وقت آن رسیده با بیاحترامی به رسانهها هم برخورد شود!
با آغاز دوباره رقابتهای لیگ برتر فوتبال، بار دیگر نگاهها به سمت سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال دوخته شده است؛ نهادهایی که هر فصل برای حضور خبرنگاران و عکاسان در ورزشگاهها، محل تمرین و نشستهای خبری، آییننامهها و دستورالعملهای متعددی وضع میکنند و از اصحاب رسانه انتظار دارند کوچکترین تخطی از چارچوبهای تعیینشده را نداشته باشند.
این سختگیری البته اگر در مسیر حرفهای شدن فوتبال و برقراری نظم در مسابقات باشد، قابل دفاع است؛ اما پرسش اساسی اینجاست که آیا همین قوانین و همین میزان حساسیت، درباره رفتار سرمربیان، اعضای کادر فنی و اجرایی، مدیران باشگاهها و حتی عوامل حراست نیز اعمال میشود؟
اتفاقی که امروز در تمرین آلومینیوم اراک رخ داد، بار دیگر این سؤال را جدیتر از همیشه مطرح کرد.
خبرنگار باید قانون را رعایت کند؛ باشگاه هم باید پاسخگو باشد
بر اساس اتفاقات رخداده، پس از پایان نشست هماندیشی باشگاه آلومینیوم با اهالی رسانه، خبرنگاران برای پوشش تمرین این تیم راهی محل تمرین شدند، اما با مخالفت پیروز قربانی، سرمربی آلومینیوم، با تصویربرداری رسانهها مواجه شدند و در ادامه نیز، طبق روایت خبرنگاران حاضر در محل، الفاظ نامناسبی در قبال اهالی رسانه به کار گرفته شد.
در اعتراض به این رفتار، خبرنگاران محل تمرین را ترک کردند و حتی مسئولان روابط عمومی و رسانهای باشگاه نیز در حمایت از خبرنگاران در محل تمرین حاضر نشدند.
فارغ از اینکه چه اختلافی میان سرمربی و رسانهها وجود داشته یا چه محدودیتهایی برای تصویربرداری از تمرین تیم در نظر گرفته شده بود، یک اصل نباید فراموش شود:
هیچکس بالاتر از قانون نیست و همانطور که خبرنگار باید چارچوبهای حرفهای و مقررات اعلامشده را رعایت کند، مسئول باشگاه و کادر فنی نیز باید ملزم به رعایت شأن و حرمت رسانه باشند.
چرا برای یک خبرنگار، تخلف هزینه دارد اما برای دیگران نه؟
در سالهای اخیر بارها شاهد وضع قوانین سختگیرانه برای خبرنگاران و عکاسان بودهایم؛ از کارتهای ویژه و سهمیهبندی گرفته تا محدودیت در محل استقرار، زمان حضور، نحوه تصویربرداری، ورود به ورزشگاه، دسترسی به بازیکنان و حتی نوع فعالیت رسانهای.
گاهی یک اشتباه کوچک از سوی خبرنگار یا عکاس میتواند به تذکر، جلوگیری از فعالیت، لغو مجوز یا محرومیت او منجر شود. اما در طرف مقابل، اگر یک مربی در نشست خبری به خبرنگاری توهین کند، اگر مدیر یک باشگاه خبرنگاری را تهدید یا تحقیر کند، اگر یکی از اعضای کادر اجرایی مانع فعالیت قانونی رسانه شود یا حتی اگر فردی از عوامل حراست با ادبیاتی نامناسب با خبرنگار برخورد کند، سازوکار مشخص و شفافی برای برخورد با چنین رفتارهایی وجود ندارد یا دستکم آنگونه که باید اجرایی نمیشود. این همان نقطهای است که عدالت مقرراتی زیر سؤال میرود.
رسانه رقیب فوتبال نیست
اهالی رسانه بخشی از ساختار فوتبال هستند. خبرنگار و عکاس برای تماشای تمرین یا مسابقه به باشگاه نمیرود که مزاحم فعالیت تیم باشد؛ او وظیفه حرفهای خود را انجام میدهد.
البته روشن است که تمرینات تیمها میتواند دارای بخشهای تاکتیکی و فنی محرمانه باشد و باشگاهها نیز حق دارند برای حفظ اطلاعات فنی خود محدودیتهایی تعیین کنند. اما این محدودیت باید قانونمند، از پیش اعلامشده و محترمانه باشد. اگر تصویربرداری ممنوع است، باید ممنوع باشد؛ اگر تنها ۱۵ دقیقه نخست تمرین برای رسانهها آزاد است، همه بدانند؛ اگر تمرین کاملاً پشت درهای بسته برگزار میشود، این موضوع باید از مسیر روابط عمومی و رسانهای باشگاه اعلام شود. آنچه قابل پذیرش نیست، این است که یک خبرنگار با مجوز و برای انجام وظیفه حرفهای وارد محل تمرین شود و ناگهان با برخورد تند یا الفاظ نامناسب مواجه شود.
