آنلاینشاپها زیر فشار قطع اینترنت/ آیا پایان کسب و کارهای اینترنتی نزدیک است؟
تحریریه آوش/ کارشناسان هشدار میدهند که تابآوری فروشگاههای مجازی به پایینترین حد ممکن رسیده و هر روز قطعی اینترنت، حکم تیر خلاص را برای تعداد زیادی از این کسبوکارهای نوپا دارد. حجم فروش سالانه یک میلیارد دلاری این بستر، اکنون در سایه تصمیمات محدودکننده به گروگان گرفته شده
قطعی اینترنت بیش از هرچیز ضربه مهلکی به آنلاین شاپها میزند و امسال سال خوبی برای آنلاین شاپها نبود. از ابتدای سال که جنگ ۱۲ روزه آغاز شد و همزمان اینترنت برای چند هفته قطع شد تا اعتراضات دی و حالا هم که حدود دو هفته از قطعی اینترنتها به خاطر جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران میگذرد. ضربهای کاری به آنلاین شاپها و احتمال پایان فعالیت کسب و کارهای کوچک. کافی است در خیابانها قدم بزنید کمتر مغازهای را میبینید که باز باشد؛ خصوصا در شبهای ماه رمضان که بیشتر مغازهها تا نیمه شب باز بود.
سال سخت اقتصاد دیجیتال
اقتصاد دیجیتال ایران که در سالهای اخیر به لطف پلتفرمهای اجتماعی توانسته بود سهمی قابل توجه از بازار خردهفروشی را به خود اختصاص دهد، اکنون زیر تیغ تیز محدودیتها نفسهای آخر را میکشد. برخلاف تصور برخی سیاستگذاران که گمان میکنند با مسدودسازی یک پلتفرم تنها سرگرمی مردم محدود میشود، واقعیت میدان نشاندهنده فروپاشی زیرساخت معیشتی صدها هزار خانواده است. آمارهای رسمی و صنفی حاکی از آن است که تداوم وضعیت فعلی، نه یک چالش فنی، بلکه یک بحران تمامعیار اقتصادی است که بازگشت به نقطه صفر آن شاید سالها زمان ببرد.
پژوهشهایی که در زمان قطعی اینترنت در زمان اعتراضات دی ماه انجام شد نشان داد در این روزها که کسبوکارهای خرد فعال در اینستاگرام روزانه تا ۳۵۰ میلیارد تومان زیان میبینند؛ آماری هولناک که از مرگ تدریجی هزاران شغل خانگی حکایت دارد.
همان زمان پشتون پورپزشک، نایبرئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، گفته بود طبق دادههای موجود، حجم بازار فروشگاههای اینستاگرامی سالانه رقمی بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده میشود.
این اعداد زمانی ترسناکتر میشوند که بدانیم بخش بزرگی از این ضرر، برگشتناپذیر است. مشتریانی که اعتماد خود را به خرید آنلاین از دست دادهاند یا فروشگاههایی که به دلیلعدم فروش، سرمایه در گردش خود را باختهاند، به سادگی قابل احیا نیستند. در واقع، ما با یک ضرر لحظهای روبرو نیستیم، بلکه با نابودی اکوسیستمی مواجهیم که ۱۲ درصد از کل اقتصاد دیجیتال خصوصی کشور را تشکیل میداد.
ضربه نهایی به پیکر کمجان فعالان اینستاگرامی
در این میان تاب آوری کسب و کارهای اینترنتی موضوع بسیاری مهمی است که شاید کمتر به آن توجه شده باشد. بازار آنلاین که پیشتر در حوادث سال ۱۴۰۱ و تنشهای منطقهای آسیب دیده بود، به سختی توانسته بود خود را بازسازی کند. اما قطعیهای اخیر، ضربه نهایی را به پیکر نیمهجان ۷۰۰ هزار فعال اینستاگرامی وارد کرده است.
