قلعه‌الموت «حسن صباح» با ۶ دژ تاریخی پیش به سوی کره‌جنوبی

هشت قرن پس از ورق خوردن خونبارترین صفحات کتاب تاریخ درهنگامه هجوم مغولان، هنوز هم نام و روایت زندگی حسن صباح، خداوندگار الموت و فرمانروای اسرارآمیز«تسخیرناپذیرترین قلعه تاریخی ایران»، ورد زبان مردم کوچه و بازار است.داستان شگفت‌انگیز فرمانروای حشاشین که از اتاقی ساده و محقر بر فراز دژ شگفت‌انگیزش ــ که محلی‌ها آن را «قلعه حسن» و «آموت» می‌نامند ــ بیش از ۲۰۰ قلعه و دژ را در سرزمین گسترده حکومتش، از قهستان خراسان تا شام، سوریه و مصر فرماندهی می‌کرد.
اکنون، پس از ۲۵ سال پیگیری، در خردادماه امسال خبری شادی‌آفرین در رسانه‌ها منتشر شد؛ پرونده «آشیانه عقاب»، قلعه الموت، به سرنوشت‌سازترین مرحله خود رسیده است و اگر در اجلاس یونسکو در اواخر تیرماه در کره جنوبی رأی مثبت بگیرد، به ثبت جهانی خواهد رسید.
در این رویداد بزرگ، علاوه بر دژ اصلی و قلب تپنده حکومت حشاشین در روستای گازرخان، شش دژ مرتبط با قلعه اصلی که به عنوان سنگرهای دفاعی و رادارهای حکومت مرکزی فعالیت می‌کردند نیز جهانی خواهند شد:قلعه بزرگ لمبسر، قسطین‌لار، دژ نبیذرشاه، ایلان، شمس‌کلایه و شیرکوه.این قلعه‌ها از هنگامه ورود حسن صباح به الموت در قرن پنجم هجری تا حدود دو قرن بعد ــ زمانی که حکومت او در یورش هولاکوی مغول سقوط کرد ــ بازو به بازوی یکدیگر شبکه حکمرانی صباح و فدائیانش را شکل می‌دادند؛ پازلی دفاعی و تهاجمی بنا شده بر دژهای محکم و عملیات‌های هدفمند، که آنان را در برابر حملات سلجوقیان و عباسیان حفاظت می‌کرد.این دژهای مستحکم نه‌تنها نمایانگر نبوغ نظامی فرمانروای ایرانی فرقه اسماعیلیان نزاری هستند، بلکه شاهکاری شگفت‌انگیز از سازگاری با طبیعت و زندگی مردم محلی به شمار می‌آیند؛ شبکه‌ای تحسین‌برانگیز از آبرسانی ایرانی با لوله‌های سفالی ده سانتی‌متری موسوم به «تنبوشه»، سامانه‌ای دقیق برای تأمین آذوقه، و همچنین کتابخانه‌ای با حدود ۴۰۰ هزار جلد کتاب که توسط یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های سیاسی و فکری جهان اسلام در قرون میانی شکل گرفته بود.پرونده مقدماتی ثبت جهانی این قلعه‌ها در سال ۱۴۰۳ به یونسکو ارسال شد. نمایندگان شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی نیز در مهرماه ۱۴۰۴ ارزیابی‌های خود را از الموت انجام دادند. اکنون این پرونده به گام آخر رسیده است.