جنگ ایران و تخلیه انبار مهمات ایالات متحده
مترجم - محمد هادی واعظ مهدوی
تنش نظامی با ایران به ذخایر تسلیحاتی استراتژیک ایالات متحده آسیب جدی وارد کرده و توانایی این کشور را در پشتیبانی از تعهدات امنیتی خود در منطقه اقیانوس آرام غربی با چالش روبه‌رو ساخته است. بازسازی و تکمیل این ذخایر فرسوده‌شده مستلزم گذشت سال‌ها زمان است و همین امر متحدان واشنگتن را در طول دهه جاری با بحران کمبود تجهیزات و رقابت شدید برای دریافت محموله‌های تسلیحاتی مواجه خواهد کرد. بر اثر تقابل نظامی اخیر، بخش عمده‌ای از سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی کلیدی ایالات متحده نظیر رهگیرهای پاتریوت و سامانه‌های دفاع ارتفاع بالای تاد ، در کنار موشک‌های کروز تهاجمی توماهاوک و موشک‌های ضربتی دقیق مصرف شده‌اند؛ تسلیحاتی که واشنگتن همواره به عنوان پشتوانه اصلی دفاعی خود در حوزه اقیانوس آرام به آن‌ها اتکا داشته است. استراتژی امنیت ملی و استراتژی دفاع ملی دولت ترامپ مسئولیت‌پذیری بیشتری را از سوی متحدان در قبال امنیت منطقه‌ای، از جمله در خاورمیانه، با حمایت محدودتر ایالات متحده پیش‌بینی می‌کند. تقاضاهای ناشی از جنگ برای مهمات ایالات متحده، حتی همان وضعیت و رویکرد گزینشی‌تر را نیز با پیچیدگی مواجه می‌کند. در حالی که ایالات متحده همچنان دارای مهمات لازم برای ادامه جنگ با ایران است، این نگرانی وجود دارد که جایگزینی تسلیحات شلیک‌شده می‌تواند تعهدات ایالات متحده در قبال سایر متحدان را تضعیف کند. تسلیحاتی که سامانه‌های دفاع موشکی ایالات متحده در اقیانوس آرام غربی استفاده می‌کنند، همان تسلیحاتی هستند که ایالات متحده علیه ایران به کار گرفته است. این نگرانی وجود دارد که اگر متحدان ایالات متحده مورد حمله قرار گیرند، این کشور مهمات کافی برای پاسخگویی، از جمله در یک درگیری احتمالی با چین، در اختیار نخواهد داشت.
تولید ایالات متحده نمی‌تواند به سرعت ذخایر موشکی به شدت تخلیه‌شده را بازسازی کند و انتظار می‌رود بازگرداندن انبارهای تاماهاوک، پاتریوت و تاد به سطح پیش از جنگ، سه سال یا بیشتر زمان ببرد. تولید مجدد برایمتحدان تسکین محدودی به همراه دارد. تولید برنامه‌ریزی‌شده پاتریوت در آلمان یکی از منابع تأمین رهگیرهای اضافی است، اما این تولیدات از پیش به کاربران اروپایی و اوکراین متعهد شده‌اند. تسلیح اوکراین و پر کردن مجدد انبارهای ملی هم‌اکنون ظرفیت تولید اروپا را تحت فشار قرار داده است و تحقق اهداف افزایش هزینه‌های دفاعی ناتو زمان‌بر خواهد بود. تحویل سامانه‌های تسلیحاتی عمده حتی زمان بیشتری خواهد برد. علاوه بر این، وضعیت ایران لاینحل به نظر می‌رسد و پیش‌بینی جهت‌گیری منازعه دشوار است. آنچه واضح است این است که در سال‌های آینده، ایالات متحده و متحدانش باید بر اساس برنامه‌ریزی‌های قبلی اولویت‌بندی کنند که کدام کشورها تسلیحات را از موجودی‌های فعلی دریافت خواهند کرد و کدام‌یک از محل خطوط تولید جدید بهره‌مند خواهند شد.
