چرا جلیلی با مواضع ترامپ درباره تفاهم اسلام آباد هم نوا شده/ عضو شورای عالی امنیت ملی باید بین منافع ملی و سیاسی تفکیک قائل شود

مرتضی کامل نواب، دبیرکل جبهه پیشرفت و عدالت، در گفت‌وگو با آوش در واکنش به اظهارات سعید جلیلی درباره تفاهم اسلام‌آباد گفت: آقای جلیلی نسبت به موضوعات مرتبط با مذاکرات و دیپلماسی حساسیت بالایی دارند و انتظار نیز همین است که ایشان به‌عنوان عضو شورای عالی امنیت ملی، موضوعات را با دقت دنبال کنند؛ اما انتظار می‌رود درباره عملکرد خود در دوره مسئولیت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و مذاکرات تهران نیز توضیح دهند.

او افزود: در دوره‌ای که آقای جلیلی مسئولیت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی را بر عهده داشتند، مذاکراتی با حضور ترکیه و برزیل در تهران برگزار شد که بر اساس آن مقرر بود ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم از ایران خارج و در مقابل، حجم محدودی سوخت برای نیروگاه تأمین شود. خروج اورانیوم از کشور در متن مذاکرات پیش‌بینی شده بود اما رهبر شهید انقلاب با این ترتیبات مخالفت کردند و مقرر شد ابتدا طرف مقابل سوخت را به بندرعباس منتقل کند تا ایران پس از راستی‌آزمایی و ارزیابی، در صورت تأیید اجازه خروج اورانیوم را صادر کند.

کامل نواب تصریح کرد: پرسش این است چرا حساسیت و واکنشی که امروز آقای جلیلی نسبت به تفاهم اسلام‌آباد نشان می‌دهند، در دوره مسئولیت خودشان درباره توافق تهران وجود نداشت؟ انتظار می‌رفت ایشان پیش از انتقاد از عملکرد دیگران، درباره توافق تهران و تعهد مربوط به خروج ۱۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم از کشور توضیح دهند. اگر آقای جلیلی تفاهم اسلام‌آباد را سوءتفاهم می‌دانند، لازم است درباره توافق تهران نیز پاسخگو باشند و توضیح دهند چرا در دوره مسئولیت خود نسبت به آن توافق حساسیت مشابهی نشان ندادند.

دبیرکل جبهه پیشرفت و عدالت در ادامه با اشاره به اظهارات جلیلی درباره سخنان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه تفاهم اسلام‌آباد حتی ارزش کاغذ هم ندارد، گفت: اگر آقای جلیلی به سخنان ترامپ استناد می‌کنند و این اظهارات را قابل اعتماد می‌دانند، باید به معنای آن نیز توجه کنند. وقتی رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید این توافق‌نامه ارزشی ندارد، معنای این سخن آن است که منافع آمریکا در این توافق تأمین نشده و این کشور در دستیابی به اهداف خود ناکام مانده است. اگر آمریکا در این توافق شکست خورده باشد، طرف دیگر توافق به موفقیت دست یافته است. بنابراین، بر اساس همین منطق، جمهوری اسلامی ایران در تفاهم اسلام‌آباد به دستاورد رسیده است چراکه رئیس‌جمهور آمریکا از بی‌ارزش بودن این توافق سخن می‌گوید.

کامل نواب اظهار کرد: ایران پس از جنگ ۴۰ روزه، با اتکا به اقدامات جنگ نامتقارن، توان نیروهای مسلح و پایمردی مردم در میدان توانست دست برتر را پیدا کند و در حوزه دیپلماسی نیز دشمن را با شرایطی مواجه کند که رئیس‌جمهور آمریکا چنین اظهاراتی درباره توافق بیان کند.

او افزود: پرسش این است چرا هم‌زمان با اظهارات ترامپ درباره بی‌ارزش بودن تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، آقای جلیلی نیز این تفاهم را سوءتفاهم می‌خوانند؟ چرا ایشان در تحلیل این توافق با موضع رئیس‌جمهور آمریکا هم‌نوا می‌شوند؟ به نظر می‌رسد این نوع موضع‌گیری خود محل پرسش و ابهام است.

دبیرکل جبهه پیشرفت و عدالت با اشاره به تأثیر اختلافات سیاسی داخلی بر موضع‌گیری‌های مرتبط با سیاست خارجی تصریح کرد: به نظر می‌رسد بخشی از این مسائل را باید در چارچوب رقابت‌های سیاسی داخلی و انتخاباتی تحلیل کرد. جمهوری اسلامی مبتنی بر جمهوریت است و شکل‌گیری ساختارهای آن از مسیر صندوق رأی انجام می‌شود اما پرسش این است که مرز اختلافات سیاسی و منافع ملی کجاست؟

او افزود: افرادی که عضو شورای عالی امنیت ملی هستند باید میان منافع ملی و منافع حزبی، سیاسی و جناحی خود تفکیک روشنی قائل باشند. نمی‌توان مسائل سیاست خارجی و منافع کشور را تحت تأثیر رقابت‌های سیاسی داخلی قرار داد.

