ترامپ در آستانه تصمیم تازه درباره ایران؛ چرا پای کنگره را به میان کشیده است؟
آیا ترامپ در حال آماده کردن نمایندگان برای گرفتن مجوز ادامه جنگ است یا می‌کوشد پیش از تصمیم احتمالی، از شدت مخالفت‌های کنگره بکاهد؟
همزمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر (سه‌شنبه ۱۲ آبان)، شماری از اعضای کنگره از گفت‌وگوهای خود با دونالد ترامپ و دریافت اطلاعات محرمانه درباره برنامه نظامی دولت خبر داده‌اند. از تد کروز، سناتور جمهوریخواه که از دیدار یک‌روزه با ترامپ سخن گفته، تا کریس مورفی، سناتور دموکرات که طرح جدید نظامی دولت را «دیوانه‌وار» توصیف کرده، اظهارات قانون‌گذاران نشان می‌دهد احتمال بازگشت به درگیری نظامی به یکی از موضوعات اصلی رایزنی‌های واشنگتن تبدیل شده است.
دیدار کروز با ترامپ؛ چه چیزی مطرح شده است؟
تد کروز، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس، پنجشنبه ۷ آبان در پیامی در شبکه ایکس نوشت که تمام روز قبل را با دونالد ترامپ گذرانده است. او افزود رئیس‌جمهور خواهان برطرف کردن تهدید ناشی از حکومت ایران است و خود از ترامپ خواسته معترضان ایرانی را برای سرنگونی حکومت مسلح کند.
کروز در برنامه‌ای در میشیگان که چهارشنبه در کنار مایک راجرز، نماینده پیشین کنگره و نامزد جمهوریخواه سنا، برگزار شد، بار دیگر به این موضوع پرداخت. او از محاصره دریایی ایران حمایت کرد و از اینکه ترامپ تاکنون مخالفان حکومت ایران را مسلح نکرده، ابراز تاسف کرد. کروز همچنین گفت رئیس‌جمهور خواهان پایان یافتن این وضعیت است، اما هنوز جنگ به پایان نرسیده است.
نکته مهم این است که کروز جزئیاتی از دستور کار دیدار خود با ترامپ یا پاسخ رئیس‌جمهور به پیشنهاد مسلح کردن مخالفان ارائه نکرده است. بنابراین نمی‌توان گفت ترامپ در این ملاقات برنامه مشخصی برای تغییر حکومت ایران یا تسلیح مخالفان را با او در میان گذاشته است.
هشدار مورفی درباره طرح محرمانه جنگ
در سوی دیگر، کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، از دریافت اطلاعات محرمانه درباره برنامه احتمالی دولت برای مرحله بعدی جنگ خبر داده است.
مورفی پنجشنبه در ایکس نوشت: «ترامپ ظاهرا قصد دارد پس از انتخابات جنگ با ایران را از سر بگیرد. برخی از ما درباره طرح جنگی توجیه شده‌ایم. نمی‌توانم جزئیات را فاش کنم، اما می‌توانم بگویم این طرح دیوانه‌وار است؛ به اهدافش نمی‌رسد و چرخه تازه‌ای از تشدید تنش را آغاز خواهد کرد.»
او در برنامه‌ای در موسسه خاورمیانه در واشنگتن، در روز چهارشنبه گذشته، توضیح داد که در یکی از جلسات توجیهی محرمانه، گفت‌وگویی نسبتا مفصل درباره برنامه احتمالی ازسرگیری عملیات نظامی داشته است. به گفته مورفی، دولت این برنامه را کوتاه‌مدت توصیف کرده، اما احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی ایران نیز مطرح بوده است.
او هشدار داد چنین عملیاتی نه‌تنها ممکن است به طولانی شدن جنگ منجر شود، بلکه خطر حمله تلافی‌جویانه ایران به نیروها و دیپلمات‌های آمریکایی در منطقه را افزایش می‌دهد. البته مورفی نام دیگر شرکت‌کنندگان در جلسه را اعلام نکرده و محتوای کامل گفت‌وگوی محرمانه نیز منتشر نشده است. از اظهارات او نمی‌توان نتیجه گرفت که ترامپ شخصا این اطلاعات را در جلسه‌ای با سناتورها ارائه کرده است؛ آنچه تایید شده، توجیه برخی قانون‌گذاران از سوی دولت درباره طرح احتمالی نظامی است.
دیگر قانون‌گذاران چه می‌گویند؟
مخالفت با ادامه جنگ تنها به مورفی محدود نیست. جک رید، سناتور دموکرات و عضو ارشد کمیته نیروهای مسلح سنا، چهارشنبه گذشته گفت دولت ترامپ هیچ راهبرد معتبری ارائه نکرده و اطلاعات اساسی را از کنگره و افکار عمومی پنهان کرده است.
چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنا، نیز با اشاره به گذشت ۸ ماه از آغاز جنگ، از نبود چشم‌انداز روشن برای پایان آن انتقاد کرد. کرستن گیلیبرند، سناتور دموکرات، نیز جنگ را فاقد برنامه و راهبرد منسجم دانست.
در میان جمهوریخواهان، توماس مسی، نماینده مجلس نمایندگان، از منتقدان صریح اختیارات نظامی ترامپ است. او تاکید کرده که قوانین آمریکا و قانون اساسی اجازه نمی‌دهند قوه مجریه بدون اعلام جنگ یا مجوز کنگره به جنگ ادامه دهد.
