صندوقهای ارزی و چالش اعتماد
بانک مرکزی با همکاری بورس اوراق بهادار، در پی ایجاد صندوقی برای جمع آوری ارزهای ذخیره شده مردم در منازل و سرمایهگذاری آن در مسیر رشد تولید ملی است
کامران نرجه در یادداشتی در روزنامه اطلاعات نوشت:
بانک مرکزی با همکاری بورس اوراق بهادار، در پی ایجاد صندوقی برای جمع آوری ارزهای ذخیره شده مردم در منازل و سرمایهگذاری آن در مسیر رشد تولید ملی است و برای تشویق آنان وعده داده که به ارزهای سرمایهگذاری شده سود ارزی خواهند داد. این ایده اگرچه مسیر دلالی ارز در بازار آزاد را محدود خواهد ساخت و منابع ارزی مردم را در مسیر صحیح حمایت از تولید به کار خواهد گرفت، ولی در رفع عامل اصلی خرید و انباشت ارز توسط مردم ناکام خواهد ماند.
اگر در حال حاضر بالغ بر ۲۵ میلیارد دلار به صورت اسکناس خارج از سیستم بانکی توسط مردم ذخیرهسازی شده، ناشی از یک بیاعتمادی عمومی به سیستم بانکی و اقتصاد ملی است.
مهمترین انگیزه مردم در طول سالهای اخیر برای خرید و انباشت ارز در منازل، واهمه آنها از تشدید نرخ تورم و کاهش پیدرپی ارزش داراییهای ریالی بوده است. سیاست گذاریهای غلط اقتصادی دولت و بانک مرکزی در سالهای گذشته، تورم فزاینده را به بیماری مزمن اقتصاد ملی تبدیل کرده و سقوط ارزش پول ملی به امری رایج در هردولت تبدیل شده است.
صرفاً در ۵ سال گذشته ارزش ریال ایران در برابر دلار آمریکا بیش از ۱۰۰۰ درصد (۱۰ برابر) کاهش یافته و ارزش داراییهای ریالی مردم به همین اندازه کم شده است. این لطمه به اموال مردم و اقتصاد ملی ناشی از عملکرد تورم زای دولتها و بانک مرکزی بوده و رفتار مردم در انباشت اسکناسهای ارزی، واکنش طبیعی آنها به تضعیف داراییهای شخصی بوده است.
اگر دولتها در هزینههای خود صرفهجویی میکردند و بانک مرکزی بابت جبران کسری بودجه اجازه اضافه برداشت از خزانه ملی را نمی داد، اگر با شرکتهای «تراستی» که درآمدهای ارزی کشور را به صندوق بانک مرکزی عودت ندادهاند برخورد جدی قضایی میشد، اگر کسب درآمدهای صادراتی، مقدم بر سیاستهای ارزی بانک مرکزی بود و سالهای متمادی نرخ ارز را تعمداً پایینتر از ارزش واقعی آن نگه نمیداشتند، اگر در الگوی تعاملات سیاسی با جامعه بینالمللی و بخصوص با کشورهای همسایه موضوع حفظ ارزش پول ملی مورد توجه سیاستمداران قرار میگرفت، اکنون فنر نرخ ارز در بازار رها نشده بود و انتظارات تورمی ماههای آینده، مردم را از ترس سقوط داراییهای ریالی خود به خرید و انباشت ارز سوق نداده بود.
پس شایسته نیست، مردم را بابت این واکنش طبیعی و تلاش برای حفظ داراییهای خود مذمت کنیم. آنچه باید مورد نکوهش و اصلاح ساختاری قرار گیرد، سیاستهای غلط و تورم زای دولت و بانک مرکزی است که بی وقفه ارزش پول ملی را کاهش میدهد.
ناگفته نماند، بانک مرکزی در گذشته نیز به شکلی دیگر برنامه جمعآوری ارزهای مردم را به بهانه کنترل بازار دلالی پیگیری کرده بود که نتیجه ای جز سقوط اعتماد ملی در پی نداشت. حدود ۲۰ سال قبل قرار شد به ارزهای سپرده گذاری شده مردم در سیستم بانکی، سود ارزی تعلق گیرد تا نوسان نرخ ارز در بازار کنترل شود ولی خُلف وعده دولت و بانک مرکزی از پرداخت سود ارزی و تبدیل آن به سود ریالی با نرخ ثابت موجب سلب اعتماد مردم از واگذاری ارزهای خود به خزانه شد.
اکنون نیز با وعده سود ارزی به سرمایههای صندوق در حال تأسیس نمیتوان اعتماد کاهش یافته مردم را برای امانت گذاری مجدد داراییهای ارزی بازیافت!
ایکاش به جای این ترفندها، سیاستهای تشدید نرخ تورم به کار گرفته میشد تا جلوی روند سقوط ارزش پول ملی گرفته شود و مردم ناچار به انباشت اسکناس ارزی در منازل نشوند.
