کدام مناطق در صف اول هوشمندسازی قرار گرفتهاند؟
مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به برنامه این سازمان برای هوشمندسازی حفاظت در ۱۴ منطقه، به چالشهای ایجاد شده در مسیر انجام این کار در پارک ملی گلستان و راهکارهای اندیشیده شده برای رفع این مشکل پرداخت.
از هوشمندسازی به عنوان یکی از جدیدترین راهبردهای سازمان حفاظت محیط زیست برای حفاظت از حیات وحش نام برده شده است. مردادماه سال ۱۴۰۴ رئیس جمهوری برای هوشمندسازی حفاظت از پارک ملی گلستان دستور ویژهای صادر کرد ولی در این مسیر مشکلاتی به وجود آمد.
وحید خیرآبادی - مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست - در گفت و گو با ایسنا درباره آخرین اقدامات انجام شده در زمینه هوشمندسازی مناطق چهارگانه محیط زیستی اظهار کرد: از سال گذشته که کمیته ملی هوشمندسازی حفاظت از تنوع زیستی را در سازمان حفاظت محیط زیست راهاندازی کردیم تا امروز پنج جلسه را برگزار کردهایم. فارغ از شرایط جنگ تحمیلی، قرار شد استانهایی که دارای اهمیت بیشتری هستند با اولویت پارکهای ملی در دستور کار برای هوشمندسازی قرار بگیرند و از شرکتهای دانش بنیان و دانشگاههایی و شرکتهای مشاوری که در این زمینه فعالیت کردهاند و تجربه دارند، پروپوزالهایی را دریافت کنند.
وی اضافه کرد: از سال گذشته بیش از ۱۰ پروپوزال را دریافت و در کمیته ملی هوشمندسازی حفاظت از تنوع زیستی بررسی کردیم و پیرو آن شروع به ابلاغ اعتبارات به منظور آغاز فاز اجرایی هوشمندسازی کردیم.
مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه پیشروترین منطقه در کشور در زمینه هوشمندسازی و نصب سامانههای هشدار، پارک ملی گلستان به عنوان قدیمیترین پارک ملی کشور است، گفت: بر اساس تفاهمنامه منعقد شده بین سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و استانداری گلستان قرار شد سامانه هشدار حریق در این پارک راه اندازی شود و زیرساختهایی در این زمینه فراهم شد ولی به نتیجه مطلوب نرسید.
وی افزود: شرکتهای طرف قرارداد، تجهیزاتی را از خارج از کشور خریداری کرده بودند و نرمافزارها باید از این کشورها تهیه میشد اما متاسفانه نتوانستند این تجهیزات را وارد کشور کنند.
خیرآبادی تصریح کرد: در حوزه هوشمندسازی یک بخش، تهیه تجهیزات لازم و بخش دیگر، تامین پروتکلها و الگوریتمهای لازم برای بهکارگیری این دستگاههاست. به عنوان نمونه دوربین یا سنسور وقتی کارایی لازم را پیدا میکند که بتواند بر مبنای هوش مصنوعی مخاطراتی مانند آتشسوزی در مناطق چهارگانه محیط زیستی، حضور شکارچی در این مناطق و تخریب و تصرف را شناسایی کند ولی متاسفانه نرمافزارهای لازم تهیه نشد و علیرغم اینکه ما در پارک ملی گلستان سه دکل با دوربین شناسایی حریق و ۱۲۰ سنسور شناسایی دود را نصب کرده بودیم ولی نرم افزارهای لازم برای بهرهگیری از آنها را در اختیار نداشتیم. در نتیجه داشبورد مدیریتی آن راه اندازی نشد و نتوانستیم از آن بهرهبرداری کنیم.
وی درباره راهکارهای اندیشیده شده برای رفع این مشکل گفت: با توجه به شرایط به وجود آمده، جلساتی را با شرکتهای دانش بنیان داخلی و پارکهای علم و فناوری برگزار و بازدیدهایی از پارک ملی گلستان انجام شد و پیگیر هستیم که سختافزارهای لازم را تامین و یک داشبورد مدیریتی داخلی را طراحی کنیم و با بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای دانش بنیان داخلی تا پایان امسال به یک طرح مطالعاتی خوب برای این منطقه برسیم و بتوانیم از آن بهرهبرداری کنیم.
پارک ملی تندوره
مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه گفت: با اعتبارات تخصیص پیدا کرده برای پارک ملی «تندوره» و پناهگاه حیات وحش حیدری در استان خراسان رضوی، اقداماتی در جهت پایش تصویری انجام دادهایم. تجهیزات و دوربینهای «اسپید دام» (دوربینهای مداربسته برای کنترل تردد و مشاهده جزییات تصاویر) خریداری و دکلها نصب شده است و در حال انجام پایش تصویری در این دو منطقه هستیم البته نیاز است که شبکه پایش تصویری را در این دو منطقه تکمیل و بعد در زمینه ارسال تصویر یا راه اندازی شبکه امن اقدام کنیم تا تصاویر ابتدا به مرکز استان و بعد به تهران منتقل شود.
