنان این رده سنی است. نتیجه این کشمکش، تعویق مسابقات لیگ و ایجاد بینظمی در برنامه رقابتهای داخلی است؛ اتفاقی که این فصل نیز تکرار شده است.
اما نکته جالب اینجاست که بسیاری از قدرتهای فوتبال آسیا مسیر متفاوتی را انتخاب کردهاند. ژاپن، عربستان، قطر و ازبکستان با نگاه توسعهایتر به این مسابقات وارد شدهاند و به جای استفاده حداکثری از بازیکنان زیر ۲۳ سال، بخش عمده فهرست خود را از بازیکنان زیر ۲۱ سال تشکیل دادهاند؛ بازیکنانی که قرار است ستون اصلی تیمهای آینده این کشورها باشند.
ژاپن شاید بهترین نمونه باشد. ساموراییها بدون حتی یک بازیکن بالای ۲۱ سال در بازیهای آسیایی حاضر شدهاند و این رقابتها را نه یک تورنمنت صرفاً نتیجهمحور، بلکه بخشی از فرآیند آمادهسازی نسل آینده فوتبال خود میدانند. ازبکستان نیز دقیقاً همین مسیر را در پیش گرفته؛ کشوری که در سالهای اخیر فاصله خود را با قدرتهای سنتی آسیا کاهش داده و حالا در بسیاری از ردههای سنی به رقیبی جدی برای ایران تبدیل شده است.
در مقابل، فوتبال ایران همچنان میان نتیجهگرایی کوتاهمدت و توسعه بلندمدت سرگردان است. از یک سو برای کسب مدال تحت فشار قرار دارد و از سوی دیگر نمیتواند از فرصت چنین تورنمنتهایی برای آمادهسازی نسل بعدی بهره کامل ببرد. نتیجه این رویکرد آن شده که نه لیگ از آسیبهای اردوهای تیم امید در امان میماند و نه تیمهای پایه به اندازه رقبای آسیایی فرصت رشد پیدا میکنند.
البته تیم حسین عبدی نیز نسبت به دورههای گذشته جوانتر شده و حضور ۱۲ بازیکن زیر ۲۱ سال در فهرست نشان میدهد نگاه توسعهای تا حدی در حال شکلگیری است. با این حال هنوز بخش اصلی ترکیب را بازیکنان زیر ۲۳ سال تشکیل میدهند و ایران همچنان از الگوی کشورهای موفق آسیایی فاصله دارد.
شاید زمان آن رسیده باشد که فوتبال ایران به جای تکرار نسخههای قدیمی، نگاهی دقیقتر به تجربه کشورهایی مانند ژاپن و ازبکستان داشته باشد؛ کشورهایی که بازیهای آسیایی را نه صرفاً فرصتی برای مدالآوری، بلکه سکویی برای ساختن آینده میبینند. آیندهای که به نظر میرسد آنها سالهاست برایش برنامه دارند، اما ما هنوز درباره شیوه رسیدن به آن اختلاف نظر داریم.
