لیگ ملتهای آسیا در آستانه تولد؛ ژاپن و کره دیگر از ایران فرار نمیکنند!
AFC در حال نهایی کردن طرحی است که میتواند شکل برگزاری مسابقات ملی در قاره آسیا را تغییر دهد؛ تورنمنتی که در صورت اجرایی شدن، دیدارهای دوستانه را تا حد زیادی از برنامه تیمهای ملی حذف کرده و تیمهایی مانند ایران را به صورت منظم مقابل قدرتهای بزرگ قاره قرار خواهد داد.
کنفدراسیون فوتبال آسیا پروژه راهاندازی «لیگ ملتهای آسیا» را با جدیت بیشتری دنبال میکند؛ رقابتی که قرار است با هدف ایجاد مسابقات منظم و باکیفیت برای تیمهای ملی قاره طراحی شود و بخشی از مشکلات مربوط به برگزاری دیدارهای دوستانه را برطرف کند. بدر بالعبید، خبرنگار و کارشناس فوتبال عربستان، به تازگی مدعی شده بررسیهای مربوط به این پروژه همچنان در AFC ادامه دارد و احتمال دارد جزئیات کامل مسابقات در ابتدای سال ۲۰۲۷ اعلام شود. البته ایده لیگ ملتهای آسیا برای نخستین بار مطرح نشده است. کنفدراسیون فوتبال آسیا پیش از این نیز به صورت رسمی از اضافه شدن این رقابت به تقویم مسابقات ملی خبر داده بود، اما در آن زمان هنوز فرمت، زمانبندی و نحوه برگزاری مسابقات نهایی نشده بود.
پایان بازیهای دوستانه کمرمق؟
یکی از مهمترین اهداف AFC از طراحی این تورنمنت، استفاده بهتر از پنجرههای بینالمللی فیفاست. تیمهای ملی آسیایی در بسیاری از مواقع برای پیدا کردن حریف مناسب، هماهنگی سفر و تأمین هزینههای برگزاری مسابقات دوستانه با مشکلات مختلفی مواجه هستند و همین موضوع باعث شده بخشی از بازیهای تدارکاتی، ارزش فنی چندانی نداشته باشند. لیگ ملتهای آسیا قرار است این وضعیت را تغییر دهد. تیمهای ملی در قالب یک رقابت رسمی و بر اساس سطح فنی خود مقابل یکدیگر قرار میگیرند و به جای برگزاری بازیهای دوستانه پراکنده، برنامهای منظم و قابل پیشبینی خواهند داشت. روزنامه اماراتی «الاتحاد» نیز پیشتر گزارش داده بود که این پروژه از مرحله ایده عبور کرده و AFC وارد بررسی ساختار اجرایی آن شده است. بر اساس این گزارش، نشستها و کارگاههایی با فدراسیونهای عضو برگزار شده و موضوعات مربوط به بازاریابی و حق پخش تلویزیونی نیز در حال بررسی است.
ایران در سطح اول؛ ژاپن و کره در انتظار
طرح فعلی شامل حضور تمامی ۴۷ عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا خواهد بود و تیمها بر اساس قدرت و جایگاه خود در چند سطح قرار میگیرند. اگر چنین ساختاری تصویب شود، تیمهایی مانند ایران، ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان و دیگر قدرتهای اصلی قاره در بالاترین سطح قرار خواهند گرفت. همچنین احتمال طراحی سیستم صعود و سقوط میان سطوح مختلف وجود دارد تا رقابت برای تیمهای حاضر در هر سطح نیز حفظ شود.
برای تیم ملی ایران، این اتفاق میتواند به معنای افزایش قابل توجه تعداد بازیهای رسمی مقابل رقبای قدرتمند آسیایی باشد. در صورت قرار گرفتن ایران در سطح نخست، پنجرههای فیفا میتواند به جای بازیهای دوستانه معمول، به دیدارهای منظم برابر ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان، قطر و ازبکستان اختصاص پیدا کند؛ اتفاقی که از نظر فنی میتواند اهمیت زیادی برای تیم ملی داشته باشد.
لیگ ملتها و جام ملتها؛ یک ارتباط احتمالی
یکی دیگر از موضوعات مورد بحث، ارتباط احتمالی لیگ ملتهای آسیا با مسابقات انتخابی جام ملتهای آسیا یا حتی برخی مراحل مقدماتی جام جهانی است. با این حال این بخش هنوز به تصویب نهایی نرسیده و مشخص نیست نتایج لیگ ملتها تا چه اندازه در مسیر صعود به رقابتهای مهم قارهای تأثیرگذار خواهد بود. AFC باید درباره تعداد تیمها در هر سطح، سیستم امتیازدهی، نحوه گروهبندی، صعود و سقوط و همچنین ارتباط این رقابتها با سایر مسابقات ملی تصمیمگیری کند.
الگوبرداری از اروپا
ایده لیگ ملتهای آسیا تا حد زیادی از لیگ ملتهای اروپا الهام گرفته شده است. یوفا از سال ۲۰۱۸ این رقابت را با هدف کاهش بازیهای دوستانه کماهمیت و افزایش تعداد مسابقات رقابتی میان تیمهای ملی راهاندازی کرد. اکنون AFC نیز به دنبال ایجاد ساختاری مشابه در آسیاست؛ ساختاری که علاوه بر افزایش کیفیت مسابقات، میتواند درآمدهای تجاری و تلویزیونی بیشتری برای فدراسیون و تیمهای ملی ایجاد کند. داتو ویندزور جان، دبیرکل AFC، پیشتر تأکید کرده بود که هدف از چنین رقابتی فراهم کردن امکان برگزاری منظم مسابقات باکیفیت برای ۴۷ عضو کنفدراسیون است. کاهش هزینهها و مشکلات سفر و ایجاد ثبات بیشتر در تقویم تیمهای ملی نیز از دیگر اهداف این پروژه عنوان شده است.
شروع بعد از جام ملتها؟
یکی از سناریوهای مطرحشده این است که نخستین دوره لیگ ملتهای آسیا پس از پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ عربستان آغاز شود. جام ملتهای آسیا از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ برگزار خواهد شد و در صورت نهایی شدن ساختار مسابقات، AFC میتواند پس از این رقابتها تقویم جدید تیمهای ملی را وارد مرحله اجرا کند.
با این حال، هنوز هیچیک از جزئیات اصلی به صورت رسمی نهایی نشده است. آنچه مشخص است اینکه پروژه لیگ ملتهای آسیا دیگر صرفاً یک ایده روی کاغذ نیست و بررسیهای اجرایی آن در AFC ادامه دارد. اگر این طرح به تصویب نهایی برسد، تیم ملی ایران نیز یکی از تیمهایی خواهد بود که بیشترین تأثیر را از تغییر ساختار مسابقات ملی در قاره خواهد پذیرفت؛ چرا که حضور احتمالی در سطح اول میتواند بازیهای بزرگ و پرتعداد با قدرتهای آسیا را به بخش ثابتی از تقویم ملی تبدیل کند. یعنی شاید از سال آینده دیگر برای دیدن ایران مقابل ژاپن و کره جنوبی نیازی به انتظار برای جام ملتها یا انتخابی جام جهانی نباشد؛ این بازیها ممکن است به بخشی از برنامه همیشگی فوتبال ملی ایران تبدیل شوند.
