زنگ اول؛ گرانی آموزش در پاییز/ جهش ۲۳.۵ درصدی هزینه‌های آموزشی دانش‌آموزان در مهر ماه
تحریریه آوش/ با وجود بالاترین تورم ماهانه، آموزش بزرگ‌ترین سهم را در افزایش شاخص کل نداشته است. ضریب اهمیت این گروه در سبد مصرف‌کننده ۰.۸۸ درصد است و سهم آن از تورم ماهانه مهرماه، حدود ۰.۱۴ درصد گزارش شده است. در مقابل، سهم حمل‌ونقل ۰.۹۴ درصد و سهم گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها ۰.۷۷ درصد بوده است
در مهرماه امسال، گروه آموزشی بیش از سایر گروه‌های مصرفی با افزایش قیمت مواجه شد. هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی، شاخص قیمت این بخش به ۵۸۸.۸ واحد رسید؛ افزایشی که با رشد ۲۳.۵ درصدی، آموزش را با فاصله‌ای قابل‌توجه در صدر جدول تورم ماهانه قرار داد. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف‌کننده مهر ۱۴۰۵، در ماه بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، نرخ رشد هزینه‌های آموزشی بیش از پنج برابر تورم عمومی کشور بوده است.
تورم ماهانه ۲۳.۵ درصدی بخش آموزش در مهرماه در حالی ثبت شده است که تورم ماهانه کل کشور ۴.۴ درصد بوده است. پس از آموزش، گروه حمل‌ونقل با افزایش ۱۰.۷ درصدی و گروه تفریح و فرهنگ با رشد ۹.۸ درصدی قرار دارند. همچنین پوشاک و کفش نیز ۷.۸ درصد افزایش قیمت داشته‌اند. بدین ترتیب، نرخ افزایش ماهانه قیمت آموزش حتی بیش از دو برابر گروه حمل‌ونقل، که دومین گروه این جدول است، بوده؛ فاصله‌ای که ابعاد جهش مهرماه را آشکار می‌سازد.
این ارقام به معنای افزایش یکسان شهریه تمام مدارس، دانشگاه‌ها یا مؤسسات آموزشی نیست. آنچه در گزارش آمده، تغییر شاخص مجموعه خدمات این گروه است، نه صورت‌حساب تک‌تک خانوارها. با این حال، حاصل این محاسبات روشن است: آموزش در مهرماه با افزایشی روبه‌رو شده که هیچ‌یک از گروه‌های اصلی سبد مصرف خانوار به آن نرسیده‌اند.
از سوی دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه آموزش در این ماه ۴۹.۹ درصد بوده؛ به این معنا که شاخص قیمت این بخش نسبت به مهرماه سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد افزایش داشته است. تورم سالانه آموزش نیز ۴۷.۱ درصد بوده است. تفاوت این اعداد اهمیت دارد. جهش ۲۳.۵ درصدی، تغییر قیمت در فاصله شهریور تا مهر را نشان می‌دهد؛ نرخ ۴۹.۹ درصدی، مقایسه دو مهرماه متوالی است و رقم ۴۷.۱ درصد، تغییر میانگین شاخص در دوره دوازده‌ماهه را منعکس می‌کند. بررسی هم‌زمان این اعداد، تصویری دقیق‌تر از فشار قیمت در این بخش ارائه می‌دهد.
با وجود بالاترین تورم ماهانه، آموزش بزرگ‌ترین سهم را در افزایش شاخص کل نداشته است. ضریب اهمیت این گروه در سبد مصرف‌کننده ۰.۸۸ درصد است و سهم آن از تورم ماهانه مهرماه، حدود ۰.۱۴ درصد گزارش شده است. در مقابل، سهم حمل‌ونقل ۰.۹۴ درصد و سهم گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها ۰.۷۷ درصد بوده است.
همین تفاوت، نکته اصلی گزارش مرکز آمار است: وزن اندک یک بخش در میانگین آماری، از بزرگی جهش قیمت آن کاستن نمی‌کند. جداول گزارش تورم مهرماه، افزایش هزینه آموزش را ثبت کرده‌اند، اما درباره منشأ این جهش و سهم اجزای مختلف آن توضیحی ارائه نداده‌اند. اکنون مسئله تنها میزان افزایش قیمت نیست؛ بلکه این پرسش مطرح است که چرا آموزش دقیقاً در ماه شروع کلاس‌ها چنین جهشی داشته است. پاسخ‌گویی باید از همین‌جا آغاز شود.