عملیات طوفان حماسی
عملیات طوفان حماسی در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد. تا زمانی که آتش‌بس در آوریل ۲۰۲۶ برقرار شد، نیروهای آمریکایی هزاران هدف ایرانی را مورد اصابت قرار داده بودند. در طول این عملیات، نیروهای آمریکایی ذخایر تسلیحاتی خود را هم در عملیات‌های دفاعی و هم تهاجمی به شدت مصرف کردند. ذخایر موشک‌های تاماهاوک به شدت کاهش یافت. هواپیماها و پرتابگرها همچنین دیگر موشک‌های دوربرد و تسلیحات هوا به زمین را علیه ایران شلیک کردند. در جریان این درگیری، نیروهای آمریکایی همچنین از رهگیرهای دفاع موشکی و دفاع هوایی استفاده کردند. سامانه‌های دفاع هوایی نقش مهمی در این درگیری ایفا کردند، زیرا ایران موشک‌هایی را به سمت پایگاه‌های ایالات متحده شلیک کرد. تضعیف سامانه دفاع هوایی ایران به این معنا بود که هواپیماهای آمریکایی توانستند از موشک‌های دوربرد به بمب‌های کوتاه‌برد تغییر وضعیت دهند. در برابر موشک‌های بالستیک ایران گزینه‌های کمتری وجود داشت. نیروهای آمریکایی ناچار شدند به رهگیرهای پرتاب‌شده از دریا و مستقر در خشکی اتکا کنند، به همین دلیل ذخایر دفاع موشکی تحت فشار ویژه‌ای قرار گرفت. در حالی که پرتاب یک موشک تنها چند دقیقه طول می‌کشد، ساخت موشک‌های جایگزین برای سامانه‌های دفاع موشکی ممکن است سال‌ها زمان ببرد. تفاوت میان تسلیحات همچنین به این معناست که ارقام کلی که برای زرادخانه ایالات متحده ذکر می‌شود گمراه‌کننده است. مازاد یک نوع مهمات نمی‌تواند کمبود نوعی دیگر را جبران کند. با توجه به اینکه پنتاگون تمام انبارهای مهمات را افشا نکرده است، ارقام مطرح‌شده در فضای عمومی تقریبی هستند. این برآوردها بر اساس نوع موشک و تاریخ گزارش‌دهی متفاوت است. مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی برآورد کرده است که در جریان کارزار ۳۹ روزه پیش از آتش‌بس ماه آوریل، نیروهای آمریکایی بین 1060 تا 1430 رهگیر پاتریوت (حدود ۴۵ تا ۶۱ درصد از انبار تخمینی ۲,۳۳۰ عددی پیش از جنگ) و بین ۱۹۰ تا ۲۹۰رهگیر تاد از یک انبار حدوداً ۳۶۰ عددی را مصرف کرده‌اند. سایر سامانه‌های دارای کاهش چشمگیر شامل موشک ضربتی دقیق (با حدود ۴۵درصد از انبار) و تاماهاوک (با حداقل1000 موشک شلیک‌شده، یا تقریباً یک‌سوم انبار تخمینی پیش از جنگ) بوده‌اند. وضعیت ذخایر موشکی ایالات متحده همچنان نامشخص است و اگرچه پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، کمبودها را در انظار عمومی کم اهمیت جلوه داده، اما اذعان کرده است که پر کردن مجدد برخی مهمات ماه‌ها و برخی دیگر سال‌ها زمان خواهد برد. در واقع، بازسازی ذخایر تا رسیدن به سطح پایه ممکن است سه سال یا بیشتر طول بکشد؛ به‌ویژه که سطح پایه پیش از جنگ نیز خود به عنوان آمادگی ناکافی برای یک سناریوی احتمالی آینده در ارتباط با چین در نظر گرفته می‌شود.
