سابر ایران؛ پشت صف سفارت، با پیرترین ترکیب قهرمانی جهان
تیم ملی شمشیربازی اسلحه سابر ایران در حالی باید از اول مرداد در رقابتهای قهرمانی جهان هنگکنگ روی پیست برود که هنوز مشخص نیست اصلاً به این مسابقات خواهد رسید یا نه. معضل همیشگی صدور ویزا، این بار هم گریبان شمشیربازی ایران را گرفته؛ مشکلی که باعث لغو پرواز نخست ملیپوشان شد و حتی سفر در موعد دوم را نیز در هالهای از ابهام قرار داده است.
قرار بود علی پاکدامن، محمد فتوحی، نیما زاهدی، طاها کارگرپور و نجمه سازنچیان روز ۲۹ تیر راهی هنگکنگ شوند تا چند روز پیش از آغاز مسابقات، زیر نظر کریستین بائو آخرین تمرینات خود را انجام دهند، اما صادر نشدن ویزا، برنامه را به هم ریخت. بلیتها باطل شد، اعزام به ۳۰ تیر موکول شد و تا لحظه تنظیم این گزارش نیز خبری از صدور روادید نبود.
این اتفاق فقط به معنای یک روز تأخیر در سفر نیست؛ بلکه از دست رفتن چند جلسه تمرینی با سرمربی، تطبیق نداشتن با شرایط محل مسابقه و ورود مستقیم به مهمترین رویداد سال بدون آمادهسازی نهایی است؛ شرایطی که برای تیمی که مدتهاست از روزهای اوج خود فاصله گرفته، میتواند ضربهای مضاعف باشد.
پیرترین ترکیب مسابقات؛ زنگ خطری که سالها شنیده نشد
اما مشکل سابر ایران فقط ویزا نیست. نگاهی به فهرست شرکتکنندگان مسابقات قهرمانی جهان، تصویر نگرانکنندهتری را نشان میدهد.
چهار شمشیرباز ایران در بخش مردان عبارتند از علی پاکدامن (۳۵ سال)، محمد فتوحی (۳۵ سال)، نیما زاهدی (۲۸ سال) و طاها کارگرپور (۲۰ سال). میانگین سنی این ترکیب ۲۹.۵ سال است؛ عددی که در مقایسه با تیمهای مدعی، بهوضوح بالاتر است و حتی بر اساس فهرست ثبتنامشده مسابقات، یکی از بالاترین میانگینهای سنی بین تیمهای حاضر به شمار میرود.
در حالی که قدرتهای سنتی سابر مانند فرانسه، کره جنوبی، ایتالیا، ژاپن، مصر، آمریکا و رومانی عمدتاً با میانگین سنی بین ۲۲ تا ۲۶ سال وارد مسابقات شدهاند، ایران همچنان بخش عمده بار خود را بر دوش شمشیربازان ۳۵ ساله گذاشته است.
البته بالا بودن سن الزاماً نقطه ضعف نیست؛ بسیاری از ستارههای جهان مانند آرون ژیلاگی مجارستان یا اوه سانگوک کره نیز در سالهای پختگی قرار دارند. تفاوت اما در یک نکته اساسی است؛ آنها در کنار خود نسل جدیدی از شمشیربازان آماده دارند که بهتدریج جایگزین میشوند، اما در ایران این فرآیند سالهاست متوقف مانده است.
نسلی که جایگزین نشد
شمشیربازی ایران سالها از نسل طلایی خود بهره برد؛ نسلی که با علی پاکدامن، محمد رهبری، مجتبی عابدینی و دیگر چهرههای شاخص، نتایج تاریخی برای سابر ایران رقم زد. انتظار میرفت در این سالها پشتوانهسازی به شکلی جدی دنبال شود تا امروز ترکیبی جوانتر و آمادهتر در اختیار کادر فنی باشد.
اما خروجی امروز چیز دیگری را نشان میدهد؛ هنوز پاکدامن و فتوحی، با ۳۵ سال سن، ستونهای اصلی تیم هستند و تنها یک شمشیرباز ۲۰ ساله در کنار آنها دیده میشود. این یعنی چرخه استعدادیابی و جانشینپروری، دستکم در حدی که بتواند ترکیب تیم ملی را متحول کند، موفق نبوده است.
مسئولیتی که متوجه فدراسیون است
این وضعیت را نمیتوان صرفاً به شرایط مسابقات یا مشکلات مقطعی نسبت داد. فدراسیون شمشیربازی طی سالهای اخیر بارها از برنامههای توسعهای، استعدادیابی و جوانگرایی سخن گفته، اما خروجی این وعدهها در ترکیب اعزامی به مهمترین رویداد سال چندان دیده نمیشود.
از سوی دیگر، مدیریت اعزامها نیز بار دیگر زیر سؤال رفته است. اگرچه صدور ویزا در اختیار فدراسیون نیست، اما پیگیری بهموقع، هماهنگیهای دیپلماتیک و پیشبینی موانع احتمالی، بخشی از وظایف مدیریتی هر فدراسیون برای حضور بدون دغدغه در رویدادهای بینالمللی است. اینکه ملیپوشان تا آستانه آغاز مسابقات همچنان چشمانتظار ویزا باشند، اتفاقی نیست که بتوان آن را صرفاً به عوامل بیرونی نسبت داد.
شروعی سخت، حتی اگر ویزا برسد
حتی اگر ویزا در آخرین ساعات صادر شود و تیم ملی به هنگکنگ برسد، ایران مسابقات را با شرایطی نابرابر آغاز خواهد کرد؛ بدون اردوی پیش از مسابقه، بدون تطبیق با سالن و شرایط آبوهوایی و با فشردگی زمانی که فشار مضاعفی به ورزشکاران وارد میکند.
سابر ایران روزگاری یکی از قدرتهای رو به رشد جهان بود؛ تیمی که روی سکوهای جهانی و آسیایی میایستاد و حریفان بزرگ را به دردسر میانداخت. اما امروز، در آستانه مسابقات قهرمانی جهان، نه تنها دغدغه نتیجه، بلکه اصل رسیدن به محل مسابقه هم به یک چالش تبدیل شده است؛ تصویری که بیش از هر چیز، از بحران در برنامهریزی و آیندهنگری حکایت دارد.