سازمان لیگ فقط ناظر خبرنگاران نباشد
با شروع فصل جدید لیگ برتر، انتظار میرود سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال در کنار تدوین و اجرای مقررات مربوط به رسانهها، حقوق رسانهها را نیز به شکل جدی در آییننامههای انضباطی و اجرایی فوتبال لحاظ کنند.
اگر خبرنگاری مرتکب تخلف میشود، باید مطابق مقررات با او برخورد شود؛ اما اگر سرمربی، بازیکن، مدیرعامل، عضو هیأتمدیره، مسئول اجرایی، مأمور حراست یا هر فرد دیگری که در ساختار رسمی فوتبال فعالیت میکند، به رسانه توهین یا مانع فعالیت قانونی خبرنگار شود نیز باید با همان جدیت با او برخورد شود.
حتی میتوان برای این موارد، طیف مشخصی از جرایم را تعریف کرد؛ از تذکر و جریمه نقدی گرفته تا محرومیت از حضور در نشستهای خبری، محرومیت از همراهی تیم، کسر امتیازات انضباطی یا سایر مجازاتهای متناسب؛ البته با رعایت صلاحیت قانونی هر مرجع.
مهمتر از میزان مجازات، وجود یک قاعده روشن است: توهین به خبرنگار نباید هزینهای کمتر از تخلف خبرنگار داشته باشد.
حراست هم باید پاسخگو باشد
موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، نحوه برخورد برخی عوامل اجرایی و حراست با خبرنگاران است. حراست وظیفه ایجاد نظم و اجرای مقررات را بر عهده دارد، اما اجرای قانون به معنای برخورد توهینآمیز یا سلیقهای نیست. همانطور که خبرنگار موظف است کارت شناسایی و مجوزهای خود را به همراه داشته باشد و دستورالعملهای امنیتی و اجرایی را رعایت کند، مأمور اجرای قانون نیز باید ملزم باشد با ادبیات حرفهای و در چارچوب مقررات رفتار کند.
قانون زمانی اعتبار دارد که برای همه یکسان اجرا شود.
یک مطالبه ساده؛ احترام متقابل
جامعه رسانهای فوتبال انتظار ویژهای ندارد. خبرنگاران نمیخواهند فراتر از قانون باشند و نمیخواهند امتیاز ویژهای دریافت کنند.
مطالبه آنها بسیار ساده است: همانطور که از رسانه انتظار قانونمداری دارید، با باشگاهها و مسئولان فوتبال نیز قانونمدارانه برخورد کنید. اگر خبرنگار برای ورود به ورزشگاه باید دهها ضابطه را رعایت کند، باشگاه هم باید ضابطه مشخصی برای تعامل با خبرنگار داشته باشد.
اگر عکاس به دلیل تخلف از دستورالعمل تصویربرداری با محرومیت مواجه میشود، مسئول باشگاه نیز نباید در صورت توهین یا جلوگیری غیرقانونی از فعالیت رسانهای، صرفاً با یک عذرخواهی شفاهی از کنار ماجرا عبور کند.
لیگ برتر بدون رسانه معنا ندارد
فوتبال حرفهای بدون رسانه، عملاً بخشی از هویت خود را از دست میدهد. رسانه است که مسابقات را روایت میکند، عملکرد تیمها و بازیکنان را به مردم منتقل میکند، حواشی و مشکلات فوتبال را به مسئولان گوشزد میکند و در بسیاری از مواقع حتی به شفاف شدن مسائل مدیریتی و مالی کمک میکند. بنابراین با شروع فصل جدید لیگ برتر، بهتر است سازمان لیگ و فدراسیون فوتبال یکبار برای همیشه تکلیف این رابطه را روشن کنند.
قوانین سختگیرانه برای رسانهها، بدون قوانین سختگیرانه برای صیانت از رسانهها، معنای عدالت ندارد. ماجرای امروز آلومینیوم میتواند یک اتفاق ساده و گذرا تلقی شود؛ اما اگر قرار باشد هر فصل شاهد نمونههای مشابه باشیم، دیگر نمیتوان از آن به عنوان یک سوءتفاهم یاد کرد.
وقت آن رسیده که فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ، در کنار تعیین وظایف خبرنگاران و عکاسان، حقوق آنها را نیز به رسمیت بشناسند و برای نقض این حقوق، مجازاتهای روشن و بازدارنده تعیین کنند.
در فوتبال حرفهای، احترام باید دوطرفه باشد؛ هم خبرنگار باید قانون را رعایت کند، هم مربی و مدیر باید حرمت رسانه را نگه دارد.