ظرفیت تولید محدود
در حالی که پرتاب یک موشک تنها چند دقیقه طول می‌کشد، ساخت موشک‌های جایگزین برای سامانه‌های دفاع موشکی ممکن است سال‌ها زمان ببرد. در دوران پس از جنگ سرد، پیمانکاران دفاعی با یکدیگر ادغام شدند و بسیاری از انواع سفارش‌های دفاعی متوقف شد. توانایی پیمانکاران برای افزایش سریع تولید جهت پاسخگویی به تقاضای فزاینده کاهش یافت. اگرچه پیمانکاران تخصص خود را در تولید موشک و سایر سامانه‌های دفاعی حفظ کردند، اما هیچ انگیزه‌ای برای حفظ ظرفیت تولید نداشتند. محدودیت‌های مشابهی برای زیرمجموعه‌های آن‌ها نیز وجود دارد. برای نمونه، شرکت ریتیوناز زیرمجموعه‌های شرکت آز تی ایکس و لاکهید مارتین به ترتیب موشک‌های تاماهاوک و موشک دوربرد هوا به سطح (JASSM)جزم را تولید می‌کنند. هر دو شرکت در افزایش نرخ تولید موشک در کوتاه‌مدت با مشکل مواجه خواهند شد. جنبه‌های مختلف فرایند تولید، مانند ساخت اجزا و موتورهای موشک، آزمایش و سایر تأسیسات، می‌توانند تولید کلی موشک را کند کنند. قراردادهای بلندمدت و موافقت‌نامه‌های چارچوب‌دار، تقاضای قابل‌توجه و پایدار را به تولیدکنندگان تضمین می‌کنند. با این حال، چنین قراردادها و موافقت‌نامه‌هایی لزوماً فرایند تولید را تسریع نمی‌کنند؛ ساخت و احراز صلاحیت تأسیسات جدید همچنان نیازمند زمان است. در نهایت، موشک‌هایی که تولیدکنندگان قادر به تحویل آن‌ها در کوتاه‌مدت خواهند بود، همان مواردی است که پنتاگون قبلاً سفارش داده است. بودجه‌ای که پنتاگون برای سال مالی ۲۰۲۷ درخواست کرده است، به افزایش تولید برای هیچ‌یک از سال‌های پیش از سال ۲۰۲۹ کمک نخواهد کرد. تولیدکنندگان پیش از آنکه بتوانند سفارش‌های سال‌های بعد را محقق کنند، ابتدا باید موشک‌هایی را که از پیش سفارش داده شده‌اند، تولید نمایند. بسیاری از تأمین‌کنندگان مشترکی که خطوط تولید ایالات متحده را تجهیز می‌کنند، خطوط تولید متحدان را نیز تجهیز می‌کنند. بنابراین، اگر واشنگتن سفارش‌های متحدان را نیز تأمین کند، ممکن است انبارهای ایالات متحده با کندی بیشتری احیا شوند.
