حمله ایرانی به دلار امریکایی

محمدمهدی عمادی مقدم در یادداشتی در روزنامه آرمان امروز نوشت:

تنگه هرمز برای ایران یکی از مهم‌ترین دستاوردهای جنگ به حساب می‌آید. این آبراه استراتژیک حالا به ابزاری قدرتمند تبدیل شده است که ایران می‌تواند با تکیه بر آن، در برابر فشارها و سلطه‌جویی آمریکا و متحدانش واکنش نشان دهد و دشمن را به عقب‌نشینی و تجدیدنظر در سیاست‌های خود مجبور کند.

در شرایط فعلی، رژیم جدید حقوقی تنگه هرمز هر چقدر توسط کشورهای بیشتری رعایت و پذیرفته و هر چقدر عوارض، بیمه، مالیات و پرداخت‌های مشابه بیشتری به ایران واریز شود، استیلای ایران بر این تنگه بیشتر تثبیت خواهد شد. ابزارهای آمریکا هم حداقل در وضعیت کنونی (هرچند آینده هنوز کاملاً روشن نیست) توان نفی این تسلط را نه از نظر نظامی و نه از نظر سیاسی ندارند.

علاوه بر این، مسیرهای جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز، یا ظرفیت محدودی دارند یا گسترش و توسعه آن‌ها به هزینه‌های بسیار سنگین و فرصت‌های چندساله نیاز دارد. این واقعیت نشان می‌دهد که ایران با اعمال استیلای خود بر این گلوگاه حیاتی، اهرم مهمی در دست گرفته که می‌تواند معادله قدرت در منطقه و دنیا را به نفع خود تغییر دهد.

در این راستا نباید از تاثیر این رخداد بر توانمندی اقتصادی آمریکا غافل شد. در جهانی که نظم آن به سرعت در حال تغییر است، نشانه‌های فرسایش ابزارهای سنتی قدرت آمریکا به خصوص از منظر نظامی و اقتصادی، بیش از پیش آشکار شده‌اند.

در این میان تاثیرپذیری پدیده‌ی تحریم به عنوان یکی از پایه‌های سلطه‌جویی آمریکا از اهمیت خاصی برای کشورمان برخوردار است؛ باید در نظر داشت که کارآمدی تحریم‌های آمریکا علیه ایران همیشه مستقیماً به جایگاه دلار در نظام مالی جهانی وابسته بوده است. البته نمی‌توان اثر مولفه‌های دیگر مثل همراهی بین‌المللی با تحریم‌های آمریکا را نفی کرد. با این حال از بین تمامی مولفه‌های موجود بر کارآمدی تحریم، اعتبار دلار اهمیت زیادی دارد.

در این راستا لازم به ذکر است «تا زمانی که دلار همچنان ارز غالب در تسویه مبادلات بین‌المللی باقی بماند، آمریکا می‌تواند از شبکه مالی جهانی برای اعمال فشارهای اقتصادی گسترده استفاده کند.» لذا هر گونه تضعیف این جایگاه، بلافاصله به کاهش اثربخشی این ابزار منجر می‌شود.

رژیم جدید تنگه هرمز دقیقاً در همین نقطه حساس به آمریکا ضربه وارد کرده و با ایجاد سازوکاری برای دریافت پرداخت‌ عوارض، بیمه، مالیات و … در قالب ارز غیرغربی یوان، جریان تحریم‌ها را مختل می‌کند. این اقدام نه تنها از منظر ایجاد درآمد حائز اهمیت است، بلکه همزمان ساختار وابستگی جهانی به دلار را هدف قرار می‌دهد و کشورهای مختلف را تشویق می‌کند تا از ارزهای غیردلاری برای تسویه و تبادل پول استفاده کنند.

با این وصف، ایران با اعمال این رژیم جدید در تنگه هرمز، ضربه‌ای منحصر بفرد به اعتبار دلار وارد کرد که می‌تواند قدرت واقعی آمریکا در اعمال تحریم‌ها را کاهش دهد. برخی شواهد نیز بر این امر، مهر تایید می‌نهند؛ به طور مثال مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا هفته گذشته در مصاحبه خود با فاکس نیوز صراحتاً اذعان کرد که «پنج سال دیگر دیگر نیازی نخواهد بود درباره تحریم‌ها صحبت کنیم؛ زیرا آن‌قدر کشورهای متعدد با ارزهایی غیر از دلار مبادله خواهند کرد که ما دیگر توانایی اعمال تحریم علیه آن‌ها را نخواهیم داشت.» این اظهارات بازتاب نگرانی فزاینده و عمیق در واشنگتن از روندهای جهانی ضددلار و کاهش تدریجی سلطه مالی آمریکاست. لذا تصمیم ایران در اعمال رژیم جدید تنگه هرمز را می‌توان اقدامی هوشمندانه و ژئواکونومیک علیه هژمونی آمریکا دانست. با قرار دادن یوان به عنوان معیار اصلی تسویه عوارض، ایران انگیزه کشورها را برای استفاده از ارزهای غیردلاری تقویت کرده است. این روند به تدریج می‌تواند به تضعیف بیشتر اعتبار دلار و در نتیجه سلطه اقتصادی آمریکا بینجامد.

از این منظر، تثبیت کامل این رژیم در تنگه هرمز و حتی گسترش الگوی آن به سایر نقاط راهبردی دنیا، اهمیت و ضرورت بسیار بالایی دارد. چنین اقدامی نه تنها فشارهای اقتصادی واردشده بر ایران را خنثی می‌کند، بلکه اثرگذاری کلی تحریم‌ها را در سطح جهانی کاهش می‌دهد. چرا که وقتی کشتی‌ها برای عبور امن از این آبراه حیاتی، به پرداخت عوارض با ارزهای غیرغربی مجبور شوند، زنجیره وابستگی به سیستم دلاری شکسته می‌شود. این تغییر کوچک اما مؤثر، می‌تواند الگویی برای دیگر نقاط استراتژیک جهان ایجاد کند و کشورهای بیشتری را به سمت دلارزدایی سوق دهد. این رژیم جدید نه تنها یک اقدام دفاعی ساده است، بلکه تبدیل به یک اهرم تهاجمی اقتصادی شده که ایران را در موقعیتی قوی‌تر قرار می‌دهد تا در برابر سلطه‌جویی‌های طولانی‌مدت مقاومت کند و آینده‌ای با تعادل قدرت بیشتر را رقم بزند. اکنون کشورهای منطقه و جهان، بیشتر از همیشه به این واقعیت پی برده‌اند که تنگه هرمز دیگر فقط یک مسیر عبور نیست، بلکه نقطه‌ای کلیدی برای تغییر قواعد بازی جهانی شده است.