کامل نواب بااشاره به اظهارات محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره تفاهم اسلام‌آباد اظهار کرد: آقای رضایی در اظهارات خود درباره این توافق عنوان کرده است که در هفته نخست اجرای تفاهم، ۷۰ میلیون بشکه نفت فروخته شد. همچنین او اعلام کرده است، مقام معظم رهبری اجازه امضای تفاهم‌نامه را داده‌اند و رئیس‌جمهور نیز آن را امضا کرده است.

او افزود: با توجه به این اظهارات، پرسش این است که چرا آقای جلیلی به‌عنوان عضو شورای عالی امنیت ملی، موضع متفاوتی درباره تفاهم‌نامه‌ای اتخاذ می‌کنند که به گفته محسن رضایی با مجوز رهبری و امضای رئیس‌جمهور پیش رفته است؟ چنین موضع‌گیری‌هایی موجب ایجاد ابهام و پرسش در افکار عمومی می‌شود.

دبیرکل جبهه پیشرفت و عدالت تأکید کرد: آقای جلیلی باید درباره عملکرد خود در توافق تهران که در ادامه آن در فاصله یک سال، حدود چهار قطعنامه علیه ایران از جمله قطعنامه ۱۹۲۹ صادر شد، توضیح دهند. 

کامل نواب در بخش دیگری از این گفت‌وگو، در واکنش به پرسشی درباره انتقادهای سعید جلیلی از شخصیت‌هایی که در حوزه دیپلماسی توافقاتی را امضا کرده‌اند، از جمله محمدجواد ظریف و محمدباقر قالیباف گفت: من شخصاً نسبت به برجام انتقاداتی دارم اما درباره مواضع آقای جلیلی به نظر می‌رسد مسئله اصلی، آن توافق و مفاد توافق نیست بلکه مسئله به افرادی بازمی‌گردد که توافق را انجام داده‌اند. اگر برخی افراد توافقی را منعقد کنند، حتی اگر آن توافق قابل نقد باشد، مانند توافق تهران که در دوره مسئولیت آقای جلیلی انجام شد، عملاً از نقد مصون می‌ماند اما اگر توافقی مانند تفاهم اسلام‌آباد از سوی افراد دیگری انجام شود، با وجود اینکه به گفته محسن رضایی با مجوز رهبری و امضای رئیس‌جمهور پیش رفته است، باز هم با عنوان سوءتفاهم مورد انتقاد قرار می‌گیرد.

او تصریح کرد: به نظر می‌رسد در این رویکرد، مسئله اصلی نه منافع مردم و دستاوردهای توافق بلکه هویت مذاکره‌کنندگان است. از نگاه برخی افراد، اگر مذاکره‌کنندگان ما باشند، توافق حتی با مفاد نامطلوب نیز قابل قبول است اما اگر دیگران مذاکره‌کننده باشند، توافقی با مفاد مطلوب و منافع و دستاوردهای قابل‌توجه نیز پذیرفتنی نیست؛ بنابراین، مسئله اصلی نه توافق‌نامه است و نه تفاهم‌نامه، بلکه این است که چه کسانی مذاکره‌کننده باشند؛ ما یا دیگران.

کامل نواب در پاسخ به پرسشی درباره ریشه حملات سعید جلیلی و حامیان او به توافقات دیپلماتیک گفت: به نظر من مشکل اصلی به نظام محاسباتی برخی آقایان بازمی‌گردد؛ یعنی مبنایی که بر اساس آن درباره مسائل سیاست خارجی اظهارنظر می‌کنند. مسئله این است که نمی‌توانند سیاست خارجی را از منافع و رقابت‌های سیاسی داخلی تفکیک کنند.  

کامل نواب ادامه داد: برای برخی افراد، دور شدن صندوق رأی از دسترسشان به معنای پایان عمر سیاسی است از همین رو تلاش می‌کنند هر آنچه را که می‌توانند از مسیری غیر از جریان سیاسی خودشان برای مردم دستاورد و منفعت به همراه داشته باشد، مخدوش کنند.

او در پایان گفت: متأسفانه به نظر می‌رسد چنین رویکردی می‌تواند کنشگران سیاسی و همراهان این جریان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. فکر می‌کنم بخشی از انتقادهایی که نسبت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد مطرح شد و نوع عملکردی که در این حوزه شاهد بودیم، ناشی از همین تحلیل نادرست است؛ تحلیلی که در آن برخی افراد نتوانسته‌اند میان منافع ملی، منافع سیاسی و انتخاباتی خود تفکیک قائل شوند.