روایت یک میراث علمی آسیب دیده در «باغ بلور»/ داستان انستیتو پاستور در «سینما حقیقت»
عبدالستار کاکایی در مستند «باغ بلور» به سراغ تاریخچه انستیتو پاستور ایران رفته است؛ مؤسسه‌ای علمی که در جریان جنگ رمضان آسیب دید.
مستند «باغ بلور» به جای تمرکز صرف بر اصابت موشک به انستیتو پاستور در جریان جنگ رمضان، تاریخچه این مؤسسه علمی را از زمان شکل‌گیری تا امروز روایت می‌کند؛ روایتی که تلاش دارد مخاطب را پیش از مواجهه با تصاویر تخریب، با پیشینه، فعالیت‌ها و نقش این مجموعه در حوزه سلامت و علم آشنا کند.
عبدالستار کاکایی، کارگردان این مستند، درباره شکل‌گیری ایده ساخت آن گفت: با آغاز جنگ، ایده‌های مختلفی برای ساخت مستند درباره جنگ داشتم، اما شرایط امنیتی برای اجرای بسیاری از آن‌ها مساعد نبود. از آنجا که پیش‌تر درباره انستیتو پاستور تحقیقاتی انجام داده بودم، تصمیم گرفتم این مستند را بسازم. تمرکز اصلی فیلم بر تاریخچه این مؤسسه است تا مخاطب با پیشینه آن آشنا شود و تخریب بخشی از این مجموعه را در بستر تاریخی و علمی آن درک کند.
او ادامه داد: مخاطب، به‌ویژه نسل جوان، باید پیش از دیدن تصاویر تخریب، بداند این مجموعه چه پیشینه‌ای داشته و چه فعالیت‌هایی در آن انجام شده است. وقتی مخاطب با تاریخچه و اهمیت یک مؤسسه آشنا باشد، مواجهه‌اش با آسیب‌های واردشده به آن هم عمیق‌تر خواهد بود. در غیر این صورت، برای شناخت موضوع باید خودش به جست‌وجو و تحقیق بپردازد.
کارگردان «چمدان آبی» درباره فعالیت‌های انستیتو پاستور توضیح داد: این مؤسسه ۳۰ شعبه در ۲۵ کشور دارد که پنج نمایندگی آن در ایران فعال است. انستیتو پاستور در ایران از مجموعه‌هایی بوده که در زمینه تولید و تزریق واکسن و توسعه دانش پزشکی نقش داشته است. بخش عمده‌ای از واکسن‌های تولیدشده در مجموعه برکت در دوران کرونا هم در این مؤسسه تولید می‌شد. مخاطب باید با چنین ظرفیت‌ها و کارکردهایی آشنا شود تا اهمیت این مجموعه را بهتر درک کند.
کارگردان «باغ بلور» درباره دشواری‌های تولید این مستند گفت: بخش عمده فعالیت ما در محدوده انستیتو پاستور انجام شد و در همان فضا با مشکل خاصی روبه‌رو نبودیم؛ اما برای فیلم‌برداری در خارج از مجموعه، به دلیل شرایط جنگی با محدودیت‌هایی مواجه شدیم. برای ساخت این مستند به انستیتوهای آمل، همدان و تجریش تهران هم رفتیم. آثار خرابی‌ها همچنان در این مکان‌ها باقی بود و توانستیم تصاویری از این آسیب‌ها ثبت کنیم.
او با اشاره به اهمیت تاریخ در آثار مستندش گفت: همیشه تلاش کرده‌ام در فیلم‌هایم به تاریخ رجوع کنم؛ چراکه تاریخ به یک موضوع اعتبار می‌بخشد. وقتی با بنایی صدساله روبه‌رو می‌شویم، پیشینه آن در ذهنمان معنای ویژه‌ای پیدا می‌کند. من تاریخ را در آثارم نادیده نمی‌گیرم و از آن کمک می‌گیرم تا مخاطب با شناخت و درک عمیق‌تری با موضوع مواجه شود.
کاکایی در پایان درباره جشنواره «سینماحقیقت» گفت: مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی را مرجعی علمی، فنی و صاحب‌سبک در حوزه سینمای مستند می‌دانم. بسیاری از مجموعه‌های دیگر با رویکردی موضوعی فعالیت می‌کنند، اما مرکز گسترش امکان پرداختن به موضوعات متنوع را دارد. جشنواره سینماحقیقت هم ویترینی برای نمایش همین آثار با موضوعات و نگاه‌های مختلف است و مخاطبان می‌توانند فیلم‌هایی را که به آن‌ها علاقه دارند، در این رویداد دنبال کنند.
عوامل مستند «باغ بلور» عبارت‌اند از: کارگردان و نویسنده: عبدالستار کاکایی؛ پژوهشگر: محبوبه زارعی؛ تصویربرداران: مصطفی سیفی؛ تدوین: الناز قادرپور.
«باغ بلور» تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی و متقاضی حضور در بیستمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران، «سینماحقیقت» است.
