بازگشت بی‌سروصدای ویروس قرن؛ عبور آمار از مرز هشدار

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

روند ابتلا به کووید-۱۹ در ایران بار دیگر صعودی شده است. تازه‌ترین داده‌های نظام مراقبت عفونت‌های تنفسی نشان می‌دهد درصد نمونه‌های مثبت کرونا از آستانه هشدار پایین عبور کرده؛ نشانه‌ای که اگرچه هنوز به معنای بازگشت به شرایط بحرانی سال‌های همه‌گیری نیست، اما هم‌زمان با نزدیک شدن فصل سرد، زنگ خطر را برای نظام سلامت و گروه‌های پرخطر به صدا درآورده است. تازه‌ترین آمارهای منتشرشده از سوی مسئولان وزارت بهداشت نشان می‌دهد روند ابتلا به کووید-۱۹ در کشور طی هفته‌های اخیر افزایشی بوده است. قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، اعلام کرده که در حدود سه هفته اخیر، موارد ابتلا به کرونا در کشور روندی صعودی داشته و در هفته منتهی به هشتم شهریور، حدود ۸.۳ درصد افرادی که با علائم عفونت‌های تنفسی به مراکز درمانی مراجعه کرده یا به دلیل بیماری‌های تنفسی بستری شده‌اند، از نظر کووید-۱۹ مثبت بوده‌اند. این رقم در حالی ثبت شده که آستانه هشدار پایین در نظام مراقبت پنج درصد اعلام شده است. اهمیت این آمار زمانی بیشتر مشخص می‌شود که آن را با هفته پیش از آن مقایسه کنیم. بر اساس داده‌های منتشرشده از نظام مراقبت آزمایشگاهی، میزان نمونه‌های مثبت کووید-۱۹ از حدود ۴.۹ درصد در هفته قبل به ۸.۳ درصد رسیده است؛ افزایشی که باعث عبور شاخص از آستانه هشدار پایین شده است. هم‌زمان، موارد مثبت آنفلوآنزا نیز افزایش یافته و این موضوع نگرانی درباره گردش هم‌زمان چند ویروس تنفسی در آستانه فصل سرد را افزایش داده است.

افزایش ابتلا؛ اما هنوز نه بازگشت به دوران بحران

با وجود عبور آمار از آستانه هشدار، مسئولان وزارت بهداشت تأکید دارند که این وضعیت به معنای بازگشت به شرایط بحرانی سال‌های نخست همه‌گیری نیست. آمار فعلی، بیش از هر چیز یک نشانه اپیدمیولوژیک است که ضرورت رصد دقیق‌تر روند بیماری را نشان می‌دهد. قباد مرادی درباره وضعیت هفته‌های آینده نیز گفته است که امکان پیش‌بینی قطعی وجود ندارد و ممکن است میزان ابتلا در همین سطح باقی بماند یا حتی افزایش پیدا کند. مهدی پیرهادی، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران نیز با اشاره به افزایش شاخص ابتلا، معتقد است نباید میان آرامش و بی‌تفاوتی اشتباه گرفت. او تأکید کرده که عبور شاخص از آستانه هشدار پایین به معنای آغاز یک بحران گسترده نیست، اما نشانه‌ای است که باید پیش از تبدیل شدن به یک موج فراگیر مورد توجه قرار گیرد.

پیرهادی در واکنش به روند افزایشی کرونا، مهم‌ترین خلأ شرایط فعلی را فاصله میان شناسایی افزایش بیماری و اطلاع‌رسانی عمومی می‌داند. به اعتقاد او، «نباید صبر کنیم آمار ابتلا، بستری یا موارد شدید بالا برود و بعد آموزش مردم را آغاز کنیم.» این عضو شورای شهر تهران بر این باور است که فلسفه پیشگیری، اقدام پیش از فراگیر شدن بیماری است و اطلاع‌رسانی عمومی باید هم‌زمان با شناسایی روند افزایشی تقویت شود.

