شلیک موشک مالی ایرانیها به قلب اقتصاد امارات
کاهش امنیت سرمایهگذاری و رفتارهای خصمانه اخیر امارات، سرمایهداران ایرانی را به فکر خروج از این بازار انداخته است.
بازار املاک دبی، سالها مقصد اصلی سرمایههای سرگردان ایرانی بوده است. سهم ایرانیان از معاملات بازار مسکن این امارت، با بیش از ۱۰ درصد، بالاترین میزان در میان خریداران خارجی محسوب میشود.
نیمی از کل سرمایهگذاری خارجی امارات نیز به بخش املاک اختصاص دارد. این ارقام نشاندهنده عمق نفوذ سرمایه ایرانی در شریانهای اقتصادی دبی است.
اما اکنون نشانههایی از تغییر این معادله به چشم میخورد.
کاهش امنیت سرمایهگذاری و رفتارهای خصمانه اخیر امارات، سرمایهداران ایرانی را به فکر خروج از این بازار انداخته است.
دادههای غیررسمی ارزش کل سرمایهگذاریها و سپردههای ایران در دبی را حدود ۳۰۰ میلیارد دلار تخمین میزنند. رقمی که در صورت خروج، میتواند ضربهای سهمگین به اقتصاد وابسته امارات وارد کند.
سهم ۱۰ درصدی ایرانیان از بازار طلای دبی
بازار املاک دبی همواره به عنوان یک مقصد امن برای سرمایهگذاران خارجی شناخته میشده است. در این میان، ایرانیان سهم قابل توجهی داشتهاند.
آمارها نشان میدهد سهم خریداران ایرانی از کل معاملات املاک دبی به بیش از ۱۰ درصد رسیده که بالاترین رقم در میان تمام ملیتهای خارجی است. این یعنی از هر ده معامله ملک در دبی، یکی به نام یک سرمایهگذار ایرانی ثبت میشود.
اهمیت این رقم وقتی بیشتر میشود که بدانیم نیمی از کل سرمایهگذاری خارجی امارات متحده عربی به طور مستقیم در بخش املاک و مستغلات متمرکز است.
به عبارت دیگر، بخش بزرگی از جذابیت اقتصادی دبی برای سرمایهگذاران جهانی، مدیون رونق بازار مسکن آن است و ایرانیان نقشی کلیدی در این رونق ایفا میکنند.
چقدر سرمایه از ایران به امارات رفت؟
دادههای بانک مرکزی ایران نشان میدهد بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴، حدود ۸۰ میلیارد دلار از کشور خارج شده است. بررسی مسیر این خروج سرمایه نشان میدهد بخش عمده آن به امارات متحده عربی، بهویژه دبی، سرازیر شده است.
دلایل این انتخاب روشن است: نزدیکی جغرافیایی، نبود محدودیتهای ارزی، بازار املاک جذاب و امنیت نسبی سرمایهگذاری.
اما حالا شرایط تغییر کرده است. تنشهای اخیر در منطقه و رفتارهای خصمانه امارات نسبت به ایران، این امنیت را خدشهدار کرده است.
سرمایهداران ایرانی که روزگاری دبی را پناهگاهی امن میدانستند، اکنون به این نتیجه رسیدهاند که دیگر نمیتوانند روی ادامه این وضعیت حساب باز کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند این تغییر نگرش میتواند زنگ خطری جدی برای اقتصاد امارات باشد.
وابستگی این کشور به سرمایههای ایرانی به حدی است که خروج ناگهانی آنها میتواند حباب بازار املاک دبی را بترکاند و اعتبار این امارت را به عنوان یک مقصد امن سرمایهگذاری خدشهدار کند.
چرا سرمایهداران ایرانی قصد خروج دارند؟
دو عامل اصلی، سرمایهداران ایرانی را به فکر خروج از بازار امارات انداخته است.
نخست، کاهش امنیت سرمایهگذاری. تنشهای نظامی اخیر در منطقه و نقش امارات در ائتلاف ضدایرانی، این باور را ایجاد کرده که داراییهای ایرانی در دبی دیگر امن نیست.
دوم، رفتارهای خصمانه مقامات اماراتی که از تشدید نظارت بر حسابهای ایرانی تا توقیف برخی داراییها را شامل میشود.
عامل سوم را باید در تغییر نگرش خود سرمایهداران جستجو کرد. بسیاری از آنها که در سالهای گذشته به دلیل تحریمها و فشارهای اقتصادی، ایران را به مقصد دبی ترک کرده بودند، اکنون متوجه شدهاند که هیچ کشوری به اندازه ایران برای آنها امن نیست.
این بازگشت تدریجی اعتماد به اقتصاد داخلی، اگرچه در مراحل اولیه است، اما میتواند سرآغاز یک تغییر بزرگ باشد.