این مسئله تولیدی در اروپا به خوبی شناخته شده است. به دنبال آغاز جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، بسیاری از کشورهای اروپایی هزینه‌های نظامی و سفارش‌های خود را افزایش دادند تا ضمن تأمین تسلیحات اوکراین، انبارهای نظامی خود را نیز پر کنند. قانون حمایت از تولید مهمات مصوب سال ۲۰۲۳، موانع افزایش تولید مهمات توسط تولیدکنندگان اروپایی را از میان برداشت و در مارس ۲۰۲۴ کمیسیون اروپا پیش‌بینی کرد که این قاره قادر خواهد بود تا پایان سال ۲۰۲۵ سالانه دو میلیون گلوله توپ تولید کند. در حالی که این پیش‌بینی‌ها به افزایش ظرفیت اشاره دارند، تولید واقعی و تحویل مهمات به اوکراین دو مقوله متفاوت هستند. برآوردهای ظرفیت نشان نمی‌دهند که کارخانه‌های مهمات‌سازی چه مقدار گلوله تولید یا تحویل داده‌اند. خروجی فعلی کارخانه‌های تولید مهمات در فرانسه و لهستان، شکاف میان تولید برآوردی و تولید واقعی مهمات را برجسته می‌سازد. همین موضوع را می‌توان در مورد تأسیسات تولیدی جدید نیز بیان کرد، زیرا راه‌اندازی یا تغییر کاربری خطوط تولید مستلزم ایجاد تغییرات در اجزا، تأسیسات و سیستم‌های تولیدی است. مقایسه روسیه و غرب در زمینه خروجی مهمات در جریان درگیری اوکراین، محدودیت‌های داده‌ها را نشان می‌دهد. برآوردهای منابع مختلف، کالیبرهای مختلف را با هم ترکیب می‌کنند که این امر به سردرگمی احتمالی منجر می‌شود. برای مثال، هنگام ارزیابی خروجی مهمات ۱۵۵میلی‌متری اروپا و مقایسه آن با خروجی روسیه، در نظر گرفتن کل تصویر، به‌ویژه تفاوت در نرخ‌های تولید و کالیبرهای مختلف، اهمیت دارد. روسیه تقاضا را در طول یک جنگ مداوم حفظ کرده است. در مقابل، بسیاری از دولت‌های اروپایی ظرفیت تولید تسلیحاتی محدودی دارند و پس از سال‌ها خریدهای نسبتاً ناچیز به‌ویژه در مقایسه با الزامات یک درگیری طولانی‌مدت و در مقیاس بزرگ در حال گسترش تولید هستند.
دو صحنه نبرد و فشار بر بازدارندگی
شباهت‌های متعددی میان صحنه خاورمیانه و آسیای شرقی وجود دارد. یک درگیری بالقوه در اقیانوس آرام غربی نیازمند بسیاری از همان تسلیحات و مهماتی خواهد بود که در جنگ با ایران استفاده شد: موشک‌های تاماهاوک و سایر انواع موشک‌های کروز؛ سامانه‌های پاتریوت و تاد؛ سامانه‌های موشکی استاندارد؛ و سایر سامانه‌های مشابه؛ چین دارای نیروهای موشک بالستیک و دفاع هوایی مهیبی است. متعاقباً، برای پیش بردن یک درگیری علیه چین، ایالات متحده باید از همه این تسلیحات و موارد دیگر استفاده کند.
کاهش ذخایر مهمات، بازدارندگی منطقه‌ای ایالات متحده را با کاهش ظرفیت تداوم عملیات، به‌ویژه در دو جبهه به‌طور همزمان، تضعیف می‌کند. پیش از آنکه ذخایر در هر یک از این تئاترها تخلیه شود، فرماندهان با چند انتخاب دشوار مواجه هستند. یک فرمانده تئاتر باید سطح مناسب مهمات برای به‌کارگیری علیه دشمن، میزان ذخیره‌شده برای حملات احتمالی بعدی، و میزان درخواست‌شده از سایر مکان‌های احتمالاً دورتر را تعیین کند. انتقال سامانه‌های رزمی به صحنه جنگ، محل استقرار نیروها را تغییر می‌دهد، اما مهمات شلیک‌شده را جایگزین نمی‌کند. استقامت در نهایت به سیستم پشتیبانی لجستیکی بستگی دارد. داده‌های عمومی مربوط به تدارکات و ظرفیت پلتفرم‌ها می‌توانند از برآوردها پشتیبانی کنند، اما بار موشکی فعلی یک کشتی یا پرتابگر خاص، یا ذخایر قابل استفاده در یک انبار خاص را مشخص نمی‌کنند. واشنگتن این گزینه را دارد که توانمندی‌های نظامی خود را بازسازی کند و مدت‌زمان لازم برای این کار به میزان تهاجمی بودن تعامل آن با تهران بستگی دارد. هرچه آن تعامل طولانی‌تر ادامه یابد، واشنگتن زمان کمتری برای بازسازی ذخایر خود خواهد داشت. گزارش‌های ماه ژوئیه ۲۰۲۶فشار مداوم بر ذخایر مهمات ایالات متحده را نشان داد.
