بازده پایین بازارهای مالی در ۱۴۰۴؛ سال ۱۴۰۵ منتظر تعیین تکلیف جنگ
تحریریه آوش/ سال به پایان رسیده است و همه شهروندان خصوصا فعالین و سرمایهگذاران در بازارهای مالی، در عین این که همچنان کشور از چنگ رهایی نیافته، چشم به راه ۱۴۰۵ و اتفاقات آن هستند تا برای زندکی و سرمایههای خود تصمیمگیری کنند.
سالی که گذشت، سالی پر فراز و نشیب و پر از شوک و ریسکهای غیر اقتصادی برای اقتصاد ایران بود. جنگ ۱۲روزه، مکانیسم ماشه، اتفاقات دی ماه و چنگ رمضان هرکدام مجموعهای از فشارها و نوسانات را در بازارهای مالی به وجود آوردند. با اینحال سال رو به پایان است و همه شهروندان خصوصا فعالین و سرمایهگذاران در بازارهای مالی، در عین اینکه همچنان کشور از چنگ رهایی نیافته، چشم به راه ۱۴۰۵ و اتفاقات آن هستند تا برای زندکی و سرمایههای خود تصمیمگیری کنند.
سال استثنایی اقتصاد و بازارها
در همین راستا برزو حقشناس، تحلیلگر بازارهای مالی به آوش میگوید: شاید یکی از عحیبترین سالهای اقتصاد ایران را گذراندیم که متناظر آن را نشود در دهههای اخیر پیدا کرد. البته شرایط را مقداری با سال ۱۳۲۰ میشود مقایسه کرد که به کشور ایران حمله و کشور اشغال شد و تاحدی هم شروع جنگ تحمیلی ۸ ساله یعنی سالهای ۵۹ و ۶۰ که سطح تنشهای داخلی و خارجی در کشور ما بالا بود.
او میافزاید: ما امسال سالی را گذراندیم که دوبار به کشور ما حمله شد، اتفاق دی ماه رخ داد، بنابراین شاید بشود متناظر همان سال ۱۳۶۰ در نظر گرفت. هرچند که تفاوتهایی وجود دارد، مثلا آن زمان رزرو اقتصادی شروع دهه شصت بود، اما الان کشور بیش از دو دهه تحت شرایط تحریمهای سنگین اقتصادی بوده و متعاقب آن اقتصاد تحت فشار بوده و نمیشود شرایط را با آن زمان سنجید؛ ولی در نهایت ما یک فشاری روی اقتصادمان به علت تحریمها بود و تحریمها روزبهروز بیشتر میشدند، در نهایت امثال مکانیسم ماشه هم فعال شد و دوباره برگشتیم ذیل قطعنامههای سازمان ملل.
طلا و ارز، پربازدههای ۱۴۰۴
این تحلیلگر بازارهای مالی همچنین درباره بازدهی بازارهای مالی خصوصا بازار سهام ادامه میدهد: اینها همه مشکلاتی را در اقتصاد به وجود آورده بود، ختم به جنگ شد و در نتیجه بازارها هم به تبع آن در سال ۱۴۰۴ تحت تاثیر ریسک بودند. بازدهی طلا و ارز به نوعی بالا بود، بازار سهام که خب بازدهی خیلی خاصی نداشت، هرچند که شاخص کل را بخواهیم ملاک بگیریم، رشد کرده به نظر میآید، ولی خب در نهایت اگر برگردیم به داخل بازار و بازدهیای که سهمها دادند، میبینیم که مخصوصا در سهمهای کوچک بازار خیلی بازدهی خاصی عاید سهامدار نشده است. طبیعی هم هست، بهرحال متاسفانه کشور دو تا جنگ را تجربه کرده است و این خب تأثیر خودش را بر بازار سهام که ماهیتا بازار ریسکگریزی هست، گذاشت.
بازار مسکن، بازدهی زیر تورم
بازار مسکن هم آخرهای سال مقداری بازدهی داشت، آن هم طبیعی بود، تحت تاثیر تورم بازدهی داشت، ولی خب باز هم اگر تورم را ملاک بگیریم، بازار مسکن زیر تورم بازدهی داشته و عایدی خاصی برای سرمایهگذاران این بازار نداشته است.
نقش ریسکهای غیراقتصادی
حقشناس درباره ریسکهای سیاسی و نظامی تاثیر آنها در بازارهای مالی میگوید: ماهیت بازارها زیر سایه ریسک بوده و کلیت اقتصاد ما هم طبیعتا ترکیب ریسک و افزایش تحریمها و فعال شدن مکانیسم ماشه و رها شدن فنر ارز در نیمه دوم سال شد، چیزی که کارشناسان اقتصادی چندین سال بود که هشدار میدادند که صرفا با سیاست انقباضی پولی و تزریق در بازار ارز و سرکوب و تثبیت قیمت ارز قابل کنترل نیست. نهایتا با وقوع جنگ ۱۲روزه و هزینههایی که به دولت تحمیل شد و در نهایت فعال شدن مکانیسم ماشه در مهرماه، آن فنر باز شد و سیاستهای بانک مرکزی با شکست مواجه شد.
او میافزاید: این وضعیت البته قابل پیشبینی هم بود و هشدارها سالها توسط کارشناسان داده شده بود، ولی متاسفانه چون این سیاست به صورت کوتاهمدت و میانمدت روی قیمت ارز جواب داده بود، سیاستگذار اصرار به ادامه آن داشت. نهایتا ترکیب عواملی که بالاتر گفتم موجب شد که فنر ارز رها بشود و رها شدن فنر ارز متاسفانه موجب وقوع اتفاقات دی ماه شود. به نوعی می.توانیم بگوییم محرک اصلی اتفاقات دی ماه متاسفانه وقایع اقتصادی بودند و خب در نهایت هم آخر سال کشور مجددا به کشور ما حمله شد و کشور ما جنگ را تجربه کرد.
چشمانداز ۱۴۰۵
حق شناس درباره وضعیت بازارهای مالی در سال جدید نیز چنین میگوید: الان اگر بخواهم برای سال ۱۴۰۵ تحلیلی بدهم، واقعیت قضیه این است که همه چیز منوط به تعیین تکلیف قضیه ریسکها است. اگر جنگ بخواهد ادامهدار و طولانیمدت شود و تعیین تکلیف نشود، متاسفانه نمیشود تحلیل خاص اقتصادیای داد. اما خب شرایط بحرانیتر میشود و طبیعتا درست است که در اول جنگ قیمت طلا و ارز افت کردند، اما اگر ادامهدار بخواهد شود، مقداری تقاضا برای ارز بالا خواهد رفت و قیمتها بالا میآیند.
این تحلیلگر بازارهای مالی خاطرنسان میکند: در شروع یک بحران اینکه قیمت ارز کاهش پیدا کند در هر کشوری تاحدی طبیعی است، چون تقاضا کم میشود و عرضه برای تبدیل و تامین هزینهها بالا میرود. ولی اگر بحران ادامهدار شود، این کاهش قیمت ادامهدار نخواهد بود و قیمت افزایش جدی پیدا خواهد کرد.
او در پایان درباره سایر بازارها هم تاکید میکند: در سایر بازارها، برای سال آینده نیز همان محل Risk Free اثرگذار خواهد بود. بنابراین تعیین تکلیف جنگ به هر شکلی و با هر سناریویی، سناریوی متفاوتی را برای بازارها و اقتصاد ما رقم خواهد زد. هرگونه تعیین تکلیف این جنگ منحوس، سناریوی خاصی را برای بازارها رقم خواهد زد که بررسی هر کدام از آنها پروژه مفصلی است.