تحلیلگران اقتصادی میگویند که سرمایهداران ایرانی دیگر دبی را یک بهشت امن نمیدانند. آنها در حال برنامهریزی برای انتقال سرمایه به کشورهای دیگر یا بازگرداندن آن به ایران هستند. اگر این روند سرعت بگیرد، اقتصاد امارات با شوک بزرگی مواجه خواهد شد.
سناریوهای خروج سرمایه ایرانی و پیامدهای آن برای امارات
دو سناریوی اصلی برای خروج سرمایه ایرانی از امارات قابل تصور است.
سناریوی اول، خروج تدریجی و برنامهریزیشده است. در این حالت، سرمایهداران طی یک دوره چندماهه تا یکساله، داراییهای خود را به تدریج نقد میکنند و به مقاصد دیگر منتقل میکنند. این سناریو کمآسیبترین حالت برای اقتصاد امارات است، چراکه بازار فرصت تطبیق پیدا میکند.
سناریوی دوم اما نزولیتر است: خروج ناگهانی و هیجانی. اگر رویدادی مانند تشدید تنشها یا مصادره داراییهای ایرانی در امارات رخ دهد، ممکن است موجی از فروشهای اضطراری بازار املاک دبی را فرا بگیرد. در این حالت، نه تنها قیمت مسکن سقوط میکند، بلکه اعتبار دبی به عنوان یک مقصد امن سرمایهگذاری برای همیشه از بین میرود.
در هر دو سناریو، برنده نهایی ایران است. بازگشت سرمایههای ایرانی به داخل کشور، میتواند منبع عظیمی از نقدینگی را به اقتصاد ایران تزریق کند و بخشی از فشارهای ارزی و مالی را کاهش دهد. این همان «موشک مالی» است که کارشناسان از آن یاد میکنند؛ ضربهای بدون شلیک یک گلوله، اما مؤثرتر از بسیاری از عملیاتهای نظامی.
کاهش احساس امنیت اقتصادی در امارات
محمد بیات، کارشناس اقتصادی گفت: وابستگی اقتصاد امارات به سرمایههای ایرانی بسیار عمیق و ساختاری است. سهم ۱۰ درصدی ایرانیان از بازار املاک دبی، رقم کمی نیست.
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: وقتی این را کنار تخمین ۳۰۰ میلیارد دلاری کل سرمایه و سپردههای ایران در دبی قرار میدهیم، میبینیم که اقتصاد امارات به شدت به این جریان سرمایه وابسته است. خروج این حجم از سرمایه، میتواند حباب بزرگ بازار املاک دبی را بترکاند.
وی درباره چرایی خروج سرمایهداران ایرانی از امارات اظهار کرد: دو دلیل اصلی دارد. اول، کاهش احساس امنیت. تنشهای اخیر و رفتار خصمانه امارات، این باور را ایجاد کرده که داراییهای ایرانی دیگر در آن کشور امن نیست. دوم، محاسبه اقتصادی. هزینههای نگهداری دارایی در دبی افزایش یافته و در مقابل، بازدهی سرمایه در ایران جذابیت بیشتری پیدا کرده است. این ترکیب، معادله را به نفع بازگشت سرمایه به ایران تغییر داده است.
بیات افزود: اگر این روند مدیریت شود، میتواند یک فرصت طلایی برای اقتصاد ایران باشد. بازگشت ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه به کشور، میتواند مشکل نقدینگی و کسری ارزی را حل کند و زمینهساز یک جهش اقتصادی شود. اما باید زیرساختهای جذب سرمایه در داخل فراهم شود. در غیر این صورت، این سرمایهها به مقصد دیگری مانند ترکیه یا عمان خواهند رفت.
موشک مالی ایرانی در مسیر دبی
اقتصاد امارات به ویژه بازار املاک دبی، سالهاست که به سرمایههای ایرانی عادت کرده است. سهم ۱۰ درصدی ایرانیان از معاملات مسکن این امارت و تخمین ۳۰۰ میلیارد دلاری کل سرمایهگذاریها و سپردههای ایران در دبی، نشاندهنده عمق این وابستگی است. دادههای بانک مرکزی ایران نیز حکایت از خروج ۸۰ میلیارد دلار سرمایه از کشور به مقصد امارات بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ دارد.
اما اکنون این جریان در حال معکوس شدن است. کاهش امنیت سرمایهگذاری و رفتارهای خصمانه امارات، سرمایهداران ایرانی را به فکر خروج از این بازار انداخته است. کارشناسان معتقدند اگر این خروج مدیریت نشود، میتواند ضربهای سهمگین به اقتصاد وابسته امارات وارد کند.
از سوی دیگر، بازگشت این سرمایهها به ایران میتواند یک فرصت تاریخی برای اقتصاد کشور باشد. شاید بتوان این پدیده را «شلیک موشک مالی ایرانیها به قلب اقتصاد امارات» نامید؛ موشکی که نه از سکوی پرتاب، که از تصمیم سرمایهگذاران شلیک میشود، اما هدف آن اقتصاد کشوری است که سالها از ناامنی ایران سود برد.
منبع: مشرق