کارشناسان هشدار میدهند تابآوری فروشگاههای مجازی به پایینترین حد ممکن رسیده و هر روز قطعی اینترنت، حکم تیر خلاص را برای تعداد زیادی از این کسبوکارهای نوپا دارد. حجم فروش سالانه یک میلیارد دلاری این بستر، اکنون در سایه تصمیمات محدودکننده به گروگان گرفته شده و اگر چارهای اندیشیده نشود، موج بیکاری پنهانی که از این طریق ایجاد میشود، تبعات اجتماعی سنگینی به همراه خواهد داشت.
زحماتی که دود شد و به هوا رفت
شب عید اما فرصتی خوب برای آنلاین شاپهاست. بسیاری از این فروشندهها یک سال را با هر سختی میگذرانند به این امید که در پایان سال سود قابل توجهای نصیبشان شوند.
سحر صاحب یکی از آنلاین شاپهایی است که در چند ماه اخیر خسارتهای زیادی دیده است. او که در این سالها توانسته بود با فروش اجناسش یک کارگاه کوچک راه اندازی کند و چند زن سرپرست را استخدام کند حالا مجبور است نیروهایش را تعدیل کند چون دیگر از پس هزینهها بر نمیآید. او در گفتوگو با آوش میگوید: «چهار سال تمام تلاش و درآمدم را برای این کار صرف کردم تا پیج اینستاگرام به فالوئر گرفتن برسد. یک کارگاه تاسیس کردم و حالا که وقت دیدن نتایج زحماتم شده باید ضرر کنم. چون تمام امیدم به شب عید بود.»
او میگوید «امسال سال خیلی بدی برای آنلاین شاپها بود. بخشی از مشتریها را در جنگ اول از دست دادم. هزینه زیادی برای خرید پارچه صرف کردیم. حقوق خیاطها و تبلیغات دادیم ولی هیپچ سودی نداشت. بعد کمی پیج بالا آمد و اعتراضات دی ماه آغاز شد. بعد از اعتراضات تا چندماه هم نمیتوانستیم در اینستاگرام فعالیت کنیم چون مردم به ما ناسزا میگفتند. تازه کمی جو عوض شده بود و توانستیم دوباره کار کنیم که جنگ آغاز شد. دوباره هرچه داشتم و نداشتم به امید اینکه شب عید فروش داریم و کمی ضررها جبران میشود، خرج کارگاه کردم اما بدتر از قبل شد.»
سحر از اینکه مجبور است بخشی از نیروهایش را تعدیل کند ناراحت است چون حالا دیگر برایش تنها نیروی کار نیستند و عضوی از خانوادهاش شدهاند.
قطع و وصل اینترنت و زندگیهایی که نابود میشود
مراکزی که در حوزه ارائه خدمات به فروشگاههای اینستاگرامی فعالیت میکنند، سال گذشته اعلام کردند حجم بازار خردهفروشی در اینستاگرام تنها در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۷۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. این نشان میدهد زندگی خیلی از افراد متصل به این فروشگاههای اینستاگرامی است؛ زندگی که حال شدیدا تحت تاثیر قرار گرفته و آسیبهای آن بعد اتصال اینترنت هم همچنان ادامه خواهد داشت. قطع اینترنت طی چند ماه گذشته جان همه آنلاینشاپهای اینستاگرامی را گرفته و حتی مشخص نیست که بعد از برقراری ارتباطات، وضعیت فروششان چه خواهد بود؟
علاوه بر این موارد نباید فروشگاههای آنلاینی که وبسایت دارند را نیز فراموش کرد. شاید وبسایت آنها بر بستر سرورهای داخلی فعال باشد، اما احتمالا در این شرایط کسی آدرس سایت آنها را به خاطر ندارد و امکان جستجو در گوگل هم نیست.
در واقع قطع دسترسی به گوگل برای سرچ این فروشگاهها نیز خود به عاملی برای تهدید و تحدید فعالیت همه فروشگاههایی تبدیل شد که از طریق سایتهای داخلی قصد فروش کالاهای خود را داشتند و بنابراین چنین فروشگاههایی هم آسیب قابل توجهای دیدهاند. آسیبهایی که به این زودی خود را نشان نمیدهد و باید منتظر ماند و دید این ضررهای مالی و تعدیل کردن گسترده نیروها چه زمانی واقعا خود را نشان میدهد.