کاهش ذخایر مهمات، بازدارندگی منطقه‌ای ایالات متحده را با کاهش ظرفیت تداوم عملیات، به‌ویژه در دو جبهه به‌طور همزمان، تضعیف می‌کند. طراحان چینی همچنان اراده سیاسی ایالات متحده، توانمندی‌های نظامی تایوان، مشارکت متحدان و چشم‌انداز دیپلماسی دو سوی تنگه را ارزیابی خواهند کرد. با این وجود، کمبودها گزینه‌های متعارف واشنگتن را محدود می‌کند و آن‌ها می‌توانند فشار برای پذیرش یک توافق دیپلماتیک نامطلوب یا تشدید تنش جهت پایان دادن به جنگ پیش از اتمام ذخایر را افزایش دهند. مقیاس این خطرات به نوع سناریو بستگی دارد، اما کاهش ذخایر موشکی، پایبندی به تعهدات امنیتی ایالات متحده را دشوارتر می‌سازد.
اهداف هزینه‌ای ناتو و اتحادیه اروپا
متحدان ناتو در نشست سران لاهه در ۲۴ تا ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵ متعهد شدند که هزینه‌های دفاعی و مرتبط با امنیت را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی سالانه خود افزایش دهند. از این میزان، متحدان متعهد شدند که حداقل 3.5 درصد را صرف الزامات دفاعی «هسته‌ای/بنیادین» کنند. هزینه‌کرد در بخش باقی‌مانده، تا سقف 1.5 درصد، از جمله شامل زیرساخت‌های حیاتی، تاب‌آوری و پایگاه صنایع دفاعی خواهد بود. از منظر صنعت، این رقم کلی اطلاعات اندکی درباره میزان هزینه‌کرد دولت‌ها برای مهمات ارائه می‌دهد. تصمیم‌گیری درباره نحوه تخصیص هزینه‌های مرتبط با دفاع در بودجه‌های کلی بر عهده کشورهای فردی خواهد بود. چنین تصمیماتی در نهایت تعیین می‌کند که یک شرکت دفاعی چه میزان حمایت مالی دریافت خواهد کرد.
آژانس دفاعی اروپا در ژوئیه ۲۰۲۶ گزارش داد که هزینه‌های دفاعی اعضای اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به ۴۱۸ میلیارد یورو (معادل ۴۷۴.۶ میلیارد دلار)، یعنی ۲.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی ترکیبی آن‌ها رسید و پیش‌بینی کرد که این رقم در سال ۲۰۲۶ به ۴۵۴ میلیارد یورو (معادل ۵۱۵.۵میلیارد دلار) افزایش یابد. همچنین «برنامه صنعت دفاعی اروپا» وجود دارد که در مجموع 1.5 میلیارد یورو (معادل 1.7 میلیارد دلار) از بودجه ۲۰۲۱-۲۰۲۷ اتحادیه اروپا را برای حمایت از صنایع دفاعی کشورهای عضو اختصاص می‌دهد. این برنامه به‌ویژه با هدف تقویت همکاری‌های صنعتی-دفاعی و آماده‌سازی صنایع دفاعی برای تعهدات بلندمدت سیاسی و نظامی طراحی شده است. در حالی که این برنامه از یک تلاش گسترده‌تر حمایت می‌کند، بعید است که نیازهای مربوط به پر کردن مجدد انبارهای نیروهای مسلح کشورهای عضو را برآورده سازد. کشورهای عضو احتمالاً برای تأمین مالی کامل بخش‌های صنعتی-دفاعی خود به برنامه‌های حمایتی اضافی نیز نیاز خواهند داشت. در غیاب سفارش‌های دفاعی پایدار از سوی دولت‌های ملی، حفظ فعالیت هرگونه صنایع دفاعی تازه تأسیس دشوار خواهد بود. این اعلامیه‌ها باید برنامه‌ریزی بلندمدت توسط صنعت دفاعی را تسهیل کنند. با این حال، در کوتاه‌مدت، محدودیت‌های عمده بیشتر در سمت عرضه خواهد بود. افزایش هزینه‌های دفاعی در اتحادیه اروپا و ناتو ممکن است شکاف میان بودجه و تجهیزات تحویل‌داده‌شده به کشورهای عضو را پر کند، اما این امر تنها طی یک دوره طولانی‌مدت محقق خواهد شد. بنابراین، نیازهای اروپا برای پر کردن انبارهای خود و عقب‌افتادگی‌های تدارکاتی، توانایی این قاره را در کاستن از کمبود موشک‌های ایالات متحده در کوتاه‌مدت محدود می‌کند.
