ایران در سراشیبی آسیا؛ زنگ خطر از عراق هم به صدا درآمد!
تساوی مقابل عراق شاید روی کاغذ نتیجهای معمولی در یک بازی دوستانه باشد، اما آنچه از نمایش تیم ملی ایران در بصره باقی ماند، چیزی فراتر از یک امتیاز و یک نتیجه ساده بود؛ تیمی که قرار است با پوستاندازی و جوانگرایی به آینده امیدوار شود، همچنان نشانی از پیشرفت فنی و تغییر در ایدههای فوتبالی ندارد. حالا بعد از ازبکستان، عراق هم به فهرست تیمهایی اضافه شده که مقابل ایرانِ امیر قلعهنویی دردسرساز شدهاند.
تیم ملی در حالی دومین بازی فیفادی را با تساوی یک بر یک به پایان رساند که خیلی زود غافلگیر شد و در ادامه، برای فرار از شکست تا دقایق پایانی انتظار کشید. گل ایران از روی یک ضربه کرنر به دست آمد تا حداقل نتیجه بازی از شکست فاصله بگیرد، اما در جریان مسابقه، نشانههای امیدوارکنندهای که بتواند از یک تحول تاکتیکی حکایت کند، چندان به چشم نیامد. این در حالی است که انتظار از تیمی با رتبه ۲۳ جهان، صرفاً عبور از بازیهای دوستانه نیست؛ بلکه باید بتواند مقابل رقبای پایینتر از خود، تفاوت سطح فوتبالش را به نمایش بگذارد.
جوانگرایی یا پناهگاه امن برای ضعفهای فنی؟
تغییر نسل در تیم ملی اتفاقی ضروری است؛ اتفاقی که اگر بهموقع رخ ندهد، فوتبال ایران را در سالهای آینده با هزینهای سنگین روبهرو خواهد کرد. با این حال، جوان شدن فهرست بازیکنان نمیتواند به تنهایی نشانه پیشرفت باشد و قرار نیست هر نمایش کمرمقی با برچسب جوانگرایی قابل توجیه شود.
تیم ملی در دوره امیر قلعهنویی هنوز نتوانسته به یک تصویر تاکتیکی روشن و قابل تشخیص برسد. نه سبک بازی مشخصی که بتواند در برابر حریفان مختلف تکرار شود، نه نشانههای پررنگی از تغییر در ساختار هجومی و نه تحولی که بتواند هوادار را به آینده این تیم امیدوار کند. مسئله صرفاً نتیجه نیست؛ نگرانی اصلی این است که حتی در بازیهایی که انتظار میرود ایران ابتکار عمل را در اختیار داشته باشد، نشانی از فوتبال برتر و کنترل مسابقه دیده نمیشود.
عراق هم جوان شد، اما بیبرنامه نبود!
اگر قرار باشد جوانی تیم ملی به عنوان توجیهی برای نمایش نهچندان convincing ایران در بصره مطرح شود، باید نگاهی هم به تیم میزبان انداخت. عراق نیز با ترکیبی متحولشده به میدان آمد؛ تیمی که شاید در بعضی دقایق از نظر هماهنگی مشکلاتی داشت، اما در اجرای برنامههایش نشانههای بیشتری بروز داد.
عراقیها توانستند از مسیرهای مشخص به دروازه ایران نزدیک شوند، موقعیت بسازند و در بخشهایی از بازی، ساختار هجومی خود را به نمایش بگذارند. این همان تفاوتی است که باید مورد توجه قرار بگیرد؛ جوانی بازیکنان وقتی ارزشمند است که در کنار آن، ایده و برنامهای برای اجرا وجود داشته باشد. ایران هم جوان شد، اما هنوز نمیتوان گفت این تغییر نسل با تغییر فوتبال همراه شده است.
از ازبکستان تا عراق؛ چراغ هشدار خاموش نمیشود
نگرانی درباره وضعیت فنی تیم ملی موضوع تازهای نیست. پیش از این، برابر ازبکستان هم نشانههایی از دشواری ایران در مواجهه با تیمی منسجم دیده شده بود؛ حالا تساوی مقابل عراق، بار دیگر همان پرسشها را زنده کرده است. آیا تیم ملی در مسیر آمادهسازی برای رقابتهای مهم پیش رو قرار دارد یا صرفاً با اتکا به نام بازیکنان و تجربه گذشته از مسابقات عبور میکند؟
در فوتبال آسیا فاصلهها هر روز کمتر میشود. تیمهایی که زمانی در ردههای پایینتر قرار داشتند، حالا با برنامهریزی، نسلسازی و ساختار فنی مناسب، به رقیبانی جدی تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی، ایران نمیتواند فقط به جایگاهش در رنکینگ فیفا دلخوش باشد. رتبه ۲۳ جهان زمانی معنا دارد که در زمین مسابقه نیز تفاوت سطح فوتبال نمایان شود؛ نه اینکه برابر تیمهایی با فاصله قابل توجه در ردهبندی، برای رسیدن به نتیجه مطلوب دچار مشکل شود.
قلعهنویی و یک آمار که خوشخبر نیست
نتایج اخیر تیم ملی نیز به اندازه نمایش فنی، محل نگرانی است. طبق آمار مطرحشده در این گزارش، ایران در هفت مسابقه اخیر تنها یک پیروزی به دست آورده؛ بردی مقابل فلسطین که نمیتواند به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی مسیر تیم ملی باشد.
شاید در بازیهای دوستانه، نتیجه نباید به اولویت نخست تبدیل شود؛ اما وقتی نتیجه مطلوب حاصل نمیشود، انتظار میرود حداقل کیفیت بازی، شکل تاکتیکی و نشانههای پیشرفت، جای خالی آن را پر کند. تیم ملی فعلی اما در هر دو بخش، پرسشهایی جدی به جا گذاشته است.
ازبکستان پیشتر زنگ هشدار را به صدا درآورده بود و حالا عراق هم صدای آن را بلندتر کرده است. اگر قرار است ایران همچنان یکی از قدرتهای اصلی فوتبال آسیا باقی بماند، صرف تغییر نامها در فهرست بازیکنان کافی نیست؛ فوتبال تیم ملی هم باید تغییر کند، وگرنه فاصله با رقبای تازهنفس، از یک نگرانی مقطعی به واقعیتی دائمی تبدیل خواهد شد.