هشدار وزارت بهداشت برای تشدید مراقبت

روند افزایشی کرونا تنها در سطح انتشار آمار باقی نمانده و وزارت بهداشت نیز در روزهای اخیر بر تقویت مراقبت و مدیریت عفونت‌های تنفسی تأکید کرده است. معاون بهداشت وزارت بهداشت در نامه‌ای به دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور، با اشاره به افزایش موارد کووید-۱۹ و عبور شاخص موارد مثبت از آستانه هشدار پایین، خواستار تشدید فعالیت‌های مراقبتی و مدیریت عفونت‌های حاد تنفسی، به‌ویژه کرونا و آنفلوآنزا شده است.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، هم‌زمانی احتمالی افزایش کرونا با موج بیماری‌های تنفسی در ماه‌های سرد سال است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که افزایش هم‌زمان آنفلوآنزا، کرونا و دیگر عفونت‌های تنفسی می‌تواند میزان مراجعه به مراکز درمانی را افزایش دهد و فشار مضاعفی بر بیمارستان‌ها وارد کند.

در هفته مورد بررسی، علاوه بر افزایش شاخص کرونا، میزان نمونه‌های مثبت آنفلوآنزا نیز نسبت به هفته قبل بالا رفته است. این مسئله نشان می‌دهد نظام سلامت باید نه فقط یک بیماری، بلکه مجموعه ویروس‌های تنفسی در گردش را به‌طور هم‌زمان زیر نظر داشته باشد.

گروه‌های پرخطر در اولویت

مسئولان حوزه سلامت تأکید دارند که افزایش فعلی ابتلا برای همه افراد پیامد یکسانی ندارد. سالمندان، مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌ای، بیماران خاص و افرادی که نقص ایمنی دارند، همچنان بیش از دیگران در معرض شکل شدیدتر بیماری قرار دارند. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت نیز هشدار داده است که کرونا در این گروه‌ها می‌تواند با علائم شدیدتر و در برخی موارد تنگی نفس و نیاز به بستری همراه شود.

پیرهادی نیز با اشاره به این موضوع گفته است که شناسایی نشدن سویه ناشناخته جدید نباید به معنای بی‌توجهی به بیماری تلقی شود. به گفته او، افراد پرخطر باید در اولویت برنامه‌های اطلاع‌رسانی و مراقبت قرار گیرند.

در شرایط فعلی، توصیه اصلی مسئولان بهداشتی، بازگشت به محدودیت‌های گسترده سال‌های نخست کرونا نیست، بلکه تأکید بر رعایت اصول ساده بهداشت تنفسی است؛ از جمله تهویه مناسب فضاهای بسته، استفاده از ماسک در محیط‌های پرتراکم به‌ویژه برای افراد آسیب‌پذیر، رعایت آداب تنفسی و پرهیز افراد دارای علائم بیماری از حضور در تجمعات.

کرونا زیر ذره‌بین هفته‌های آینده

آنچه اکنون درباره کرونا در ایران می‌توان با اطمینان گفت، افزایش شاخص موارد مثبت در نظام دیده‌بانی بیماری‌های تنفسی است؛ اما برای قضاوت درباره شکل‌گیری یک موج جدی، باید داده‌های بیشتری درباره بستری، موارد شدید و مرگ‌ومیر منتشر شود. افزایش درصد تست‌های مثبت به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری کامل از شدت یک موج احتمالی ارائه کند و روند هفته‌های آینده نقش تعیین‌کننده‌ای در ارزیابی وضعیت خواهد داشت. در این میان، مطالبه اصلی مطرح‌شده از سوی برخی مسئولان شهری و کارشناسان، اطلاع‌رسانی پیشگیرانه و شفاف است؛ اطلاع‌رسانی‌ای که نه با هدف ایجاد اضطراب عمومی، بلکه برای آگاه کردن مردم و به‌ویژه گروه‌های پرخطر انجام شود.

پیرهادی نیز بر همین نکته تأکید دارد: «آرامش نباید با بی‌تفاوتی اشتباه گرفته شود.» اکنون هنوز خبری از بازگشت شرایط اضطراری سال‌های همه‌گیری نیست، اما آمارهای تازه نشان می‌دهد کرونا دوباره در مسیر صعودی قرار گرفته است؛ مسیری که ادامه یا توقف آن، در هفته‌های آینده و با انتشار داده‌های دقیق‌تر مشخص خواهد شد. مسئله این است که آیا نظام سلامت و جامعه، این‌بار پیش از رسیدن بیماری به مرحله بحرانی، از هشدارهای اولیه استفاده خواهند کرد یا نه.