راهکار بحران مسکن در رشد اقتصادی و حل بحران نقدینگی است
تحریریه آوش/ مسکن در ایران گران و هزینۀ سکونت بالا است و این هزینهها تناسبی با درآمد خانوار ندارد. مساله مسکن در ایران فقط موضوع کمبود در این حوزه نیست، مساله بزرگتر اکنون نقدینگی است و شهروند پول ندارد خانه بخرد یا با این هزینهها اجاره کند
حالا دیگر حدود نیمی از خانوارهای ایرانی حالا اجارهنشین هستند. اجارهنشینهایی که امیدشان به خانه دار شدن هر روز کمرنگتر میشود و ساخت و ساز نیز در کشور به طور جدی کاهش یافته است. اما مشکل کجاست؟ مشکل مساله کمبود مسکن است که برخی آمارها از تا ۵ میلیون کمبود حکایت دارد یا مساله نبود توان مالی اقتصادی در کشور است؟
«فردین یزدانی» پژوهشگر اقتصاد شهری و مسکن، مدیر مطالعات علمی طرح جامع مسکن کشور و مدیر بازنگری طرح جامع مسکن اما درباره وضعیت مسکن در ایران به «آوش» میگوید: «مسکن در ایران گران و هزینۀ سکونت بالا است و این هزینهها تناسبی با درآمد خانوار ندارد. مساله مسکن در ایران فقط موضوع کمبود در این حوزه نیست، مساله بزرگتر اکنون نقدینگی است و شهروند پول ندارد خانه بخرد یا با این هزینهها اجاره کند، چرا که مشکل در سفره و جیب خانوار است وعدم تعادل بین قیمت مسکن و درآمد خانوار به طور چشمگیری افزایش یافته است.»
این کارشناس حوزه مسکن البته تصریح میکند که امکان خرید یا حتی اجاره خانه برای نسل زد اکنون باید به صورت یک معجزه اتفاق بیفتد و این بحران با ورود نسل زد به این بازار حتی بزرگتر نیز خواهد شد.
یزدانی در توضیح این ایده خود نیز به آوش میگوید که: «این بحران دیگر فقط در مورد مسکن نیست چرا که اکنون نیز به جز نسل زد، نسلهای پیش از آن هم در خرج و معاش روزانه خود که مسکن بخشی از آن محسوب میشوند، وا مانده اند. اکنون نیز شاید کاملترین توصیف همین باشد که نسل زد اگر مجرد باشد و بخواهد از خانواده مستقل شود که اصلا توانش را نخواهد داشت چرا که وضع اقتصاد کشور بحرانی است. همین نسل اگر بخواهد خانواده تشکیل دهد قطعا نمیتوانند مالک شوند چون توان مالی وجود ندارد وقتی که به طور متوسط قیمت یک خانه ۷۰ تا ۸۰ متری تقریبا ۲۰ برابر درآمد یک سال نسل زد است.
گزینه بعدی در چنین شرایطی، اجاره مسکن است و باز هم چون قیمت در خود بازار مسکن بسیار بالا است و نسبت اجاره به قیمت مسکن نیز یک تناسبی دارد پس در نتیجه اجارهها نیز نسبت به درآمد این افراد بالا است و در چنین شرایطی افرادی که وابسته به طبقات متوسط و پایین جامعه هستند مجبور میشوند به حاشیههای شهرها پناه ببرند یا به سمت سکونتگاههای غیر رسمی میروند.»
مساله مسکن شمایلی از همه اقتصاد کشور است
این کارشناس البته تاکید میکند که دولتها نیز تاکنون هیچ کمک اساسی به این مساله نکردهاند و تنها یک وام کمک ودیعه در نظر گرفته شده که آن هم با سود ۲۳ درصد و در اقساط ۵ساله باید پرداخت شود و کمک دولت نیز در همین حد بوده است.
یزدانی در ادامه نیز تاکید میکند که: «دولت ادعا میکند که به این موضوع بحران مسکن ورود کرده ولی اکنون کلا وضعیت به این شکل است که دولت باید به مساله گوشت، مرغ، لبنیات و دارو نیز ورود کند و به هر کجا که دست بزند خراب است و مسکن نیز به همچنین.»
اما واقعا چطور شد که بحران مسکن به شمایلی تمام عیار از اقتصاد بحران زده ایران و البته احساس بیآیندگی در نسل جوان کشور تبدیل شد؟
فردین یزدانی در پاسخ به این پرسش نیز به آوش میگوید: «مشکل ریشهای است و خانوار ایرانی درآمد ندارد. اما چرا درآمد ندارد؟ چون اقتصاد کشور رشد ندارد، چرا؟ چون با انبوهی از مسائل سیاسی داخلی و خارجی روبهرو است و راهها برای تولید و کسب درآمد بسته شده و در نتیجه درآمدی بین خانوارها پخش نمیشود، تولید و واردات کالا کمتر میشود و تورم بیشتر میشود. اکنون نیزعدم تراز بین درآمد خانوار و قیمت کالاها وضعیت را خراب کرده و در نتیجه گفتن این که دولت به مساله مسکن ورود کند و مشکل را حل کند به تنهایی شدنی نیست، چون این همه اقتصاد است که نیاز به بازسازی دارد و باید برای بهبود روند اقتصاد کشور بازسازی شود.»
این کارشناس اقتصادی بازار مسکن تاکید میکند که در چنین اقتصاد نابه سامانی موضوع مسکن دیگر به تنهایی قابل حل نیست چرا که اگر شرایطی بود که بقیه بخشهای کشور نسبتا شرایط معمولی داشتند و فقط مساله مسکن بود، میشد با تاکید بر این بخش موضوع را حل کرد.
یزدانی در پایان نیز تاکید میکند که «در چنان وضعیت فرضی، دولت باید به سمت ساخت خانههای استیجاری ارزان قیمت و مسکن اجتماعی میرفت ولی این روند نیاز فوری به اصلاحات اقتصادی و بازسازی این بخش کشور در کل دارد.»
