کدام نوع مهریه بهتر است؟

 امروز یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در ازدواج‌ها، این است که کدام نوع مهریه بهتر است؟ عندالمطالبه یا عندالاستطاعه؟ برای پاسخ دقیق به این سؤال، ابتدا باید مفهوم هر نوع را بشناسیم و سپس تفاوت‌ها و مزایای هر کدام را بررسی کنیم.

مهریه چیست و چه جایگاهی دارد؟

مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، «به مجرد وقوع عقد، زن مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی در آن داشته باشد».
به بیان ساده، مهریه دِینی است بر عهده شوهر که زن حق دارد هر زمان بخواهد آن را مطالبه کند. مهریه می‌تواند پول نقد، طلا، ملک، زمین، حتی آموزش قرآن یا هر چیزی باشد که ارزش مالی یا معنوی داشته باشد.

اما نکته مهم اینجاست که نحوه پرداخت مهریه باید در زمان عقد مشخص شود و همین قسمت است که نوع مهریه را تعیین می‌کند.

معرفی  انواع مهریه از نظر زمان پرداخت

الف) مهریه عندالمطالبه

در این نوع مهریه، زن هر زمان که بخواهد می‌تواند مهریه را مطالبه کند. مرد موظف است در صورت درخواست زن، تمام یا بخشی از آن را بپردازد. اگر توان مالی نداشته باشد، باید به دادگاه مراجعه کند و اعسار (ناتوانی مالی) خود را ثابت کند تا دادگاه مهریه را برایش قسط‌بندی کند.

مزایای مهریه عندالمطالبه

• زن از حق فوری برخوردار است و می‌تواند مهریه را بلافاصله بعد از عقد یا هر زمان در طول زندگی مطالبه کند.

• مهریه ضمانت اجرایی قوی‌تری دارد. اگر مرد اموالی داشته باشد، دادگاه می‌تواند آن‌ها را توقیف کند.

• در صورت فوت شوهر، زن در صف اول طلبکاران قرار می‌گیرد و مهریه‌اش از ترکه پرداخت می‌شود.

معایب مهریه عندالمطالبه

• اگر مبلغ مهریه بالا باشد، ممکن است در صورت مطالبه ناگهانی، فشار مالی زیادی به مرد وارد شود.

• برخی معتقدند این نوع مهریه گاهی به‌عنوان ابزار فشار در اختلافات زناشویی استفاده می‌شود.

• مرد برای فرار از فشار مالی ممکن است به اعسار متوسل شود و مهریه به‌صورت قسطی درآید که ارزش واقعی آن با گذر زمان کاهش می‌یابد.

مهریه عندالاستطاعه

در این نوع، مرد تنها زمانی موظف به پرداخت مهریه است که توان مالی آن را داشته باشد. یعنی زن نمی‌تواند بدون اثبات استطاعت مالی مرد، مهریه را مطالبه کند. در واقع، بار اثبات توانایی مالی بر عهده زن است.

مزایای مهریه عندالاستطاعه

• از بروز فشار مالی ناگهانی و زندانی شدن مرد به دلیل مهریه جلوگیری می‌کند.

• انتخابی مناسب برای زوج‌هایی است که به هم اعتماد دارند و نمی‌خواهند ازدواج‌شان با نگرانی‌های مالی شروع شود.

• باعث کاهش پرونده‌های مربوط به مهریه در دادگاه‌ها می‌شود.

معایب مهریه عندالاستطاعه

• زن در عمل ممکن است نتواند مهریه‌اش را وصول کند، چون اثبات دارایی یا استطاعت مالی مرد دشوار است.

• اگر مرد اموال خود را پنهان کند یا به نام دیگران بزند، زن عملاً راهی برای دریافت مهریه نخواهد داشت.

• در اختلافات جدی یا هنگام طلاق، این نوع مهریه می‌تواند موجب بی‌عدالتی برای زن شود.

مهریه موجّل (مهریه با زمان پرداخت مشخص)

در این نوع، پرداخت مهریه به زمان یا شرط خاصی موکول می‌شود؛ مثلاً «مهریه زن هنگام طلاق یا پس از پنج سال از زندگی مشترک پرداخت می‌شود.»
این نوع کمتر رایج است اما در برخی موارد، راه‌حلی بینابینی بین دو نوع قبل محسوب می‌شود.

مقایسه کلی میان مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

کدام نوع مهریه بهتر است؟

پاسخ این سؤال، بسته به شرایط زندگی و نوع رابطه میان زوجین متفاوت است.

• اگر زن می‌خواهد از لحاظ مالی مطمئن باشد و می‌خواهد مهریه‌اش ضمانت واقعی داشته باشد، مهریه عندالمطالبه انتخاب مناسب‌تری است.

• اما اگر زوجین اعتماد و تفاهم کامل دارند و نمی‌خواهند از مهریه به‌عنوان ابزار مالی یا فشار استفاده شود، مهریه عندالاستطاعه گزینه‌ای معقول‌تر است.
  در واقع، «بهتر بودن» مهریه، بستگی به نگاه زوجین به ازدواج، میزان اعتماد و شرایط اقتصادی دارد

توصیه‌های مهم حقوقی درباره مهریه

1. پیش از عقد، مفهوم دقیق هر نوع مهریه را بدانید. بسیاری از زوج‌ها بدون اطلاع از تفاوت‌ها، نوع مهریه را امضا می‌کنند.

2. اگر مهریه سنگین است، بهتر است بخشی از آن عندالمطالبه و بخشی عندالاستطاعه تعیین شود تا تعادل برقرار گردد.

3. در تنظیم عقدنامه، از عبارات دقیق و روشن استفاده کنید تا در آینده جای تفسیر باقی نماند.

4. توجه داشته باشید که مهریه نباید ابزار تهدید یا معامله در زندگی مشترک باشد؛ فلسفه آن، احترام و تضمین کرامت زن است، نه فشار اقتصادی.

مهریه، اگر با آگاهی و انصاف تعیین شود، می‌تواند نشانه احترام و تعهد باشد، نه منشأ اختلاف.
به‌طور کلی، مهریه عندالمطالبه امنیت مالی بیشتری برای زن دارد، اما ممکن است فشار مالی برای مرد ایجاد کند.
در مقابل، مهریه عندالاستطاعه آرامش بیشتری برای مرد به همراه دارد، ولی قدرت اجرایی کمتری برای زن.
بهترین تصمیم، انتخاب نوع مهریه بر اساس اعتماد متقابل، شرایط اقتصادی و درک درست از هدف ازدواج است، نه صرفاً بر پایه ترس یا رقابت.