نوری همدانی: تخریب عامدانه محیط زیست حرام شرعی است

آیت‌الله حسین نوری همدانی به همایش سراسری مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران پیامی صادر کرد که به نقل از دفتر اطلاع رسانی این مرجع تقلید در شامگاه ۵ بهمن به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

«خداوند متعال در مسیر رشد و کمال و سعادت مادی و معنوی؛ بستر زندگی پاک و سالم را برای انسان فراهم نموده است. و محیط زیست طبیعی و انسانی را به عنوان امانت در اختیار بشریت قرار داده است. هرچه به آن محتاجیم از نعمت‌های بیکران؛ برایمان آفریده و مسخر گردانیده است. ﺣﻔﺎﻇﺖ، اﺣﯿﺎء، و ﺑﻬﺴﺎزی آن؛ مصداق شکر نعمت و حفظ امانت است و واجب شرعی و مسئولیت مشترک آحاد جامعه بشری است.  

حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب(ع) می‌فرماید: (اِتَّقُوا اللّه فی عِبادِهِ و بِلادِهِ فإنّکُم مَسؤولُونَ حتّی عنِ البِقاعِ و البَهائمِ، أطِیعُوا اللّه و لا تَعصُوه (خطبه ۱۶۶ نهج البلاغه) درباره بندگان خدا و سرزمین الهی تقوا پیشه کنید و شما مسئولید حتی نسبت به زمین و جانوران. از خداوند پیروی کنید و او را نافرمانی نکنید.

بنابراین حفظ محیط زیست؛ تکلیف واجب الهی است. و قابل انطباق بر حفظ، احیا و بهسازی؛ درﯾﺎ، درﯾﺎﭼﻪ، رودﺧﺎﻧﻪ، ﻣﺨﺰن ﺳﺪﻫﺎ، ﺗﺎﻻب، آﺑﺨﻮان زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ، ﺟﻨﮕﻞ، ﺧﺎک، ﻣﺮﺗﻊ و هوا؛ ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ و اﻋﻤﺎل ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧ‌ﻤﻨﺪ در ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری از اﯾﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ ﺗﻮان و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺤﻤﻞ و ﺗﻮان ﺑﺎزﺳﺎزی آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﭘﺎﯾﺪاری، ﻣﺪﯾﺮیت جامع نگر و ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ژﻧﺘﯿﮏ و ارﺗﻘﺎء آنها ﺗﺎ ﺳﻄﺢ شاخص‌های فنی و کارشناسی در عرصه‌های گوناگون زیست محیطی است.

از سوی دیگر تخریب عامدانه محیط زیست عمومی؛ موجب تضییع حقوق انسان‌ها و اضرار به غیر و خیانت در امانت عمومی و کفران نعمت و ناسپاسی و حرام شرعی؛ و در برخی موارد نظیر انواع آلودگی‌ها که موجب بیماری و به مخاطره قرار دادن جان انسان‌ها است، موجب ضمان شرعی است. اهتمام قرآن کریم و روایات و منابع دینی و فقه اهل بیت (ع) به حفظ محیط زیست و یادآوری مخاطرات امنیتی تخریب آن کاملا روشن است.

توجه آیات قرآنی به نهی از فساد در زمین بعد از اصلاح آن، مذمت شدید آشکار شدن فساد در دریا و خشکی در اثراقدام منفی انسان‌ها، سیره پیامبر اکرم (ص) در حفظ محیط زیست و نهی از قطع درختان حتی در جنگ، توصیه‌های امام علی (ع) درباره حق حیوانات و منابع طبیعی؛ تنها نمونه‌ای کوچک از آموزه‌های قرآن و سنت معصومین (ع) به حفظ محیط زیست است.

علاوه بر آن اصل ۴۰ و ۴۵ و۵۰ و اصل ۱۷۶ قانون اساسی و سیاست‌های کلان درباره محیط زیست و منابع طبیعی در جمهوری اسلامی ایران درباره محیط زیست؛ مخاطرات محیطی و امنیت ملی است. غفلت از محیط زیست: آلودگی هوا، فرونشست زمین، تخریب جنگل‌ها مخاطرات ملی را به همراه دارد. نقش نهادهای مردمی و جهادی در احیای مراتع و منابع محیط زیست بسیار مهم است.

در اینجا لازم می‌دانم بر نکات زیر تاکید نمایم:

۱. لزوم بهره‌مندی از ظرفیت حوزه‌های علمیه در ترسیم و تبیین احکام جامع فقهی و قواعد و موازین شرعی ابعاد گوناگون مخاطرات محیطی بر امنیت ملی و نیز بهره‌مندی از ظرفیت کارشناسی نخبگان و کارشناسان و دانشگاهها در آموزش عمومی مخاطرات محیطی بر امنیت ملی برای عموم مردم.

۲. ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺟﺎﻣﻊ، ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ و ﻧﻈﺎم‌ﻣﻨﺪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺣﯿﺎﺗﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻫﻮا، آب، ﺧﺎک و ﺗﻨﻮع زﯾﺴﺘﯽ ﺑﻮﯾﮋه ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ‌ﻫﺎ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی‌ﻫﺎی ﺣﻘﻮﻗﯽ و ﺳﺎﺧﺘﺎری ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ روﯾﮑﺮد ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﺮدمی.

۳. توجه به تحقق عدالت بین نسلی و پایداری منابع زیست محیطی

۴. ارتقای سلامت عمومی و کیفیت زندگی متناسب با بهسازی محیطی با هماهنگی دستگاه‌های گوناگون و همکاری مردم

۵. تقویت کارآمدی حکمرانی در عرصه حفظ و ارتقای محیط زیست به گونه‌ای که موجب دفع و رفع مخاطرات امنیت ملی و مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی گردد.

در پایان؛ مراتب سپاس و تقدیر خویش را از برگزار کنندگان همایش سراسری مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران توسط دانشگاه امام حسین (ع) اعلام می‌دارم و موفقیت دست‌اندرکاران در تحقق اهداف همایش را مسالت می‌نمایم. و نیز سربلندی و طول عمر با عزت رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «مدظله العالی» و دفع کید و مکر دشمنان عنود اسلام و ایران و برقراری امنیت همه ملت عزیز و عموم بلاد مسلمین و دفع مخاطرات از آنان و جلب توجهات خاصه حضرت بقیة الله الأعظم(عج) را مسألت می‌نمایم.»