وی با بیان اینکه اقدامات خوبی در زمینه پایش تصویری با دانشگاه شهید بهشتی در منطقه حفاظت شده پلنگدره در استان قم انجام دادهایم، اظهارکرد: مدیر کل حفاظت محیط زیست قم پیگیری کرد که ما بخشی از اعتبارات را در زمینه پایش تصویری و دوربینهای پلاک بانک تامین کنیم تا بتوانند پلاک وسایل نقلیه را تشخیص دهند. این کار هم تا حد زیادی انجام شده است و نیاز به تکمیل و ارتباط با مرکز دارد. امیدوارم تا آخر سال به بهرهبرداری برسد.
ارسباران
خیرآبادی با اشاره به اینکه حدود ۲۰ دوربین حفاظتی و نظارتی در مجموع در منطقه ارسباران استان آذربایجان شرقی نصب کردهایم، گفت:این دوربینها به اداره کل محیط زیست استان متصل شدهاند و پایش تصویری در حال انجام است علاوه بر آن مراحل اولیه برای نصب دوربینها در پناهگاه حیات وحش «دشت ناز» ساری انجام شده است. در پناهگاه حیات وحش میانکاله در استان مازندران طراحی شبکه انجام شده و ابلاغ اعتبار لازم را انجام دادیم. امیدواریم امسال هم تجهیزات خریداری و هم دکلهای پایش تصویری و سنسورهای مربوط به آن نصب شود.
وی افزود: بخشی از پایش تصویری در منطقه حفاظت شده آق داغ استان اردبیل را شروع کردهایم و بخشی از مراحل آن انجام شده است و با توجه به اعتبارات در نظر گرفته شده امیدواریم در سال جاری تکمیل شود.
منطقه حفاظت شده لشگردَر
خیرآبادی ادامه داد: در مناطق حفاظت شده خان گُرمَز و لشگردَر استان همدان یک شرکت اقدامات بسیار خوبی را انجام دادند. ما زیرساختهای لازم مانند دکلهای خودایستا و دوربینهای پایشی و نظارتی با کیفیت خوب در زمینه تشخیص آتش سوزی، خوانش پلاکها برای تشخیص ورود خودروهای احتمالی شکارچیان و تشخیص آلودگی هوا را مستقر کردهایم که در سال جاری تکمیل خواهد شد. با تخصیص اعتبارات این دو منطقه را به صورت کامل انشالله تا پایان سال بتونیم داشته باشیم. در مجموع در این دو منطقه ۱۱ دکل و بیش از ۲۰ دوربین نصب کردهایم.
مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: در استان کردستان منطقه حفاظت شده شاهو و کوسالان هم در زمینه هوشمند سازی کار کردیم و بخشی از دوربینهای پایش تصویری در این منطقه راه اندازی شده که امسال باید آن را تکمیل بکنیم. در پارک ملی بمو استان فارس هم بخشی از کار را انجام دادیم و با تخصیص اعتبار برای آن در سال جاری امیدواری بتوانیم آن را نهایی کنیم.
وی درباره نتایج هوشمندسازی مناطق حفاظت شده گفت: در حال حاضر حدود ۲۰ میلیون هکتار سطح مناطق چهارگانه در قالب ۳۳۰ منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست است که اگر ۸.۵ میلیون هکتار مناطق شکار ممنوع را به آن اضافه بکنیم تقریبا حدود ۱۷ درصد از سطح جنگلها و مراتع کشور را سازمان حفاظت محیط زیست مدیریت میکند. در حال حاضر حدود ۴۰۰۰ نیروی یگان حفاظت داریم. به ازای هر نفر حدود ۱۸ هزار هکتار مساحتی است که محیط بانان باید پوشش دهند. با توجه به شیفتهای خدمتی، این عدد ممکن است به حدود ۳۰ هزار هکتار هم برسد. در حال حاضر تلاش میکنیم کمبود نیروی محیط بان را با استفاده از رویکردهای نوین و تجهیزات نوین مثل پهپاد، دوربینهای پایه نظارتی مثل سیستمهای هوشمند جبران کنیم.
خیرآبادی در پایان اظهارکرد: همچنان نیازمند تکمیل چارت تشکیلاتی ساختار یگان حفاظت محیط زیست هستیم چراکه حدود دو سوم کسری داریم. در کنار این موضوع،علاوه بر جلب مشارکت جوامع محلی در زمینه حفاظت، آموزش و فرهنگسازی، از فناوریهای نوین در زمینه پایش و نظارت بر مناطق چهارگانه استفاده کنیم.
