تنش بیسابقه میان پاشینیان و کلیسا؛ انتقال واتیکانِ ارامنه به وین
تنش میان پاشینیان و کلیسا بالا گرفت و شورای اسقفهای ارمنی به جای ایروان، در اقدامی عجیب در وین برگزار میشود.
محافل سیاسی و مذهبی در ارمنستان به شدت درگیر بحث پیرامون تصمیم بیسابقه «مقر مقدس اجمیادزین» برای برگزاری شورای اسقفها در خارج از خاک این کشور هستند. طبق اعلام رسمی کلیسا، این شورا قرار است از 16 تا 19 فوریه در شهر «زانکت پولتن» اتریش برگزار شود.
«پدر یسایی آرتنیان»، مدیر بخش اطلاعرسانی مقر مقدس اجمیادزین، در گفتگو با رسانهها دلیل این تصمیم را «کمپینهای راهاندازی شده علیه کلیسا و فشار بر روحانیون در داخل ارمنستان» عنوان کرد و گفت: «با در نظر گرفتن احتمال اعمال سرکوبهای خاص، تصمیم گرفته شد که شورا در خارج از ارمنستان و در اتریش تشکیل شود.»
تحریم شورا توسط اسقفهای هوادار پاشینیان
برای شرکت در این شورا از تمام 56 اسقف کلیسای ارمنی دعوت به عمل آمده است؛ از جمله 10 روحانی ارشد که خواهان استعفای کاتولیکوس (رهبر کلیسا) بوده و به کمپین «اصلاحات در کلیسا» که توسط نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان راهبری میشود، پیوستهاند. این گروه با صدور بیانیهای دعوت گارگین دوم را رد و اعلام کردند در این شورا شرکت نخواهند کرد.
در بیانیه اسقفهای معترض آمده است: «ما از همه اسقفها میخواهیم از شرکت در این ماجراجویی که هم سنت دیرینه سلسله مراتب اجمیادزین و هم پیمان مقدس وحدت را نقض میکند، خودداری کنند.»
سناریوی «کاتولیکوس در تبعید»
«وازرگن میرزاخانیان»، اسقف اعظم ارامنه در کشورهای بالتیک و یکی از 10 روحانی مخالف، در مصاحبه با پایگاه خبری «Civic.am» (نزدیک به حزب حاکم ارمنستان) نسبت به پیامدهای خطرناک برگزاری شورا در خارج از کشور هشدار داد.
وی با طرح یک سناریوی نگرانکننده گفت: «ما چه میدانیم؟ شاید کاتولیکوس به اتریش برود و دیگر برنگردد و خود را "کاتولیکوس در تبعید" اعلام کند. با شناختی که از روحیات او و اطرافیانش داریم، چنین اقداماتی محتمل است.»
روبن مهرابیان، تحلیلگر سیاسی در ایروان نیز معتقد است که گارگین دوم با انتقال شورا به اتریش، در تلاش است تا دوران رهبری خود را تمدید کند. این شورا قرار بود دسامبر سال گذشته برگزار شود که به دلیل آنچه «سرکوب روحانیون» خوانده شد، به تعویق افتاد. طبق سنت، شورای اسقفها همواره در ارمنستان برگزار میشود و آخرین باری که چنین شورایی در خارج برگزار شد، به سال 1956 و دوران کاتولیکوس وازگن اول در قاهره بازمیگردد.
واکنش حزب حاکم: خودشان را از ارمنستان حذف میکنند
«سارکیس خاندانیان»، نماینده پارلمان از فراکسیون حاکم «پیمان مدنی»، اتهامات کلیسا مبنی بر سرکوب را رد کرد و مدعی شد: «دولت هیچ فشار یا سرکوبی علیه کلیسای حواری ارمنی اعمال نکرده است. برعکس، ابتکار عمل مثبتی برای اصلاحات در کلیسا شکل گرفته که روحانیون نیز به آن پیوستهاند.»
این نماینده نزدیک به پاشینیان، برگزاری شورا در خارج از کشور را اقدامی حیرتانگیز خواند و افزود: «این تصمیم نشان میدهد افرادی که چنین تصمیماتی میگیرند، عملاً خود را خارج از جمهوری ارمنستان قرار میدهند. هدف آنها کمک به استقلال و اعتبار بینالمللی ارمنستان نیست.»
اتهامات سنگین: از فساد اخلاقی تا جاسوسی برای کا.گ.ب
بیش از 6 ماه است که نیکول پاشینیان موضوع برکناری گارگین دوم را در دستور کار دارد. نخستوزیر ارمنستان ابتدا مدعی شد که رهبر کلیسا سوگند تجرد را شکسته و دارای فرزند دختر است. سپس اتهامات سنگینتری مطرح شد مبنی بر اینکه کاتولیکوس «گزارشهای روزانه به افسران سرویسهای اطلاعاتی خارجی» میدهد؛ اتهامی که عملاً رهبر مذهبی ارامنه را به عنوان «عامل نفوذی خارجی» معرفی میکند.
دامنه این اتهامات به «اسقف اعظم عزراس نرسیسیان»، برادر کاتولیکوس و رهبر خلیفهگری ارامنه در روسیه و نخجوان نو نیز کشیده شده است. رسانههای نزدیک به دولت مدعی شدهاند اسنادی وجود دارد که نشان میدهد نرسیسیان با نام مستعار «کارو» با کمیته امنیت ملی شوروی (KGB) همکاری داشته است. سرویس امنیت ملی ارمنستان از تأیید یا رد این ادعاها خودداری کرده و آن را جزو «اسرار دولتی» دانسته است.
طرح تجزیه کلیسا و تأسیس پایگاه در روسیه
کانال تلگرامی «باغرامین 26» (Bagramyan26) در گزارشی مدعی شده که سرویسهای امنیتی روسیه پیشبینی میکنند گارگین دوم به زودی کنترل اوضاع در ارمنستان را از دست خواهد داد. بر اساس این گزارش، سناریویی در حال بررسی است که طبق آن، کاتولیکوس بدون استعفا به روسیه میرود و از آنجا رهبری کلیسا را «از راه دور» ادامه میدهد.
این منبع مدعی است: «حتی سناریوی ادغام خلیفهگریهای روسیه و نخجوان نو با جنوب روسیه برای ایجاد یک «تخت کاتولیکوسی در تبعید» در حال بررسی است.»
گفته میشود برادر کاتولیکوس اخیراً در جلسهای با روحانیون در مسکو این سناریو را به عنوان «گزینهای اجباری که شاید توسط سرویسهای خاص تحمیل شده» مطرح کرده است؛ هرچند با مخالفت اکثریت روحانیون مواجه شده که آن را عامل شکاف در کلیسا میدانند.
تحلیل نهایی مهرابیان
روبن مهرابیان در پایان تحلیل خود آورده است: «گارگین دوم که خود عامل بحران فعلی است، فراموش کرده که سرنوشت کلیسای حواری ارمنی باید در خود ارمنستان تعیین شود. اصلاحات در کلیسا باید با نخستین گام، یعنی بازنشستگی محترمانه او آغاز شود؛ البته تا زمانی که شانس این خروج محترمانه را از دست نداده است.»
