نمایشگاه فیتکس در بوستان گفت‌وگو؛ مجوزها کجا بودند و ناظران چه می‌کردند؟
حاشیه‌های نمایشگاه فیتکس در تهران، حالا فراتر از تصاویر جنجالی منتشرشده رفته و به پرسشی جدی درباره سازوکار صدور مجوز، مسئولیت برگزارکنندگان و عملکرد دستگاه‌های ناظر تبدیل شده است؛ رویدادی که وزارت ورزش می‌گوید نه مجوزی برای آن صادر کرده و نه ارتباطی با برگزاری آن داشته است.
ماجرای نمایشگاه فیتکس در بوستان گفت‌وگو، بار دیگر یکی از ضعف‌های تکرارشونده در برگزاری رویدادهای عمومی را به نمایش گذاشته است؛ اینکه وقتی برنامه‌ای با عنوان ورزشی برگزار می‌شود و تصاویر و حواشی آن به موضوع بحث عمومی تبدیل می‌شود، چه نهادی مسئول پاسخ‌گویی است و اساساً نظارت بر چنین رویدادهایی چگونه انجام می‌شود؟
انتشار تصاویری از برخی اجراهای آکروباتیک و حرکات نمایشی در این نمایشگاه، واکنش‌ها و انتقاداتی را به دنبال داشته است. آنچه در تصاویر منتشرشده مورد توجه قرار گرفته، صرفاً ماهیت اجراها نیست؛ بلکه این پرسش نیز مطرح شده که برنامه‌های یک رویداد عمومی بر چه اساسی طراحی شده‌اند، چه ضوابطی برای آن در نظر گرفته شده و برگزارکنندگان تا چه اندازه به الزامات قانونی و فرهنگی پایبند بوده‌اند.
البته قضاوت درباره تخلف احتمالی، پیش از بررسی مستندات و مشخص شدن جزئیات ماجرا، نمی‌تواند جایگزین رسیدگی رسمی شود. با این حال، مجموعه اتفاقات رخ‌داده و اظهارات مسئولان، ضرورت شفاف‌سازی درباره روند برگزاری این نمایشگاه را دوچندان کرده است.
نمایشگاه برگزار شد؛ مسئولیت با چه کسی است؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این ماجرا، اظهارات حبیب ستوده‌نژاد، مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران، است. او اعلام کرده که نمایشگاه فیتکس زیر نظر این اداره کل برگزار نشده و مسئولان ورزش استان از برگزاری آن اطلاعی نداشته‌اند. به گفته او، هماهنگی لازم با اداره کل ورزش و جوانان انجام نشده و شناسایی نهاد صادرکننده مجوز و بررسی وضعیت نمایشگاه در دستور کار قرار گرفته است.
پس از آن نیز وزارت ورزش و جوانان در توضیحی رسمی اعلام کرد که این رویداد ارتباطی با این وزارتخانه و اداره کل ورزش و جوانان استان تهران نداشته و مجوزی از سوی این دو مرجع برای برگزاری آن صادر نشده است. این وزارتخانه همچنین از بررسی گزارش‌های مربوط به رعایت نشدن شئونات اسلامی و ضوابط فرهنگی در نمایشگاه خبر داد.
این توضیحات، اگرچه موضع وزارت ورزش را درباره عدم صدور مجوز روشن می‌کند، اما هنوز به پرسش اصلی پاسخ نمی‌دهد: نمایشگاه فیتکس با مجوز کدام نهاد برگزار شده و مسئولیت نظارت بر محتوای برنامه‌های آن بر عهده چه دستگاهی بوده است؟
وقتی یک رویداد در فضای عمومی برگزار می‌شود و عنوانی مرتبط با ورزش دارد، انتظار می‌رود پیش از آغاز فعالیت‌ها، حدود مسئولیت برگزارکننده و نهادهای مرتبط مشخص باشد. اگر مجوزی صادر شده، مرجع صادرکننده باید درباره شرایط آن توضیح دهد؛ اگر هم رویداد بدون مجوز لازم برگزار شده باشد، باید روشن شود که چگونه امکان برگزاری آن فراهم شده است.
نظارت پس از انتشار تصاویر؛ چرا پیش از آن نه؟
یکی از پرسش‌های انتقادی درباره این پرونده، زمان ورود مسئولان به ماجراست. ظاهراً بررسی‌ها و پیگیری‌ها پس از انتشار تصاویر و شکل‌گیری حواشی رسانه‌ای شدت گرفته است. همین مسئله این سؤال را ایجاد می‌کند که سازوکار نظارت بر چنین برنامه‌هایی پیش از برگزاری چگونه عمل کرده است.
اگر برگزارکنندگان برای اجرای برنامه‌های خود ملزم به دریافت مجوز بوده‌اند، باید مشخص شود که آیا مراحل قانونی را طی کرده‌اند و کدام نهاد مسئول بررسی محتوای برنامه‌ها بوده است. اگر نیز برای برگزاری این نمایشگاه مجوزی صادر نشده، مسئله صرفاً به محتوای اجراها محدود نمی‌شود؛ بلکه چگونگی استفاده از محل برگزاری و نبود اطلاع‌رسانی مؤثر میان دستگاه‌های مسئول نیز نیازمند بررسی خواهد بود.
