پارادوکس مذاکراتی

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

در حالی که مذاکرات میان ایران و آمریکا با وساطت قطر و عمان همچنان ادامه دارد، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به آخرین وضعیت این گفت‌وگوها تأکید کرد که شرایط جمهوری اسلامی ایران برای ورود به مذاکره به طرف آمریکایی اعلام شده است و اکنون باید منتظر ماند و دید آیا این شرایط از سوی واشنگتن پذیرفته می‌شود یا خیر.

این مقام پارلمانی خاطرنشان ساخت که تهران از همان آغاز بر اصول مشخص و غیرقابل‌گذشتی تأکید داشته و هرگونه پیشرفت در مذاکرات منوط به پذیرش این چارچوب از سوی طرف مقابل است.

از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که کاخ سفید و میانجی‌های قطری همچنان در انتظار دریافت پاسخ رسمی ایران درباره پیشنهاد متقابل آمریکا برای پایان دادن به جنگ هستند.

یک مقام آمریکایی در این زمینه اعلام کرده است که این موضوع هنوز در حال بررسی‌های داخلی در تهران است و تصمیم‌گیری نهایی نیازمند هماهنگی‌های لازم در سطوح مختلف تصمیم‌گیری کشور خواهد بود. این اظهارات نشان‌دهنده پیچیدگی فرآیند تصمیم‌گیری در ایران و اهمیت ارزیابی دقیق پیامدهای هرگونه پاسخ به پیشنهادهای مطرح‌شده است.

یک منبع منطقه‌ای که از جزئیات مذاکرات مطلع است، فاش کرد که میانجی‌های منطقه‌ای در روزهای اخیر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، دیدار و گفت‌وگو کرده‌اند و به وی توصیه نموده‌اند که ایران نباید پاسخ خود را تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به تعویق بیندازد.

این میانجی‌ها استدلال کرده‌اند که تأخیر در ارائه پاسخ می‌تواند فرصت‌های موجود را از بین ببرد و فضای دیپلماتیک را پیچیده‌تر سازد. آنان همچنین به مقامات ایرانی هشدار داده‌اند که هیچ تضمینی وجود ندارد که دونالد ترامپ پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای رویکرد ملایم‌تری در پیش بگیرد؛ برعکس، ممکن است موضع‌گیری‌های او تهاجمی‌تر و سخت‌گیرانه‌تر شود.

این ارزیابی میانجی‌ها بر اساس تحلیل‌های سیاسی از فضای داخلی آمریکا و روندهای احتمالی پس از انتخابات ارائه شده است.

معاون وزیر امور خارجه نیز همزمان با این تحولات، تأکید کرد که یکی از شروط اصلی تهران برای هرگونه توافق، پایان یافتن جنگ‌ها در جبهه‌های مختلف است.

وی تصریح نمود که اگر در هر یک از این جبهه‌ها جنگ ادامه یابد، این به معنای ادامه جنگ در تمام جبهه‌ها خواهد بود و ایران نمی‌تواند در شرایطی که درگیری‌ها در برخی نقاط تداوم دارد، به توافقی پایدار دست یابد.

این موضع‌گیری نشان‌دهنده نگاه جامع تهران به موضوع امنیت منطقه‌ای و پیوند میان پرونده‌های مختلف است که از دیدگاه ایران نمی‌توان آن‌ها را به صورت جداگانه و بدون در نظر گرفتن تأثیرات متقابل حل‌وفصل کرد. موضع گیری که احتمالا مربوط به یکی از نقاط اختلافی در حال حاضر میان ایران و آمریکاست.

در مجموع، فضای مذاکرات غیرمستقیم همچنان با احتیاط و ارزیابی دقیق از سوی هر دو طرف پیش می‌رود. ایران بر حفظ اصول خود و تضمین منافع ملی تأکید دارد، در حالی که طرف آمریکایی و میانجی‌ها در پی دریافت پاسخ روشن و به‌موقع از تهران هستند.

منابع مطلع معتقدند که زمان‌بندی ارائه پاسخ ایران می‌تواند بر روند کلی مذاکرات تأثیرگذار باشد و هرگونه تأخیر احتمالی ممکن است پیامدهایی برای فضای دیپلماتیک به همراه داشته باشد.

با این حال، مقامات ایرانی بارها اعلام کرده‌اند که تصمیم‌گیری‌ها بر اساس محاسبات دقیق ملی و با در نظر گرفتن همه جوانب صورت می‌گیرد و هیچ فشاری نمی‌تواند تهران را به پذیرش شرایطی که مغایر با منافع کشور باشد، وادار کند.

میانجی‌گری قطر و عمان در این دوره از مذاکرات نقشی محوری ایفا کرده و هر دو کشور تلاش کرده‌اند کانال‌های ارتباطی را باز نگه دارند و پیام‌ها را به‌طور دقیق منتقل کنند.

این تلاش‌ها در شرایطی صورت می‌گیرد که فضای کلی روابط منطقه‌ای و بین‌المللی همچنان تحت تأثیر تنش‌های موجود قرار دارد و هرگونه پیشرفت نیازمند حسن‌نیت و انعطاف‌پذیری متقابل است.

عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در اظهارات خود به این نکته اشاره کرد که ایران آمادگی دارد در چارچوب شرایط اعلام‌شده وارد گفت‌وگو شود اما این آمادگی به معنای پذیرش پیشنهادهای یک‌جانبه یا نادیده گرفتن واقعیت‌های میدانی نیست.

با این وجود، میانجی‌ها بر اهمیت ارائه پاسخ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای تأکید ویژه‌ای داشته‌اند، زیرا پس از آن فضای سیاسی در آمریکا ممکن است دستخوش تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی شود.

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که مسئولان سیاسی در تهران نیز سناریوهای مختلف را بررسی می‌کنند و هرگونه تصمیم نهایی را منوط به ارزیابی کامل پیامدهای آن می‌دانند. معاون وزیر امور خارجه نیز با تکرار شرط پایان جنگ‌ها، عملاً پیوند میان پرونده‌های امنیتی مختلف را به عنوان خط قرمز ایران معرفی کرده است؛ خط قرمزی که به نظر می‌رسد در تمام مراحل مذاکرات مورد توجه جدی قرار خواهد گرفت.