جنگ اوکراین در آستانه ایستگاه آخر

نشست فنی در ابوظبی درحالی برگزار شد که کمتر از 24 ساعت پیش از آن ولادیمیر پوتین در کرملین با استیو ویتکاف، فرستاده دونالد ترامپ، برای صلح اوکراین دیداری نزدیک به 4 ساعته داشت. دیداری که پس از آن یوری اوشاکوف، دستیار کرملین، آن را «مفید، سازنده و بسیار صریح» توصیف کرد.

بنا بر اطلاعاتی که کرملین منتشر کرده است، رئیس‌جمهوری روسیه در این دیدار به ویتکاف هشدار داده بود که صلح پایدار تنها در صورتی میسر خواهد بود که مساله اراضی بین اوکراین و روسیه حل شود.

مقصود پوتین از حل مساله اراضی تصاحب بخش شرقی اوکراین است که مسکو با توجه به روس‌تبار بودن مردم این مناطق مدعی است، ساکنان آن خواهان پیوستن به روسیه هستند.

روسیه سال 2022 نیز رفراندومی در دو منطقه لوهانسک و دونتسک که در مجموع 15 درصد خاک اوکراین را تشکیل می‌دهند، برگزار کرد که نتیجه آن چنین چیزی را نشان می‌داد اما ناظران بر این باور هستند که این نتایج و این همه‌پرسی فاقد اعتبار است.

اما این بار پوتین خواسته‌ای بیش از پیوستن اوهانسک و دونتسک به خاک کشورش دارد. بنا بر آخرین آمارها از وضعیت میدانی جنگ در اوکراین، روسیه در حال حاضر 19.2 درصد خاک اوکراین را در تصرف خود دارد اما اکنون اشتهای بیشتری برای تصرف خاک اوکراین دارد.

پوتین در نشستی که با ترامپ در انکوریج داشت، خواسته‌های ارضی خود را به رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرده بود و برآورده شدن این خواسته‌ها را یکی از اصلی‌ترین فاکتورهای صلح عنوان کرده بود. در آن زمان رسانه‌ها خبر دادند، رئیس‌جمهوری روسیه به همتای آمریکایی خود اعلام کرد، صلح در صورتی در دسترس خواهد بود که کل منطقه دونباس به خاک روسیه ملحق شود یعنی چیزی نزدیک به یک چهارم خاک اوکراین و به عبارتی 25 درصد آن!

هرچند ولودیمیر زلنسکی تحت فشارهای آمریکا پدیرفته بخشی از خاک کشورش را به روسیه بدهد اما با میزان اراضی درخواستی پوتین موافق نیست زیرا او بیش از هرکس دیگری در جهان می‌داند که برای هر یک متر مربع از این مناطق چند سرباز اوکراینی جان خود را از دست داده‌اند و بنابراین نمی‌تواند براحتی پذیرای آن باشد که یک چهارم از خاک خود را به کشوری مهاجم واگذار کند.

به همین دلیل نیز بنا بود در جلسه‌ای که دیروز در ابوظبی برگزار شد و اولین جلسه فنی در مذاکرات صلح اوکراین محسوب می‌شود، چنین جزئیاتی مورد بررسی قرار گیرد. با این حال استیو ویتکاف دیروز پیش از برپایی این نشست درباره توافق روسیه و اوکراین بر سر این جزئیات ابراز خوش‌بینی کرده و گفته بود: «توافق بر سر پایان دادن به جنگ اوکراین در مراحل پایانی خود است و من درباره توافق نهایی دو طرف بسیار خوش‌بین هستم.»

اما خود او در عین حال به این مساله هم اشاره کرده که «اختلافات تنها بر سر یک موضوع است که امیدوارم آن یک مساله نیز خیلی زود برطرف شود.» هرچند او اشاره‌ای به این نکرده که این مساله چیست اما برآوردها نشان می‌دهد اختلاف نظر باید سر میزان اراضی باشد.

البته دو طرف اختلاف نظرهای دیگری هم دارند. یکی دیگر از این اختلافات مهم بر سر بازسازی اوکراین است. پیشتر اروپا اعلام کرده بود، باید از اموال بلوکه شده روسیه در اروپا برای بازسازی اوکراین استفاده شود و به عنوان خسارت جنگی که مسکو شروع کننده آن بوده است، این اموال به روسیه بازگردانده نشود.

مسکو هم که در طول جنگ، زخم‌های هیثتی قابل توجهی مانند حمله پهپادی بزرگ اوکراین به اقصی نقاط روسیه از این کشور دریافت کرده است، حاضر نیست براحتی اموال خود را در اختیار اوکراین قرار دهد و از همین رو اعلام کرده، یک میلیارد دلار از این اموال را به شورای صلح غزه خواهد سپرد که برای دونالد ترامپ به عنوان بانی این شورا اهمیت بسیاری دارد.

هرچند راه صلح در اوکراین تا این لحظه بسیار دشوار بوده است اما بی تردید پایان این جنگ به نفع هر دو طرف است. هر دو طرف آسیب‌های زیادی از این جنگ دیده‌اند. اوکراین بخشی از زیر ساخت‌های خود را از دست داده و خود را بیش از هر زمان زیر دین سایر کشورهای اروپایی و آمریکا می‌بیند. روسیه نیز نه فقط ضرر اقتصادی هنگفتی بابت هزینه‌های جنگ و تحریم‌های ناشی از آن متحمل شده که توانایی‌های ارتش و دستگاه‌های اطلاعاتی خود را زیر سوال رفته می‌بیند. بنابراین هر دو طرف اکنون در تکاپو هستند، با کمترین امتیاز پروژه صلح را پیش ببرند و به این جنگ خاتمه دهند.