چشم‌انداز
حجم سفارش‌های مهمات برای سال مالی ۲۰۲۷ ایالات متحده که تا ۳۰سپتامبر ۲۰۲۷ ادامه دارد و برنامه‌های تحویل وزارت جنگ ایالات متحده و پیمانکاران آن احتمالاً نخستین شاخص‌های عمومی روند احیای ذخایر تسلیحاتی مختلف را ارائه خواهند داد. نرخ احیا در میان سامانه‌های مختلف به طور قابل توجهی متفاوت خواهد بود. این احتمال وجود دارد که سامانه‌های ضربتی دقیق دوربرد و موشک‌های کروز هواپرتاب زودتر از سایر سامانه‌ها از جمله سامانه‌های تاماهاوک، پاتریوت و تاد، احیا شوند. رقابت چشمگیری در میان متحدان ایالات متحده برای واردات مهمات وجود خواهد داشت. این وضعیت به‌ویژه برای ایالات متحده دشوار خواهد بود؛ زیرا میان پر کردن مجدد انبارهای نیروهای مسلح ایالات متحده و تأمین مهمات برای دولت‌های متحد، یک رابطه مبادله‌ای وجود دارد. برای نمونه، استرالیا، ژاپن و کره جنوبی برای تأمین مهمات به ایالات متحده وابسته‌اند. اوکراین نیز به مهمات دفاع هوایی نیازمند است. در ۲۵ سپتامبر، زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد که ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، با اعطای مجوز به اوکراین برای تولید موشک‌های پاتریوت موافقت کرده است. چنین تولیدی می‌تواند در نهایت فشار بر انبارهای ایالات متحده را کاهش دهد، اما مستلزم ظرفیت ساخت و دسترسی به قطعات است. رقابت برای دستیابی به این قطعات می‌تواند خروجی تولید را با تأخیر مواجه سازد. متحدان ایالات متحده می‌توانند تا اواخر دهه ۲۰۲۰ انتظار کمبود در تحویل تسلیحات و رقابت برای محموله‌های محدود تسلیحاتی را داشته باشند.
برنامه‌های تدارکاتی دولت‌های اروپایی نشان خواهد داد که آن‌ها تا چه اندازه به تعهدات سرمایه‌گذاری خود پایبند هستند. ناتو قرار نیست مسیر هزینه‌ها را تا سال ۲۰۲۹ مورد بازبینی قرار دهد، و بنابراین آمادگی متحدان تا پیش از آن تاریخ به قراردادهایی که دولت‌ها امضا می‌کنند و در دسترس بودن سامانه‌های تسلیحاتی بستگی خواهد داشت. آن دولت‌ها احتمالاً بررسی تولیدکنندگان جایگزین تسلیحات را آغاز خواهند کرد تا وابستگی خود به صنعت دفاعی ایالات متحده را کاهش دهند. در مقابل، شرکت‌های اروپایی تا مدتی قادر نخواهند بود پاسخگوی تقاضاها برای موشک‌های خاصی باشند که ایالات متحده در اقیانوس آرام غربی به آن‌ها نیاز خواهد داشت. متحدان ایالات متحده می‌توانند تا اواخر دهه ۲۰۲۰ انتظار کمبود در تحویل تسلیحات و رقابت برای محموله‌های محدود تسلیحاتی را داشته باشند.