از سوی دیگر، نمی‌توان صرفاً با استناد به انتشار چند تصویر، درباره تمام ابعاد یک رویداد یا مسئولیت اشخاص مختلف حکم قطعی صادر کرد. بررسی کامل ماجرا باید بر اساس مستندات، مجوزهای احتمالی، قراردادهای برگزاری، ضوابط اجرایی و گزارش نهادهای مسئول انجام شود. با این حال، همین ضرورت بررسی نشان می‌دهد که پاسخ‌گویی نباید به انتشار یک اطلاعیه و اعلام بی‌ارتباطی با رویداد محدود بماند.
وزارت ورزش اعلام بی‌ارتباطی کرد؛ حلقه مفقوده کجاست؟
تأکید وزارت ورزش بر اینکه مجوزی برای نمایشگاه فیتکس صادر نکرده، یک نکته مهم را روشن می‌کند؛ اما پایان ماجرا نیست. اکنون باید مشخص شود برگزارکننده چه شخص یا مجموعه‌ای بوده، مجوزهای لازم را از کدام مراجع دریافت کرده و مسئولیت نظارت بر برنامه‌های اجراشده چگونه تعریف شده است.
در چنین شرایطی، اعلام اینکه یک دستگاه در برگزاری رویداد نقشی نداشته، باید با شفاف‌سازی درباره مرجع مسئول همراه شود. در غیر این صورت، افکار عمومی با مجموعه‌ای از اظهارات مواجه خواهد شد که هرکدام بخشی از مسئولیت را توضیح می‌دهند، اما تصویر روشنی از روند صدور مجوز و نظارت ارائه نمی‌کنند.
این پرونده می‌تواند فرصتی برای بررسی دقیق‌تر شیوه مدیریت رویدادهای ورزشی و نمایشگاهی در تهران باشد؛ به‌ویژه در مواردی که عنوان ورزشی یک برنامه، لزوماً به معنای نظارت مستقیم نهاد متولی ورزش بر آن نیست. مشخص شدن مرز مسئولیت‌ها، هم از بروز ابهام جلوگیری می‌کند و هم امکان پیگیری تخلفات احتمالی را فراهم می‌سازد.
ورود دستگاه قضایی ضروری است
با توجه به حواشی ایجادشده، بررسی ابعاد حقوقی ماجرا از سوی مراجع ذی‌صلاح، از جمله دادستانی در صورت وجود مبنای قانونی، می‌تواند به روشن شدن مسئولیت‌ها کمک کند. موضوع بررسی باید فراتر از تصاویر منتشرشده باشد و مواردی مانند وضعیت مجوزها، مسئولیت برگزارکننده، تعهدات احتمالی و عملکرد نهادهای ناظر را نیز در بر بگیرد.
البته ورود قضایی و تعیین مسئولیت اشخاص، مستلزم بررسی مستندات و احراز تخلف در چارچوب قانون است. هدف از رسیدگی نیز باید روشن شدن واقعیت، اجرای ضوابط و جلوگیری از تکرار تخلفات احتمالی باشد، نه صدور قضاوت‌های شتاب‌زده بر مبنای فضای رسانه‌ای.
در کنار این موضوع، پاسخ‌گویی دستگاه‌های اجرایی نیز اهمیت دارد. اگر قصوری در فرایند نظارت رخ داده باشد، باید مشخص شود این قصور ناشی از نبود هماهنگی، ابهام در تقسیم وظایف یا کوتاهی احتمالی یک یا چند مجموعه بوده است. بدون چنین بررسی‌ای، احتمال دارد با فروکش کردن حواشی، پرسش‌های اصلی همچنان بی‌پاسخ بمانند.
فیتکس؛ یک حاشیه و زنگ خطر برای نظارت بر رویدادها
ماجرای نمایشگاه فیتکس را نمی‌توان صرفاً به تصاویر جنجالی و واکنش‌های پس از انتشار آنها تقلیل داد. مسئله مهم‌تر، سازوکاری است که باید پیش از برگزاری یک رویداد عمومی، مسئولیت‌ها را مشخص کند و در صورت بروز تخلف احتمالی، امکان پیگیری روشن و مؤثر را فراهم آورد.
اکنون چند پرسش اساسی همچنان مطرح است: مجوز برگزاری نمایشگاه را چه نهادی صادر کرده است؟ برگزارکنندگان بر اساس چه ضوابطی فعالیت کرده‌اند؟ چه دستگاهی مسئول نظارت بر برنامه‌ها بوده و چرا اداره کل ورزش و جوانان استان تهران، بنا بر اظهارات مدیرکل این مجموعه، از برگزاری رویداد اطلاع نداشته است؟ آیا تخلفی رخ داده و در صورت اثبات، مسئولیت آن متوجه چه اشخاص یا نهادهایی خواهد بود؟
پاسخ به این پرسش‌ها باید از مسیر بررسی رسمی و انتشار نتایج مستند انجام شود. وزارت ورزش موضع خود را اعلام کرده، اما روشن شدن کامل ماجرا به توضیحات برگزارکننده و مرجع احتمالی صادرکننده مجوز نیز نیاز دارد.
در نهایت، آزمون اصلی مسئولان در پرونده فیتکس، نه در تعداد اطلاعیه‌ها و واکنش‌ها، بلکه در میزان شفافیتی است که ارائه می‌کنند. اگر تخلفی رخ داده، باید با آن مطابق قانون برخورد شود و اگر ضعف نظارتی یا ناهماهنگی میان دستگاه‌ها وجود داشته، باید اصلاح شود. در غیر این صورت، نمایشگاه فیتکس نیز به یکی دیگر از پرونده‌هایی تبدیل خواهد شد که با موجی از انتقاد آغاز می‌شوند، اما پرسش‌های اساسی درباره مسئولیت و نظارت در آنها بی‌پاسخ می‌ماند.