این اختلاف‌ها در رای‌گیری‌های کنگره نیز نمایان شده است. قطعنامه محدود کردن اختیارات نظامی ترامپ در مجلس نمایندگان، ۲۴ شهریور، با ۲۲۰ رای موافق در برابر ۲۰۴ رای مخالف تصویب شد. در سنا نیز قطعنامه مشابه در دوم مهر با ۴۹ رای موافق در برابر ۵۰ رای مخالف شکست خورد. ۴ سناتور جمهوریخواه، سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی، رند پال و تام تیلیس، به محدود کردن اختیارات ترامپ رای دادند.
ترامپ دقیقا چه چیزی را بررسی می‌کند؟
در کنار این رایزنی‌ها، یک نشست مهم دیگر نیز پنجشنبه گذشته در کاخ سفید برگزار شد. برد کوپر، فرمانده سنتکام، به همراه پیت هگست، وزیر دفاع، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش و شماری از مقام‌های ارشد دولت، درباره وضعیت جنگ با ترامپ گفت‌وگو کردند.
طبق گزارش اکسیوس، ترامپ می‌خواست بداند محاصره دریایی ایران تا چه اندازه موثر بوده است. همچنین درباره عملیات عبور دادن نفتکش‌ها از تنگه هرمز و کارزار فشار اقتصادی مشترک ارتش و وزارت خزانه‌داری اطلاعاتی دریافت کرد. وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داد که گزینه‌های نظامی علیه ایران در این نشست بررسی شده است.
گزارش‌های رسانه‌ای پیشین از آماده‌سازی طرحی برای حملات کوتاه اما شدید، با اهداف احتمالی شامل تاسیسات هسته‌ای، زیرساخت‌های انرژی و زرادخانه موشکی و پهپادی ایران حکایت دارند. آسوشیتدپرس نیز گزارش داده مقام‌های آمریکایی از متحدان منطقه‌ای خواسته‌اند برای احتمال حملات تازه پس از انتخابات ۱۲ آبان و پاسخ تلافی‌جویانه ایران آماده باشند. با این حال، طبق همین گزارش، ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است.
آیا ترامپ برای ادامه جنگ به مجوز کنگره نیاز دارد؟
بر اساس قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳، رئیس‌جمهور آمریکا باید در صورت وارد کردن نیروهای این کشور به مخاصمه، ظرف ۴۸ ساعت کنگره را مطلع کند. همچنین در حالت عادی، ادامه عملیات نظامی پس از ۶۰ روز مستلزم اعلام جنگ یا مجوز مشخص کنگره است. این مهلت در شرایط خاص برای خروج امن نیروها می‌تواند ۳۰ روز دیگر تمدید شود.
ترامپ در آغاز جنگ، بدون دریافت مجوز قبلی کنگره، حملات را آغاز کرد و در ۱۱ اسفند به کنگره اطلاع داد. با نزدیک شدن به پایان مهلت ۶۰روزه، دولت در ماه مه مدعی شد با برقراری آتش‌بس از ۱۸ فروردین، مخاصمات پایان یافته و در نتیجه الزام به دریافت مجوز ادامه جنگ موضوعیت ندارد. پیت هگست نیز استدلال کرد آتش‌بس ساعت ۶۰روزه را متوقف کرده است. این تفسیر با مخالفت منتقدان و شماری از کارشناسان حقوقی روبه‌رو شد.
از نظر حقوقی مسئله صرفا این نیست که ترامپ برای هر حمله‌ای باید ابتدا از کنگره اجازه بگیرد. دولت می‌تواند به اختیارات رئیس‌جمهور به عنوان فرمانده کل قوا استناد کند، اما تداوم یا گسترش مخاصمه بدون مجوز کنگره با محدودیت‌های قانونی و مناقشه جدی روبه‌رو است. تاکنون نیز کنگره مجوز مشخصی برای ادامه جنگ با ایران تصویب نکرده است.
هدف اصلی؛ مجوز جنگ یا مهار مخالفت‌ها؟
شواهد موجود نشان نمی‌دهد کاخ سفید رسما از کنگره درخواست مجوز تازه جنگ کرده باشد. آنچه فعلا مشاهده می‌شود، ترکیبی از اطلاع‌رسانی محرمانه، آماده‌سازی گزینه‌های نظامی و سنجش مواضع قانون‌گذاران است.
از نظر سیاسی، این رایزنی‌ها اهمیت زیادی دارد. جنگ تاکنون حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار برای آمریکا هزینه داشته و بر اساس آمار پنتاگون، ۲۱ نظامی آمریکایی کشته و صدها نفر زخمی شده‌اند. افزایش قیمت انرژی و نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نیز هزینه سیاسی ادامه جنگ را برای جمهوریخواهان بالا برده است.
در چنین شرایطی، توجیه اعضای کنگره می‌تواند به دولت کمک کند مخالفت‌های درون‌حزبی را کاهش دهد، حمایت لازم برای تامین مالی عملیات را حفظ کند و پیش از هر تصمیم نظامی، واکنش قانون‌گذاران را بسنجد. در عین حال، ادامه ارسال پیام‌های دیپلماتیک به تهران از طریق جی‌دی ونس و میانجی‌گری قطر نشان می‌دهد دولت هنوز می‌خواهد امکان توافق را حفظ کند.
منبع: همشهری
